Page 25 - เภสัชภัณฑ์ทางผิวหนัง-14052022

1.1) การแพร@ผ@านเซลล(โดยตรง (transcellular route) คือ วิถีการซึมผ@านของยาโดยตรง

ผ@านเซลล(ผิวหนัง ดังแสดงในรูปที่ 1.4 ช@องทาง A เป”นช@องทางหลักในการดูดซึมยาผ@านผิวหนัง โดยที่ตัว

ยาสำคัญที่ชอบไขมัน จะแพร@ผ@านเซลล(เมมเบรนของเซลล(ผิวหนังที่เป”นไขมันได?ดี นอกจากนี้โปรตีนท ี่

แทรกอยู@ในชั้นผิวหนังซึ่งทำให?เกิดรูเล็กๆ ที่ทำให?ยาที่ไม@ชอบไขมัน ยาที่มีประจุหรือยาที่มีขั้วสามารถซึม

ผ@านได? โดยรูนี้สามารถขยายใหญ@ขึ้นได?ในสภาวะที่ผิวหนังชุ@มน้ำ

1.2) การแพร@ผ@านระหว@างเซลล( (intercellular route) ในชั้นผิวหนังซึ่งมีการเรียงตัวของ

เซลล(ผิวหนัง และมีช@องว@างระหว@างเซลล(ซึ่งมีลักษณะของชั้นน้ำมันเรียงตัวสลับกับชั้นน้ำ และมี fatty

acid, cholesterol และ ceramide แทรกอยู@ ดังแสดงในรูปที่ 1.5 ตัวยาสำคัญจะเกิดการแพร@ผ@าน

ระหว@างช@องว@างของเซลล(นี้ ดังแสดงในรูปที่ 1.4 ช@องทาง B เป”นวิถีหลักวิถีหนึ่งในการซึมผ@านของยา

ั
ั
ุ
ี
ิ
ั
?
(
ี้
@
ั
@
็
ิ
ิ
ั
ผานผวหนง ยาท่มคณสมบตท้งชอบไขมน ไมชอบไขมนหรืออเลคโตรไลทสามารถใชชองทางนในการซม
@
ึ
ี
@
ผ@านได? ทั้งนี้อัตราเร็วในการซึมผ@านต?องพิจารณาถึงค@า log P ของตัวยาสำคัญด?วย โดยค@า log P คือคา
้
partition coefficient ระหว@าง n-octanol และน้ำ ซึ่งเป”นตัวแทนของส@วนที่ไม@ชอบนำ
(hydrophobic) และส@วนทชอบน้ำ (hydrophilic) ตามลำดับ ยาจะต?องละลายได?บ?างในไขมัน แต@ต?อง
ี่
ี่
ู
ไม@ละลายดีเกินไปไม@เช@นนั้นยาจะถูกกักไว?ในชั้นนี้ไม@ถูกปลดปล@อยหรือดูดซึมในชั้นที่ลึกลงไป ยาทจะถก
ดูดซึมผ@านช@องทางนี้ได?ควรมีค@า log P ประมาณ 1

11