Page 12 - ebook.msu.ac.th

๑

บทน ำ

รองศาสตราจารย์วีณา วีสเพ็ญ
ณรงค์ศักดิ์ ราวะรินทร์

ในวงการของผู้ศึกษาวรรณกรรมท้องถิ่นภาคอีสานคงไม่มีผู้ใดปฏิเสธว่าพระสงฆ์ในภาคอีสาน

นั้นมีบทบาทส าคัญมากในการอนุรักษ์ สืบค้นและสืบสานวรรณกรรม ที่จารไว้ในใบลานด้วยตัวอักษรในท้องถิ่น

คืออักษรขอม อักษรขอมไทย อักษรธรรมและอักษรไทยน้อย เพราะในระยะ ๕๐ปีที่ผ่านมา กล่าวได้ว่าเป็นช่วง
ที่การศึกษา เรียนรู้ภาษา ตัวอักษรและวรรณกรรมท้องถิ่นอีสานเฟื่องฟูมาก โดยได้รับการน าเข้าไปสู่ระบบการ

เรียนรู้ในสถานศึกษาระดับอุดมศึกษาหลายแห่งในรายวิชาที่เกี่ยวข้องกับคติชนวิทยา ภาษาถิ่นและ ต่อมาก็
ขยายมาสู่การเรียนการสอนระดับประถมศึกษา ระดับมัธยมศึกษาบางแห่งตามล าดับ รวมทั้งมีครูอาจารย์

นักวิชาการด้านภาษา ตัวอักษรโบราณและวรรณกรรมท้องถิ่นแต่ละภูมิภาคเกิดขึ้น โดยผู้มีบทบาทส าคัญใน

การศึกษา ปริวรรตวรรณกรรมและพิมพ์เผยแพร่ระยะแรกๆ คือ พระสงฆ์ ที่มีความรู้ทางตัวอักษรโบราณในแต่
ละท้องถิ่นนั่นเอง

ในภาคอีสานนั้น ศูนย์ความร่วมมือร่วมใจในการฟื้นฟูด้านภาษา ตัวอักษร วรรณกรรมท้องถิ่น

อยู่ที่วัดในจังหวัดต่างๆหลายวัด เช่น วัดธาตุ อ าเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น, วัดธาตุพนม อ าเภอธาตุพนม
จังหวัดนครพนม, วัดมหาชัย อ าเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม เป็นต้น โดยจังหวัดขอนแก่นเป็นที่ท างาน

ของเจ้าคณะภาคฝ่ายสงฆ์ นอกจากจะบริหารกิจการคณะสงฆ์ภาคอีสานแล้ว ยังเป็นศูนย์ส่งเสริม

ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น ด้านภาษาและวรรณกรรมอีกด้วย โดยมีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นด้านการส ารวจ
รวบรวมคัมภีร์ใบลานและคัดสรรวรรณกรรมท้องถิ่นจังหวัดต่างๆที่จารในใบลานมาปริวรรตและจัดพิมพ์

เผยแพร่ตามก าลังความสามารถของแต่ละจังหวัดอีกด้วย

พระอริยำนุวัตร เขมจำรี เจ้ำอำวำสวัดมหำชัยและรองเจ้ำคณะจังหวัดมหำสำรคำม ท่าน
เป็นพระเถระรูปหนึ่งที่ได้รับการยอมรับในหมู่คณะสงฆ์ขณะนั้นว่า เป็นผู้รู้ ผู้สามารถด้านตัวอักษรธรรม

อักษรไทยน้อย ท่านได้ใช้เวลาส่วนใหญ่ในการรวบรวมคัมภีร์ใบลานจากแหล่งต่างๆ และปริวรรตจัดพิมพ์

เผยแพร่หลายเล่มด้วย เจตนารมณ์ที่จะรักษา สืบทอดและเผยแพร่วรรณกรรมท้องถิ่นอีสานนี่เอง ท าให้ตั้ง
ศูนย์อนุรักษ์วรรณคดีภาคตะวันออกเฉียงเหนือขึ้น ในปี พ.ศ. ๒๕๑๓ และปริวรรตวรรณกรรมเรื่องต่างๆ

มาอย่างต่อเนื่อง ทั้งวรรณกรรมเกี่ยวกับศาสนา ประเพณี วรรณกรรมประวัติศาสตร์ วรรณกรรมนิทานเป็นต้น
หลายเรื่องได้จัดหาทุนพิมพ์เผยแพร่ อีกหลายเรื่องยังคงเป็นลายมือเขียนของท่านและบางเรื่องท่านได้ให้พระ

ลูกวัดพิมพ์ไว้โดยใช้เครื่องพิมพ์ดีดที่มีใช้ในสมัยนั้น ปี พ.ศ. ๒๕๑๕ ท่านได้ปริวรรตวรรณกรรมเรื่อง ท้ำวคัช-
ชนำม และให้พระภิกษุทองดี ฐิตจารี (ปกิคะเน) เป็นผู้พิมพ์ตามลายมือที่ท่านปริวรรตไว้ แล้วเสร็จในวันที่

๘ ตุลาคม ๒๕๑๕