Page 114 - ebook.msu.ac.th
P. 114
111
การอนุรักษ์คัมภีร์ใบลานมอญ
พิศาล บุญผูก
ชนชาติมอญเป็นกลุ่มชนหนึ่งของเอเชียที่มีวัฒนธรรมเก่าแก่ มีความเจริญมาก่อนในอุษาคเนย์ (เอเชีย
ตะวันออกเฉียงใต้ ) ได้รับความเจริญมาจากอินเดียและลังกา ความเจริญของชนชาติมอญดังกล่าวได้แพร่
ขยายสู่ ชนชาติใกล้เคียงในเวลาต่อมาราวพทธศตวรรษต้น ๆ อาณาเขตของมอญกว้างใหญ่ไพศาล ได้แก่
ุ
ดินแดนที่เป็นส่วนหนึ่งของประเทศไทยและประเทศพม่าในปัจจุบัน
ุ
ตัวอักษรมอญรุ่นแรกสุดที่ปรากฏในราชอาณาจักรรามัญช่วงระหว่างพทธศตวรรษที่ ๙ – ๑๐ ที่มี
ั
อิทธิพลของตัวอกษรอินเดียใต้ จากนั้นตัวอักษรมอญได้พัฒนาต่อเนื่ องกันมาจนถึงปัจจุบัน ตัวอักษร
มอญนอกจากจะใช้บันทึกภาษามอญแล้วยังใช้ถ่ายทอดภาษาอื่น ๆ ด้วย คือ ภาษาบาลีสันสกฤตและภาษา
พม่า นอกจากนั้นตัวอักษรมอญได้ให้ก าเนิดแก่ตัวอักษรของอีกหลายกลุ่มชน เช่น อักษรจีนในมณฑลเกงตุง
ของพม่า อักษรไทลื้อในสิบสองปันนา อักษรธรรมล้ านนาและอักษรธรรมที่ใช้ในภาคอีสานจนถึงประเทศลาว*
วัสดุที่ใช้จารึกภาษามอญ
การจารึกภาษามอญมีการใช้วัสดุหลายอย่าง เช่น ศิลา แผ่นดินเผา แผ่นทอง แผ่นเงิน แผ่นทองแดง
แผ่นงาช้าง แผ่นรักสมุก แผ่นผ้า สมุดข่อย ใบลาน ใบตาล ใบเตย ใบล าเจียก เป็นต้น
การจารตัวอักษร
วิธีการจารตัวอักษรลงในใบลาน ใบตาล ใบเตยหรือใบล าเจียกของมอญ มีขั้นตอนคล้ายคลึงกับของ
ไทย ใบที่จารแล้วน ามาเจาะรูให้ตรงกันใบละ ๒ รู แล้วร้อยแต่ละใบเข้าด้วยกันเป็นผูก โดยเรียงล าดับจาก
แผ่นแรกถึงแผ่นสุดท้ายตามล าดับพยัญชนะมอญ
ใบลาน ๑ ใบลาน จะมีขนาดความยาวตั้งแต่ ๘ นิ้ว จนถึง ๒๐ นิ้ว จารข้อความได้ทั้งสองด้าน ด้านละ
๔-๖ บรรทัด จ านวนใบลานแต่ละผูกมีจ านวนใบลานไม่เท่ากัน ส่วนใหญ่มักลงด้วยจ านวนเลขคู่ เช่น ๒๔ ใบ
๒๖ใบ ๒๘ ใบ ๓๐ ใบ ๓๒ ใบ เป็นต้น คัมภีร์เรื่องยาวบางผูกอาจมีจ านวนใบลานมากกว่า ๖๐ ใบ แต่ส่วน
ใหญ่จะมีจ านวน ๒๔ - ๓๒ ใบ
----------------------------------------
* Michel Furlus ข้อสังเกตบางประการเกี่ยวกับตัวอักษรธรรมล้านนา เสนอต่อการประชุมทางวิชาการระดับ
ชาติฝรั่งเศส - ไทย ครั้งที่ ๑ มหาวิทยาลัยศิลปากร กรุงเทพฯ ๒๕๓๑ หน้า ๒
