Page 66 - ebook.msu.ac.th
P. 66
63
๓. การห่อผ้าและมัดคัมภีร์ใบลาน
ั
การห่อผ้าและมัดคมภีร์ใบลาน เป็นขั้นตอนต่อจากการเขียนใบปะหน้าและมัดหัว-ท้ายคัมภีร์
ใบลานเรียบร้อยแล้ว ถ้าผ้าห่อคัมภีร์เดิมยังใช้ได้ ให้เอาไปท าความสะอาดเบื้องต้นแล้วน ามาห่อเป็นชั้นแรก
ต่อจากนั้นก็เอาผ้าห่อที่เตรียมมาซึ่งส่วนมากจะใช้ผ้าด้ายดิบห่อทับอีกชั้นหนึ่ง อาจเริ่มต้นที่มุมผ้าหรือกึ่งกลาง
ตรงริมผ้าก็ได้ แล้วม้วนไปเรื่อย ๆ พอได้ระยะหนึ่งก็เก็บมุมผ้าให้เรียบร้อย แล้วม้วนต่อไป
หลังจากม้วนจนหมดผ้าแล้วก็เอาใบปะหน้ามาร้อยเชือกแล้วก็มัดคัมภีร์ใบลานเป็นเปลาะ ๆ
๓-๖ เปลาะ ตามแต่ขนาดความยาวของใบลาน ซึ่งส่วนมากจะท าเปลาะเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสจึงจะสวย ซึ่งการ
ี
มัดแบบโบราณมักจะมัดแบบ “ตรีสิงเห” คือการดึงครั้งเดียวสามารถแก้มัดได้ด้านหนึ่ง ดึงอกครั้งหนึ่ง
ี
สามารถแก้มัดได้อกข้างหนึ่ง เมื่อมัดเสร็จเรียบร้อยแล้ว ถ้ามีไม้ปี้ หรือไม้ก็ให้เสียบไว้ด้านหน้ามัดคัมภีร์นั้น
โดยผูกเชือกติดไว้กับเชือกมัดคัมภีร์เป็นการเสร็จสิ้นกระบวนการห่อและมัดคัมภีร์ใบลาน
เชือกส าหรับมัดนั้น โครงการอนุรักษ์ใบลานภาคตะวันออกเฉียงเหนือมหาวิทยาลัย
ื่
มหาสารคาม ได้ก าหนดสีเชือกในการมัดคัมภีร์ใบลานหมวดต่าง ๆ โดยยึดหมวดที่ใกล้เคียงกัน เพอง่ายต่อ
การจัดเก็บและการค้นหาเพื่อน ามาศึกษาค้นคว้าในโอกาสต่อไปดังนี้
๓.๑ เชือกสีขาว ส าหรับมัดหมวด ๐๑ พระวินัย ๐๒ พระสุตตันตปิฎก ๐๓ พระ
อภิธรรม
๓.๒ เชือกสีเขียว ส าหรับมัดหมวด ๐๔ คัมภีร์ภาษาบาลี ๐๖ อานิสงส์ /ฉลอง
๐๘ โอวาทค าสอน ๑๐ ธรรมทั่วไป
๓.๓ เชือกสีแดง ส าหรับมัดหมวด ๐๕ บทสวดมนต์ ๐๙ ประเพณีพิธีกรรม
๓.๔ เชือกสีฟ้า ส าหรับมัดหมวด ๐๗ ชาดก ๑๑ นิยายธรรม ๑๒ นิยายนิทานพื้นบ้าน
๓.๕ เชือกสีเหลือง ส าหรับมัดหมวด ๑๓ ต านานพุทธศาสนา
๓.๖ เชือกสีน้ าเงิน ส าหรับมัดหมวด ๑๔ ต านานเมือง/ราชวงศ์ ๑๕ กฎหมาย
๑๖ ต าราอักษรศาสตร์ ๑๗ กวีนิพนธ์ร้อยกรอง
๓.๗ เชือกสีม่วง ส าหรับมัดหมวด ๑๘ ต าราโหราศาสตร์ ๑๙ ต ารายา
๓.๘ เชือกสีเทา ส าหรับมัดหมวด ๒๐ รวมหลายหมวด ๒๑ อื่นๆ และเบ็ดเตล็ดหรือแตกผูก
๔. การใส่รหัสมัดและเก็บเข้าตู้หรือหีบพระธรรม
ขั้นตอนการใส่รหัสมัดและเก็บเข้าตู้หรือหีบพระธรรมนั้น เป็นขั้นตอนสุดท้ายของการจัดระบบ
ื่
คัมภีร์ใบลาน ก่อนอนจะต้องน าคัมภีร์ใบลานที่มัดเสร็จสิ้นเรียบร้อยแล้วเรียงตามหมวดหมู่ แล้วใส่รหัสมัดที่บัตร
ข้อมูลและใบปะหน้าตั้งแต่มัดแรกจนมัดสุดท้าย แล้วน าเข้าเก็บตามล าดับมัดเป็นอันเสร็จสิ้นอย่างสมบูรณ์แบบ
ถ้ามีพริกไทยก็ห่อผ้าขาวใส่เข้าไปในตู้ด้วยเพอป้องกันแมลงบางอย่างที่จะมาท าลายคัมภีร์ใบลาน
ื่
๕. การบันทึกข้อมูลลงในระบบฐานข้อมูล
์
หลังจากนี้เป็นหน้าที่ของเจ้าหน้าที่บันทึกข้อมูลลงในฐานข้อมูลและพมพออกมาเป็นรูปเล่ม
ิ
ี
เก็บไว้ที่หน่วยงาน ๑ เล่ม และส่งไปให้วัดต่าง ๆ ซึ่งเป็นเจ้าของใบลาน อก ๑ เล่ม ลักษณะของการกรอก
ข้อมูลจะจัดเก็บในรูปแบบไฟล์ข้อมูลซึ่งใช้ระบบปฏิบัติการ Excel และ กรอกข้อมูลลงในระบบฐานข้อมูล เช่น
