Page 97 - เภสัชภัณฑ์ทางผิวหนัง-14052022

3) แบ@งตามพันธะเคมีที่เชื่อมต@อแต@ละโมเลกุลแบ@งได?เป”น 2 ชนิด ได?แก @

3.1) พันธะโควาเลนต( (covalent) คือ ตำรับเจลที่แต@ละโมเลกุลของสารก@อเจลเชื่อมกันอย@าง

แน@นหนาด?วยพันธะโควาเลนต (

3.2) พันธะที่ไม@ใช@โควาเลนต( (noncovalent) คือ ตำรับเจลที่แต@ละโมเลกุลของสารก@อเจลเชื่อม

กันด?วยพันธะอ@อนๆ ได?แก physical gelatin, coulombic interaction เป”นแรงดึงดูดเชิงไฟฟsาสถิตย (
@
ระหว@างโมเลกุลที่มีประจุ (electrostatic interaction), hydrogen bonding, coordinate bonding

และ hydrophobic bonding

4) แบ@งตามลักษณะของตัวทำละลายแบ@งได?เป”น 2 ชนิด ได?แก @

4.1) Hydrogels หรือ aqueous gels คือ เจลที่สารก@อเจลกระจายตัวอยู@ในน้ำ

4.2) Organogels คือ เจลที่สารก@อเจลกระจายตัวอยู@ในของเหลวอื่นๆ ที่ไม@ใช@น้ำ เช@น

polyethy lene glycol (low molecular weight) ใน mineral oil หรือ aluminium stearate ใน

heavy mineral oil เป”นต?น

4.2.2 ส0วนประกอบในตำรับเจล

ส@วนประกอบในตำรับเจล ประกอบด?วย

1) ตัวยาสำคัญ (active ingredients)

2) สารก@อเจล (gelling agents) คือ สารที่กระจายตัวอยู@ในของเหลว หรือแทรกตัวอยู@ใน

ั
ของเหลว และเกิดการพองตัวเกิดเป”นเจลที่มีความข?นหนืดขึ้น สารก@อเจลแต@ละชนิดจะเกิดการพองตว
เป”นเจล (gelation หรือ gel formation) ได?ด?วยปจจัยที่ต@างกัน เช@น การเปลี่ยนแปลงของอุณหภูม ิ

การเปลี่ยนแปลงของ pH หรือการเติมเกลือ จุดที่สารก@อเจลพองตัวเกิดเป”นเจลขึ้นเรียกว@า “gel point”

เช@น gelatin จะพองตัวเป”นเจลที่สภาวะอุณหภูมิต่ำกว@า 30 C เป”นต?น
o
ี่
สารก@อเจลที่ใช?ในตำรับยาที่ใช?เฉพาะทผิวหนัง ได?แก @
2.1) คอลลอยดที่ได?จากธรรมชาติ มี 2 ชนิด คือ กลุ@ม polysaccharides และกลุ@มโปรตีน
(
ได?แก @

2.1.1) Polysaccharides ใช?ที่ความเข?มข?นร?อยละ 0.5-40 ในตำรับ เช@น

ก. Tragacanth แยกได?จากลำตันและกิ่งของ Astragalus species

ประกอบด?วยส@วนที่ไม@ละลายน้ำแต@พองตัวได?ในน้ำ 60-70% เรียกส@วนนี้ว@า tragacanthic acid หรือ

bassorin และส@วนที่เหลือคือส@วนที่ละลายน้ำได? เรียกว@า tragacanthin tragacanth มีน้ำหนักโมเลกุล

ประมาณ 840,000 เมื่อละลายน้ำจะแสดงประจุลบ คงตัวดีที่ pH 4-8 ในสภาวะความเป”นกรดด@างอื่นๆ

83