Page 198 - ebook.msu.ac.th
P. 198
177
บทที่ 14
ตัวอย่างต ารายาอักษรไทยน้อย (ภาคจัดเรียงอนุกรม)
ในบทที่ 14 น าเสนอ ตัวอย่างต ารายาอักษรไทยน้อย จัดเรียงตามต ารับยาที่ปรากฏในใบลาน ซึ่งเป็น
ใบลานได้รับความอนุเคราะห์จากกลุ่มงานอนุรักษ์เอกสารโบราณ สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม สมบัติวัดมหาชัย พระอารามหลวง จ านวน 35 หน้าลาน รหัสมัดที่
AMPRINACS19009 ; TMKF-MKM-008-BL0009-004
1. ไข้หมากไม ้
สิทธิการจักกล่าวหมากไม้แนวบ่มีตุ่มก่อนแลฯ ผิว่าบ่รู้จักหมากไม้ให้เอายาซุมนี้ไปถามเบิ่งก่อน
เทอญ ให้เอาแมงวัน 7 ตัว แมงภู่ 7 ตัว แมงสาบ 7 ตัว ตอกกิ้วซ้าย 7 ตอกกิ้วขวา 7 ค าหมากแห้ง 7 ค า ผมห
ยุ่ง(ผมยุ่ง) 7 ขอด ยาฝูงนี้ให้คั่วให้ไหม้จึงบดให้แหลกแล้วเอาแพรขาวห่อแช่น้ าให้กินเถิงขวบกินบ่เซา หมากไม้
บ่มี เซาเทิน ฯะยาซุมนี้ถืกหมากไม้บ่มีตุ่มซุ(ทก) วันแล ฯะ ให้บัว(ปัว/รักษา) อย่างอื่นเทอญ ฯะ
ุ
ุ
ผิว่าออกซางมม ยาให้เอาเห่าห้อม ท าทาน แฮนต้น แฮนเครือ สิ่ง 1 ล าต้นสิ่ง (1?) หมากมาย 1
หัวหญ้าแห้วหมู 1 หัวหญ้าคมปาว 1 รากหญ้าลับลืน จันแดง 1 จันหอม 1 หมอน้อย 1 ย่านาง 1 คนฝนใส่น้ า
แล้ว ฯะ น้ าตัดนั้นให้เอาน้ าไส้เดือน 1 น้ าส้างน้อย 1 ให้กินดีแล ฯะ ยาแต้มเบิ่งซางมุมนั้น ให้เอาขมิ้นไข
(ขมิ้นชัน) หรดาร หนึ่ง ครั่งดิบ 1 ยา(ผ)สมกันแล้ว ซิ(สิ) แต้มบ่อน(ที่)ใดให้เอา น้ าล้างสา(เสีย)ก่อน จึงทาใจตีน
ใจมือ เบิ่งน้ ายาแห้งแล้ว ครั้นว่ามันหากสุนด า เข้า แม่น(ใช่) ซางมุมแล ฯะ ครั้นว่ามุมแกงแดง ออกซาง
ิ
ุ
เหลือง สับซางมมแล ให้ เฮด(เฮ็ด?) ดีมักจิงดีแล ฯะ
ผิว่าซางเมย ยาให้เอา แสงเบื่อ 1 หานช้างร้อง 1 ตงอาง? 1 ฝน แสนห่า 1 รากซายเด็น 1 รากท่มน้ า
1 ท่มโคก 1 รากน้ าเต้าน้อย 1 จันแดง 1 จันหอม 1 หมอน้อย ย่านาง ฝนใส่ถ้วย แล้วจึงน้ าหม้อนิล มาตัด ครั้น
ว่าบ่ฟัง ให้เอาข้าวเจ้ามาตัด น้ าข้าวดอแดง มาตัด ครั้นว่าบ่ฟังเอาน้ าข้าวกะแสนหัวแดน มาตัดดีแล ฯะ ยา
แต้มเบิ่ง(ดู) ซางเมย นั้นเอา รากปีบปีแดง 1 รากพิลา 1 รากดอกดาวเรือง 1 น้ าหมากนาว 1 ฝนใส่แล้วให้เอา
น้ ามาล้าง แห้งแล้วจึงแต้มเบิ่ง ครั้นแต้มแห้งแล้วมันแดงพอปาดลาดนั้น แม่นซางเมยแล ฯะ ครั้นว่าเป็นหนังดัง
เก่านั้นหมากไม้ แนวอื่นแล ฯะ ผิว่าคนทั้งหลาย ว่าหมากไม้แนวใด ให้เอายาแนวนั้นมาแต้มเบิ่งเอา เทอญ ฯะ
ผิว่าออกซางเหลือง ยาให้เอารากเหมือดแอ่ 1 รากหมากตูมกา 1 รากถั่วแฮ 1 รากหวดข่าน้อย 1 ราก
หวดข่าหลวง 1 มูกน้อย 1 มูกหลวง รากหมากนาว 1 รากเว่อ 1 จันแดง 1 จันหอม 1 หมอน้อย 1 ย่านาง 1
งิ้วด า 1 ฝนใส่ถ้วยแล้วจึงเอาน้ ากล้วยตีบมาตัดให้กินครั้นบ่ฟังให้เอาน้ าส้าง ไซคา(ชายคา)ตก มาตัด ครั้นบ่ฟัง
ให้เอาเถ้ากลางคี มาใส่น้ าให้มันนอนแล้วจึงมาตัด ให้กินดีแล ฯะ ยาแต้มซางเหลืองเบิ่ง ให้เอารากนางแซ่ง 1
รากนางซ่อน(แลงซ่อน) 1 หัวว่านไฟ 1 รากบ๋าซาด 1 ครั้นทาบ่อน(ที่)ใดให้ล้างเช็ดให้แห้ง แล้วเอายานี้แต้มเบิ่ง
ครั้นว่ามันเหลืองแกมขาวนั้น แม่นซางเหลืองแล ครั้นว่าเป็นหนังคนดังเกา บ่แม่นซางเหลืองแล ฯะ คน
่
ทั้งหลายว่ามีแต่หมากไม้อยู่นั้นให้เอายาแต้มหาเบิ่งเอาเทอญ ครั้นว่ามันสูน(ซูน/ถูก)สิ่งใด ให้เอาสิ่งนั้นใส่เทอญ
ฯะ
ผิว่าไข้ปวดท้องไข้อยู่ดังนั้น แม่นออกไฟลามกน มันหากบ่รู้จักเนื้อจักคีง(ตัว) ปวดแต่ท้องน้อยขี้บ่(เ)
ซา นั้นแม่ไฟลามกนแล ฯะ- ยาให้เอาหมากฟักมาปาดหัวเสียควัดใน(เม็ด)ออกหมด น้ าส้างน้อยเป็นน้ า น้ า
่
เหยื่อเดือน(ไส้เดือน) เป็นน้ า เอาเงินค า(ทองค า) แช่ไว้หั้นแล้วให้เอา เลือดหมาด า แมวด า คนด า ไกด า ได้มา
