Page 27 - เภสัชภัณฑ์ทางผิวหนัง-14052022

รูปที่ 1.6 การแพร@ผ@านต@อมเหงื่อ (1) ผ@านชั้นผิวหนัง (2) และ ต@อมไขมัน รูขุมขน (3)

ภาพโดย: ธนธรณ( โยธาภักด ี

1.4.2 ป8จจัยที่มีผลต0อการดูดซึมยาผ0านผิวหนัง
ตัวยาสำคัญซึมผ@านผิวหนังโดยอาศัยวิถีการซึมผ@านร@วมกันทั้ง 3 วิธี แต@จะใช?วิถีใดเป”นวิถีหลักนั้น

ขึ้นอยู@กับค@า log P ของตัวยาสำคัญเป”นสำคัญ ตัวยาสำคัญที่ชอบไขมันมีแนวโน?มใช?วิถี transepidermal

route เป”นวิถีหลัก ตัวยาสำคัญที่ชอบน้ำมีแนวโน?มใช?วิถี intercellular route ผ@านรูโปรตีนระหว@าง

เซลล( และ appendageal route เป”นวิถีในการซึมผ@านเข?าสู@ผิวหนัง นอกจากนี้ยังมีปจจัยอื่นๆ ที่มีผลต@อ

การซึมผ@านของยาด?วย ได?แก @

1) ผิวหนัง

1.1) Skin hydration หรือการชุ@มน้ำของผิวหนัง เกิดได?จากการคลุมผิวหนังด?วยแผ@นแปะ

แผ@นพลาสติกหรือไขมันหรือน้ำมันในตำรับ ทำให?ป„ดกั้นการระเหยของน้ำในผิวหนัง (occlusive effect)
ทำให?ปริมาณน้ำที่ผิวหนังเพิ่มจากร?อยละ 5-15 เป”นร?อยละ 50 ผิวหนังที่ชุ@มน้ำจะทำให?รูที่เป”นช@องว@าง

ของโปรตีนที่แทรกอยู@ระหว@างชั้นของผิวหนังขยายใหญ@ขึ้น ผิวหนังพองตัว ลดความแน@นหนาของโครง
ร@างผิวหนัง ทำให?เพิ่มอัตราเร็วในการแพร@ผ@านของยาได?

1.2) อุณหภูมิที่ผิวหนัง ผิวหนังที่มีอุณหภูมิสูงขึ้น เช@น การป„ดกั้นการระเหยของน้ำใน
ผิวหนังหรือการถูนวดจะทำให?ผิวหนังมีอุณหภูมิสูงขึ้นได? และอัตราการดูดซึมยาผ@านผิวหนังเร็วขึ้นและด ี

ขึ้น เพราะความร?อนจะช@วยเพิ่มอัตราการแพร@กระจาย เพิ่มการเคลื่อนที่ของโมเลกุล เพิ่มการละลายของ

13