Page 71 - เภสัชภัณฑ์ทางผิวหนัง-14052022
P. 71
บทที่ 3 ยาขี้ผึ้ง และยาป[าย
(Ointments and Pastes)
3.1 บทนำ
ื่
ยาขี้ผึ้งเปนยาเตรียมกึ่งแข็งที่มีเนื้อข?นเหนียว เปนมัน เมอทาแล?วจะเคลือบบนผิวหนัง จึงเหมาะ
กับการใช?กับผิวหนังที่แห?ง เพื่อให?ความชุ@มชื้นกับผิวหนัง และนำมาใช?กับโรคที่ต?องการให?ยาติดบน
ี่
ผิวหนังได?นาน ในขณะที่ยาปsาย (pastes) จะเปนยาเตรียมกึ่งแข็งทมีเนื้อข?น แต@จะแข็งเนื่องจากม ี
ั
ของแข็งหรือผงยาปริมาณมากกระจายตัวอยู@ในยาพื้นปริมาณมากถึงร?อยละ 20-50 จึงสามารถดูดซบ
ของเหลวได?มาก เหมาะกับการใช?กับแผลที่มีหนอง ในบทนี้จะกล@าวถึงลักษณะ ส@วนประกอบ และวิธ ี
เตรียมตำรับยาขี้ผึ้ง และยาปsาย
3.2 ยาขี้ผึ้ง (Ointments)
ยาขี้ผึ้ง คือ ยาเตรียมกึ่งแข็งที่ประกอบด?วยสารกลุ@มไขมันหรือน้ำมัน สำหรับใช?ภายนอกร@างกาย
ใช?ทาที่ผิวหนังหรือเยื่อบุต@างๆ (mucous membrane) ความเหนียวข?นของยาขี้ผึ้งจะอ@อนตัวลง และ
ั
แผ@กระจายบนผิวหนังดีขึ้นเมื่อออกแรงถู มีลักษณะเปนวัฏภาคเดี่ยว (single-phase) อาจจะบรรจตวยา
ุ
ั้
สำคัญในรูปของเหลว หรือของแข็งที่กระจายตัวอยู@ในยาพื้นขี้ผึ้ง (base) หรือมีเพียงยาพื้นขี้ผึ้งเท@านน
ุ
s
@
?
ั
ั
ยาขี้ผึ้งจะปกปองผิวหนง ทำใหผิวหนงออนน@ม ชุ@มชื้นและปลดปล@อยตวยาในบริเวณท่ทา เหมาะสำหรบ
ั
ั
ี
ผิวหนังที่ขาดน้ำ และแห?งกร?าน
3.2.1 ประเภทของยาขี้ผึ้ง
1) แบ@งตามส@วนประกอบในตำรับ แบ@งได?เปน 2 ประเภท ได?แก @
1.1) ยาขี้ผึ้งที่มีตัวยาสำคัญ (medicated ointments) คือ ยาพื้นขี้ผึ้งที่มีตัวยาสำคัญในรป
ู
ของแข็ง หรือของเหลวกระจายตัวอย ู@
1.2) ยาพื้นขี้ผึ้ง (unmedicated ointments) คือ ยาพื้นขี้ผึ้งที่ไม@มีตัวยาสำคัญในตำรับ ใช ?
สำหรับปกปsองผิวหนัง ปกคลุมผิวหนัง ให?ความชุ@มชื้นแก@ผิวหนัง ทำให?ผิวหนังอ@อนนุ@ม ลื่น และใช?เปนยา
พื้นให?กับยาขี้ผึ้งที่มีตัวยาสำคัญ
2) แบ@งตามการเกิดปฏิกิริยากับน้ำ แบ@งได?เปน 4 ประเภท ได?แก @
2.1) ยาพื้นชนิดเปนมัน (oleaginous/hydrocarbon bases)
57
