Page 16 - เภสัชภัณฑ์ทางผิวหนัง-14052022
P. 16
Transdermal drug delivery systems คือ รูปแบบยาที่ใช?ที่ผิวหนัง แต@ตัวยาสำคัญแทรกซม
ึ
ึ
ผ@านผิวหนัง และถูกดูดซึมเข?าสู@ระบบไหลเวียนเลือดเพื่อไปออกฤทธิ์ที่อวัยวะเปsาหมาย ดังนั้นผิวหนังจง
เปนบริเวณที่ใช?ยาแต@ไม@ใช@อวัยวะเปsาหมายสำหรับการออกฤทธิ์ของตัวยาสำคัญ ตัวอย@างรูปแบบน ี้
ได?แก@ แผ@นแปะ (patch) และระบบนำส@งยาต@างๆ เช@น ลิโพโซม เอโทโซมหรือนาโนอิมัลชัน เปนต?น
Skin penetration หมายถึง การแพร@ของตัวยาสำคัญเข?าไปในผิวหนัง โดยมีนัยสำคัญว@า ผิวหนัง
คืออวัยวะเปsาหมายในการออกฤทธ ิ์
Skin permeation หมายถึง การซึมผ@านผิวหนังของตวยาสำคญเขาส@ระบบไหลเวียนเลอด โดยม ี
ื
ู
ั
ั
?
นัยสำคัญว@าอวัยวะภายในร@างกาย คือ อวัยวะเปsาหมาย
ี่
รูปแบบยาใช?เฉพาะทผิวหนังมีข?อดีหลายประการ ได?แก เหมาะสำหรับการรักษาเฉพาะทผิวหนง
@
ั
ี่
ใช?ง@าย สะดวก คนไข?สามารถบริหารยาด?วยตัวเองได? เพมความร@วมมือในการใช?ยาของผู?ป¤วย พื้นที่ใน
ิ่
?
การดูดซึม คือผิวหนังซึ่งมีพื้นที่ผิวมาก เหมาะสำหรับผู?ป¤วยที่กลืนยาไม@ได เหมาะกับยาที่ไม@คงตัวใน
ิ
สภาวะกรดในกระเพาะอาหาร ใช?แทนยารับประทานที่ระคายเคืองกระเพาะอาหาร หลีกเลี่ยงการเกด
first-pass metabolism ที่ระบบทางเดินอาหารหรือการถูกทำลายยาด?วยสภาวะในทางเดินอาหาร
หลีกเลี่ยงความไม@เข?ากันของตัวยาสำคัญหรือรูปแบบยากับระบบทางเดินอาหาร หลีกเลี่ยงปญหาความ
ิ
(
แปรปรวนที่เกิดกับการให?ยาทางปาก เช@น ความเปนกรดด@างในทางเดินอาหาร เอนไซมในทางเดน
ี
ี
ั
ื
ั
ี
อาหาร และการบบตวของทางเดนอาหาร เปนตน หลกเล่ยงปญหาความแปรปรวนของระดบยาในเลอด
ิ
?
หลีกเลี่ยงปญหาความแปรปรวนระหว@างบุคคลที่มักเกิดกับการให?ยาทางปาก หลีกเลี่ยงความเจ็บปวด
ิ
และความไม@สะดวกในการใช?ยาดังที่เกิดกับการให?ยาโดยการฉีดเข?าหลอดเลือดดำ และสามารถยกเลก
การให?ยาได?ง@าย โดยการเช็ดออก แต@ทั้งนี้รูปแบบยาใช?เฉพาะทผิวหนังยังมีข?อเสีย ได?แก@ อาจก@อให?เกด
ี่
ิ
ความระคายเคืองหรือการแพ?ที่ผิวหนัง ยาบางชนิดมีความสามารถในการซึมผ@านผิวหนังต่ำ ดูดซึมเข?าส ู@
ผิวหนังได?น?อย ยาบางชนิดอาจถูกทำลายโดยเอนไซมที่ผิวหนัง การดูดซึมเข?าสู@ผิวหนังของยาที่มีขนาด
(
อนุภาคใหญ@จะน?อยกว@ายาที่มีขนาดอนุภาคเล็ก ไม@เหมาะกับยาที่มีขนาดการใชยาสูง (dose) และมีวิธ ี
?
เตรียมที่ค@อนข?างยุ@งยาก เปนต?น
ดังนั้นยาที่เหมาะสำหรับพัฒนาเปนรูปแบบยาทางผิวหนัง ควรมีคุณลักษณะดังต@อไปน ี้
1. ไม@ระคายเคืองหรือเปนพิษต@อผิวหนัง
2. ควรมีน้ำหนักโมเลกุล 800-1000 Dalton
3. สามารถส@งผ@านจากชั้น stratum corneum ไปยังผิวหนังที่ลึกลงไปได ?
4. สามารถนำส@งไปยังเนื้อเยื่อต@างๆ ในผิวหนังได ?
5. สามารถถูกดูดซึมผ@านผิวหนังไปยังกระแสเลือดได? ถ?าต?องการให?ออกฤทธิ์ทั่วร@างกาย
2
