Page 22 - เภสัชภัณฑ์ทางผิวหนัง-14052022

4.3) รูขุมขน (hair follicles) จุดตั้งต?นของรูขุมขนอยู@ที่ชั้น subcutaneous และมีปลาย

ขนโผล@ออกที่บริเวณผิวหนังภายนอก พบบริเวณผิวหนังทั่วไป แต@คิดเป”น 1 ใน 1000 ของพื้นที่ผิวหนัง

ึ่
ทั้งหมด ซงมีปริมาณน?อยมาก โดยเฉพาะบริเวณฝ¤ามือ ฝ¤าเท?า และริมฝ ปากที่ไม@พบรูขุมขนเลย

1.4 การดูดซึมยาผCานผิวหนัง (percutaneous absorption)

การดูดซึมยาผ@านผิวหนัง คือ การศึกษากลไกหรือวิถีการดูดซึมของยาผ@านผิวหนังเพื่อออกฤทธ ิ์

ี่
เฉพาะทผิวหนัง หรือเข?าสู@ระบบไหลเวียนเลือดและออกฤทธิ์ทั่วร@างกายหรืออวัยวะเปsาหมาย (รูปที่ 1.3)
การดูดซึมยาผ@านผิวหนังอาศัยหลักการแพร@เป”นสำคัญ ดังนั้นอัตราการดูดซึมยาผ@านผิวหนังจึงสามารถ

อธิบายได?ด?วย Fick’s law of diffusion ตามสมการน ี้

D Δ

= h

เมื่อ dM/dt คือ อัตราการแพร@ของยาผ@านผิวหนังชั้น stratum corneum

D คือ สัมประสิทธิ์แพร@ของตัวยาสำคัญ ขึ้นอยู@กับธรรมชาติของตัวยาสำคัญ อุณหภูมิ ความดัน

และคุณสมบัติของตัวทำละลายในตำรับ

∆C คือ ความต@างระดับของความเข?มข?นยาระหว@างบริเวณที่ให?ยากับบริเวณผิวหนัง

K คือ สัมประสิทธิ์การแบ@งภาคของตัวยาสำคัญระหว@างชั้นผิวหนังและรูปแบบตำรับยา

h คือ ความหนาของผิวหนังชั้น stratum corneum

จากสมการดังกล@าว ตำรับยา หรือตัวยาสำคัญที่ซึมผ@านผิวหนังได?ดี ควรมีคุณสมบัติดังน ี้

1) น้ำหนักโมเลกุลต่ำ (ต่ำกว@า 600 Da) ซึ่งจะทำให?ค@าสัมประสิทธิ์การแพร@ (D) มีค@ามาก

2) ความสามารถในการละลายในไขมัน และในน้ำเหมาะสม ส@งผลต@อค@า ∆C ซึ่งควรมีค@ามาก

3) ตัวยาสำคัญที่มีค@า K สูง

4) จุดหลอมเหลวต่ำ

5) ไม@มีประจ ุ

8