Page 11 - ebook.msu.ac.th
P. 11
8
เพราะความโดดเด่นมีอยู่แล้วในชุมชนคืออยู่ที่ พระอริยานุวัตร เขมจารี แห่งวัดมหาชัย ท่านได้ค้นคว้า
ื่
ื่
รวบรวม ศิลปวัตถุโบราณต่างๆ ทั้งตู้พระธรรม หีบพระธรรมและอนๆไว้ที่วัด เพอให้เป็นศูนย์วัฒนธรรม
ท้องถิ่นในวัด และกรมการศาสนาได้ยกให้เป็นวัดพฒนาตัวอย่างและประกาศตั้งศูนย์วัฒนธรรมท้องถิ่นภาค
ั
ตะวันออกเฉียงเหนือ วัดมหาชัย ในปี ๒๕๒๕ ปัจจุบันใช้ค าว่า พพธภัณฑ์ท้องถิ่น แทนค าว่า ศูนย์ และมติ
ิ
ิ
ของคณะกรรมการบริหารคณะสงฆ์ในภาคอีสานให้วัดมหาชัยเป็นศูนย์กลาง ส่วนด้านวรรณกรรมนั้น พระอริ
ยานุวัตร เขมจารีได้ปริวรรตวรรณคดีอสานจากใบลานออกมาจ านวนมาก และตั้งเป็นศูนย์อนุรักษ์วรรณคดี
ี
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือมาก่อนงานอนๆ ในปี ๒๕๑๓ โดยคณาจารย์วิทยาลัยครูมหาสารคามและ มศว.
ื่
มหาสารคามขณะนั้น ได้ร่วมเป็นคณะกรรมการดูแลและช่วยเหลืองานในศูนย์มาเป็นระยะๆ และขอทุนจาก
ี
์
ิ
มูลนิธิเอเชีย มูลนิธิโตโยตา จัดพมพวรรณคดีอสานออกมาเป็นจ านวนมาก บางเรื่องยังเหลืออยู่ในปัจจุบัน
จนท าให้วัดมหาชัยเป็นแหล่งทางวิชาการที่มีนักวิชาการไปศึกษา เรียนรู้ ขอความรู้จากพระอริยานุวัตรอยู่
เนืองๆ จนเมื่อท่านมรณภาพในปี ๒๕๓๕ เป็นต้นมา ผู้คนจึงค่อยๆห่างจากวัดมหาชัยและทิ้งให้คัมภีร์ใบลาน
ิ
ิ
และศิลปวัตถุต่างๆกลายเป็นพพธภัณฑ์และเป็นเพยงมรดกความทรงจ าในผลงานของอดีตเจ้าอาวาส คือพระ
ี
อริยานุวัตร เท่านั้น ส่วนวิทยาลัยครูมหาสารคามก็มีความสนใจงานด้านคัมภีร์ใบลานค่อนข้างมาก จนได้
ี
ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยขอนแก่นขอทุนออกส ารวจคัมภีร์ใบลานตามวัดต่างๆในภาคอสาน โดยให้วิทยาลัยครู
จังหวัดต่างๆเป็นกรรมการและแบ่งกันส ารวจในจังหวัดใกล้คียงกับสถาบัน โดยศึกษาเป็นรายจังหวัด จัดท า
บัญชีส ารวจจ านวน ๑๓ เล่ม ส่วน มศว. มหาสารคามมีการรวบรวมเอกสารโบราณทั้งศิลาจารึก คัมภีร์ใบลาน
ี
ื่
จัดท าเป็นห้องนิทรรศการเอกสารโบราณเพอเป็นแหล่งเรียนรู้ในสถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอสาน แต่
ขาดการสนับสนุนเท่าที่ควร
สภาพการการอนุรักษ์และการเผยแพร่มรดกภูมิปัญญาด้านเอกสารโบราณในภาคอีสาน
ิ
เมื่อพจารณาถึงมรดกภูมิปัญญาด้านเอกสารโบราณในภาคอสานพบว่าหน่วยงานราชการที่มี
ี
บทบาทหน้าเกี่ยวข้องคือ พพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ ประจ าจังหวัดต่างๆ ได้แก ขอนแกน บ้านเชียง อุดรธานี
่
ิ
่
ิ
ิ
อุบลราชธานี ร้อยเอ็ด สุรินทร์ พมาย และพพธภัณฑ์สถานแห่งชาติ มหาวีรวงศ์ นครราชสีมาพบว่า เป็นการ
ิ
วางแสดงและให้ความรู้เกี่ยวกับโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุที่สะท้อนเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ ชาติพนธุ์และวิถี
ั
ชีวิต ที่เข้าข่ายเอกสารโบราณก็คือ มีศิลาจารึก บ้าง หน่วยงานหอจดหมายเหตุแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ อบลราชธานี มีกลุ่มงานด้านการเอกสารส าคัญ กลุ่มอนุรักษ์
ุ
ี
เอกสาร ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการเก็บเอกสารทางราชการ งานด้านเอกสารโบราณในอสานที่มีการเก็บรวบรวม
ื่
วางแสดงและให้บริการค้นคว้าเพอประโยชน์ทางวิชาการแก่บุคคลทั่วไปคือ หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ
ี
ร.๙ นครราชสีมา โดยเอกสารโบราณมีทั้งสมุดข่อย และ คัมภีร์ใบลานที่ปรากฏในภาคอสาน ได้รวบรวมและ
เก็บรักษาจัดท าบัญชีไว้ กล่าวได้ว่า มีเพยงแห่งเดียวในภาคอสาน ที่มีหอสมุดลักษณะนี้ของทางราชการที่มี
ี
ี
ื่
การให้บริการเป็นระบบ นอกนั้นเป็นการเก็บรวบรวม ถ่ายไมโครฟล์มเพอรอการปริวรรตและวางแสดงเป็น
ิ
นิทรรศการเอกสารโบราณ ส่วนในชุมชนบางแห่งจะมีการรวบรวมสมุดข่อย คัมภีร์ใบลาน และโบราณวัตถุ
หีบพระธรรม ตู้พระธรรม ธรรมาสน์ ฯ ที่ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมชุมชน โดยจัดไว้ที่วัดซึ่งขึ้นอยู่กับความสนใจ
และความเข้มแข็งของเจ้าอาวาสเป็นส าคัญ เช่น ที่วัดท่าม่วง บ้านท่าม่วง อาเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอด วัด
็
อัมพวัน บ้านหนองสิมน้อย อ าเภอบรบือ จังหวัดมหาสารคาม วัดบ้านหนองแสง อ าเภอเขาวงและ วัดสิมนาโก
อ าเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ และวัดศรีสมพร บ้านแบก อ าเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม เป็นต้น
