Page 10 - ebook.msu.ac.th

บทน ำ

ณรงค์ศักดิ์ รำวะรินทร์ พนักงานการศึกษา

โครงการอนุรักษ์ใบลานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

หนังสือ ภูมิปัญญาอีสานจากใบลาน เล่มนี้ เป็นหนังสือที่ปริวรรต ถอดแปลจากใบลานที่
มีอยู่ในพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม ซึ่งได้มาจากการส ารวจใบลาน ในระหว่างปี พุทธศักราช ๒๕๔๖

ถึง ๒๕๔๗ อันเป็นช่วงเริ่มต้นของการด าเนินงานโครงการอนุรักษ์ใบลานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ในการปริวรรต ครั้งนี้ ข้าพเจ้าได้เรียนรู้หลักการอ่าน และถอดแปล จาก

อาจารย์สมัย วรรณอุดรและอาจารย์ราชันย์ นิลวรรณาภา ซึ่งทั้งสองท่านเรียนสาขาจารึกภาษาไทย
และจารึกภาษาตะวันออก จบจากคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร จึงขอขอบคุณไว้ ณ

โอกาสนี้ ในการออกส ารวจภาคสนามซึ่งเป็นงานหลักระยะแรกของโครงการนั้น นอกจากศึกษา

สถานภาพของใบลานแล้ว ยังใช้เวลาบางส่วนในการเลือกเฟ้นใบลานที่มีเนื้อหาน่าสนใจมาปริวรรต

ถอดแปล ทั้งจากใบลานที่มีผู้มอบให้และยืมต้นฉบับจากแหล่งข้อมูลคือวัดและบุคคล ซึ่งเป็น
เจ้าของต้นฉบับ ในหนังสือเล่มนี้ข้าพเจ้าได้คัดเลือกต้นฉบับใบลานจากแหล่งต่าง ๆ จ านวน ๖

แหล่ง ดังนี้

วัดสระทอง บ้านทัน ต าบลนาสีนวน อ าเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม
ต้นฉบับที่น ามาปริวรรตเป็นหนังสือผูกใบลาน ๑ ผูก ขนาดยาว มีไม้ประกับครบถ้วน ต้นฉบับ

เป็นลานดิบ จารด้วยตัวอักษรไทยน้อย มีประมาณ ๖๐ หน้าลาน เนื้อหาภายใน มี ๓ เรื่อง คือ

ธรรมดาสอนโลก ปู่สอนหลาน และ สอนหญิง ลักษณะการแต่งใช้ภาษาร้อยกรอง
วัดมงคลเทพประสิทธิ์ บ้านโนนสัง ต าบลหนองบอน อ าเภอโกสุมพิสัย

จังหวัดมหาสารคาม ต้นฉบับที่น ามาปริวรรต เป็นใบลานขนาดสั้น ในท้องถิ่นเรียกชื่อเฉพาะว่า

“ลานก้อม” ต้นฉบับเป็นลานดิบ ช ารุดเล็กน้อย จารด้วยตัวอักษรไทยน้อย มีประมาณ ๓๐ หน้า
ลาน ลักษณะเฉพาะของใบลานฉบับดังกล่าว มีการใช้หมึกสีแดงลบท าให้เกิดเป็นตัวอักษรสีแดง

เนื้อหาภายในมีเฉพาะวรรณกรรมเรื่อง ธรรมดาสอนโลก ซึ่งเป็นอีกหนึ่งส านวนมีใจความรวบรัด

มากกว่าต้นฉบับของวัดสระทอง บ้านทัน เป็นอย่างมาก โดยมีลักษณะการแต่งใช้ภาษาร้อยกรอง

วัดบ้านดอนยม ต าบลท่าขอนยาง อ าเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม ต้นฉบับที่น ามา
ปริวรรต เป็นใบลานขนาดสั้น ประกอบด้วย ต าราปลูกเฮือนและต าราโหราศาสตร์ อยู่ในผูก

เดียวกัน โดยต าราปลูกเรือนนั้น มีจ านวน ๖๐ หน้าลาน ส่วน ๒ หน้าลาน สุดท้าย เป็นต ารา

โหราศาสตร์ ตัวอักษรที่ใช้จารเป็นตัวอักษรธรรมอีสาน จ านวน ๖ แถวต่อ ๑ หน้าลาน จารเป็น
ภาษาอีสาน มีภาพประกอบคือผู้จารได้เขียนยันต์เป็นอักษรและตัวเลขโบราณ เพื่อแสดงให้ผู้อ่าน