Page 63 - ebook.msu.ac.th
P. 63
60
การอนุรักษ์ใบลาน ความหมายในสภาวการณ์ปัจจุบัน
์
“อนุรักษ” ในความหมายหลักเป็นการรักษาให้คงเดิม (ราชบัณฑิตยสถาน, ๒๕๔๒:๑๓๒๘) สามารถ
ขยายความได้ว่า รักษาให้เกิดประโยชน์ให้มากที่สุดและนานที่สุด หรือการรู้จักใช้ทรัพยากรอย่างฉลาด การ
ใช้ประโยชน์นั้นจะต้องเกิดผลดีต่อประชากรโลกส่วนรวมมากที่สุด จะต้องรู้จักใช้ประโยชน์ให้ได้เป็นเวลา
ยาวนานที่สุด ให้มีการสูญเสียทรัพยากรอย่างเปล่าประโยชน์น้อยที่สุด และต้องกระจายการใช้ประโยชน์แก่
ประชากรของประเทศอย่างทั่วถึงกัน ซึ่งทรัพยากรในที่นี้หมายถึงมรดกทางวัฒนธรรมหรือภูมิปัญญาที่ถูก
บันทึกไว้ในวัสดุที่ได้รับความนิยมของแต่ละยุคสมัยเช่นในใบลาน สมุดข่อย ปั๊บสา ติ้วไม้ไผ่ เป็นต้น
การอนุรักษ์จึงจ าเป็นต้องรักษาวัสดุที่ใช้บันทึกทางกายภาพเหล่านั้นป้องกันมิให้เกิดการเสื่อมสภาพ และยืด
ั
ี่
อายุการใช้งานให้ได้มากทสุด โดยใช้ วิธีการป้องกน (Prevention) การช ารุดเสื่อมสภาพที่จะเกิดขึ้นกับคัมภีร์
ใบลาน การที่จะป้องกันมิให้เกิดความช ารุดเสื่อมสภาพขึ้นกับคัมภีร์ใบลานจ าเป็นที่จะต้องมีความเข้าใจถึง
สาเหตุที่ก่อให้เกิดปัญหาดังกล่าว มีความไวต่อสภาพแวดล้อมอย่างไร เช่น ความร้อน แสงสว่าง ความชื้น มาก
น้อยเพยงใด หรือแมลงใดชอบกัดกินเป็นอาหาร และการปฏิบัติการอนุรักษ์ (Conservation Treatment)
ี
ื่
เป็นวิธีการที่น ามาเพอแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นบนคัมภีร์ใบลาน โดยการก าจัดปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นออกไป
ให้หมด แล้วท าให้กลับคืนสู่สภาพเดิมทั้งความแข็งแรง รูปแบบ และเนื้อคัมภีร์ใบลานจะต้องไม่เกิดการ
เปลี่ยนแปลงใดๆ สิ่งที่จ าเป็นอย่างยิ่งในปัจจุบันต้องแปลงเอกสารโบราณเป็นรูปภาพ(Digitized) เพอใช้เป็น
ื่
ฐานข้อมูลในการศึกษาเนื้อหาโดยไม่จ าเป็นต้องจับต้องต้นฉบับที่มีความเสื่อมตามลักษณะทางกายภาพ
(อธิราชย์ นันขันตีและสัญญา วุฒิสาร. ๒๕๔๘ : ๑-๖)
ในปัจจุบันนั้นการอนุรักษ์ใบลานต้นฉบับมีความส าคัญและจ าเป็นอย่างมาก แต่ปัจจุบันยังขาดผู้ที่
่
ั
สามารถอานตัวอกษรที่บันทึกภายในด้วยเช่นกัน จึงจ าเป็นต้องมีการจัดการอย่างเป็นระบบไปพร้อมกับการ
ี
ื้
อนุรักษ์ต้นฉบับใบลาน การส ารวจสถานภาพเอกสารใบลานในพนที่ภาคอสาน การปริวรรต ถอดแปล
จัดพมพเผยแพร่ภูมิปัญญาท้องถิ่นให้กับสาธารณชนได้รับรู้ การวิจัยเพอต่อยอดองค์ความรู้รวมถึงการฟนฟ ู
ิ
ื้
ื่
์
การอ่าน การเขียนตัวอักษรโบราณมีความส าคัญและจ าเป็นอย่างยิ่งยวด
การส ารวจเพื่อการอนุรักษ์
๑. การส ารวจ และการจัดระบบ
การส ารวจ จัดระบบเป็นการตรวจสอบสถานภาพ ท าความสะอาด จัดหมวดหมู่ ลงทะเบียนคัมภีร์ใบ
ื่
ลาน ซ่อมแซมเบื้องต้น และท าบัญชีคัมภีร์ใบลาน เพอท าเป็นฐานข้อมูลคัมภีร์ใบลาน ซึ่งในการจัดระบบคัมภีร์
ใบลานนั้น มีขั้นตอนการด าเนินงานดังต่อไปนี้
๑.๑ ท าหนังสือราชการกราบนมัสการเจ้าอาวาสวัดและแจ้งผู้น าชุมชนให้ทราบก าหนดการ
ปฏิบัติงาน
๑.๒ เมื่อถึงวัดและแหล่งเอกสารใบลานบันทึกภาพสภาพของคัมภีร์ใบลานก่อนการ
เคลื่อนย้าย
๑.๓ เคลื่อนย้ายคัมภีร์ใบลานจากที่เก็บไปวางไว้ในที่ ๆ เตรียมไว้ โดยแยกมัดที่มัด
เรียบร้อยไว้ที่หนึ่ง และมัดที่ไม่เรียบร้อย หรือแตกกระจัดกระจายไว้อีกที่หนึ่ง
๑.๔ ท าความสะอาดที่เก็บคัมภีร์ใบลานอาจเป็นตู้หรือหีบพระธรรมหรืออื่นๆ ให้สะอาด
