Page 176 - Neuropsychiatric.indd

ึ
่
อาการไมพงประสงค์จากยาตอหลอดเลอด พบไดในหลายลกษณะ ไดแก ลิ่มเลือดหรือก้อนเลือดอดกั้นใน
่
ื
่
ุ
้
้
ั
่
หลอดเลือด (thromboembolism) ซงส่วนใหญ่เกิดจากยาที่มีฤทธิ์ท่าให้หลอดเลือดบาดเจ็บ กระตุ้นการเกาะ
ึ
ื
ิ่
ิ
ื
กลุ่มกันของเกล็ดเลือด รบกวนกระบวนการแข็งตัวของเลือด หรือเพมความหนืดของเลอด การเกดเลอดออก
่
ึ
ซงส่วนใหญ่เป็นผลจากยาที่มีฤทธิ์รบกวนการแข็งตัวของเลือด รบกวนกระบวนการเกาะกลุ่มกันของเกล็ดเลือด
หรือยาท่าให้ระดับความดันโลหิตเพิ่มสูงขึ้นแบบเฉียบพลัน ภาวะดังกล่าวต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน ยา
ิ
่
บางชนดท่าให้เกิดการคงของของเหลวในรางกาย ทาใหหลอดเลอดหดตัว เป็นสาเหตุให้ระดับความดันโลหิต
่
้
ื
่
ั
ิ่
เพมสูงขึ้นซึ่งเพมความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อน ได้แก่ หลอดเลือดสมองแตก หรือการทางานของไต
ิ่
่
้
เสื่อมลง เป็นตน ยาบางชนิดมฤทธิ์ทาใหหลอดเลอดขยายตัว ลดแรงต้านของหลอดเลอด อาจเปนสาเหตุให
้
็
ื
ื
่
ี
ระดับความดันโลหิตต่่าเมื่อเปลี่ยนท่า เป็นผลให้เพิ่มความเสี่ยงต่อการล้มและได้รับบาดเจ็บ
์
ื
่
ในบทนี้ ผู้นิพนธ์ได้อธิบายเนื้อหาความรู้เกี่ยวกับอาการไมพึงประสงคจากยาตอหลอดเลอด โดย
่
กล่าวถึงอาการไม่พงประสงค์จากยาที่ท่าให้เกิดลิ่มเลือดอดตันหลอดเลือด ได้แก่ ลิ่มเลือดอดตันหลอดเลือดด่า
ุ
ึ
ุ
ั
ุ
ุ
ที่ขา ลิ่มเลือดอดตันในปอด และหลอดเลือดสมองตีบหรืออดตัน จากน้นจะกล่าวถึงหลอดเลือดสมองแตกชนิด
ื
้
เลอดออกในเนอสมอง (intracerebral hemorrhage) ความดันโลหิตสูง และความดันโลหิตต่่าเมื่อเปลี่ยนท่า
ื
ิ
่
่
ี
ื
กลมยาทมรายการยาทพบว่าเปนสาเหตของการเกดความผดปกติของหลอดเลอดในลกษณะต่าง ๆ ได้สรุปไว้
็
ั
ี
่
ิ
ุ
ี
ุ
ในตารางที่ 4.1 โดยจัดเรียงล่าดับกลุ่มยาที่เป็นสาเหตุให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์หลายลักษณะไว้ในล่าดับต้น ๆ
์
ึ
่
ึ
่
ี
ี
่
ื
รายละเอียดทกลาวถงในแต่ละอาการไมพงประสงคจากยาต่อหลอดเลอด มลักษณะการน่าเสนอ ้
เช่นเดียวกับบทที่ 2 และ 3

ตารางที่ 4.1 อาการไม่พึงประสงค์จากยาต่อหลอดเลือด จ่าแนกตามกลุ่มยา (ต่อ)
่
อาการไมพงประสงค์จากยาตอหลอดเลอด พบไดในหลายลกษณะ ไดแก ลิ่มเลือดหรือก้อนเลือดอดกั้นใน กลุ่มยา/ยา ลิ่มเลือดอุดตัน หลอดเลือด หลอดเลือด ความดัน ความดันโลหิต
ุ
้
ึ
่
ื
้
่
ั
ความดัน
หลอดเลือด
กลุ่มยา/ยา
หลอดเลือด
ความดันโลหิต
ลิ่มเลือดอุดตัน
่
หลอดเลือด (thromboembolism) ซงส่วนใหญ่เกิดจากยาที่มีฤทธิ์ท่าให้หลอดเลือดบาดเจ็บ กระตุ้นการเกาะ หลอดเลือด สมองตีบหรือ สมองแตก โลหิตสูง ต่่าเมื่อเปลี่ยน
ึ
ต่่าเมื่อเปลี่ยน
สมองตีบหรือ
หลอดเลือด
สมองแตก
โลหิตสูง
ื
กลุ่มกันของเกล็ดเลือด รบกวนกระบวนการแข็งตัวของเลือด หรือเพมความหนืดของเลอด การเกดเลอดออก อุดตัน ท่า ท่า
ิ
ิ่
ื
อุดตัน
ซงส่วนใหญ่เป็นผลจากยาที่มีฤทธิ์รบกวนการแข็งตัวของเลือด รบกวนกระบวนการเกาะกลุ่มกันของเกล็ดเลือด ยาต้านซึมเศร้า      
่
ึ
-
-
-
G-CSF, GM-CSF
-
หรือยาท่าให้ระดับความดันโลหิตเพิ่มสูงขึ้นแบบเฉียบพลัน ภาวะดังกล่าวต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน ยา สารทึบรังสี      - -
-
-
-
NSAIDs
่
ิ
่
ั
บางชนดท่าให้เกิดการคงของของเหลวในรางกาย ทาใหหลอดเลอดหดตัว เป็นสาเหตุให้ระดับความดันโลหิต ยาต้านมะเร็ง ายลิ่มเลือด      - -
้
ื
่
-
-
ยาต้านการสล
-
ิ่
เพมสูงขึ้นซึ่งเพมความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อน ได้แก่ หลอดเลือดสมองแตก หรือการทางานของไต ยาต้านการแข็งตัวของเลือด     - - -
่
ิ่
-
-
ยารักษาไมเกรน
็
ื
ื
้
เสื่อมลง เป็นตน ยาบางชนิดมฤทธิ์ทาใหหลอดเลอดขยายตัว ลดแรงต้านของหลอดเลอด อาจเปนสาเหตุให ้ ยาต้านการเกาะกลุ่มกันของ   -   - -
้
่
ี
-
-
-
ยากดภูมิคุ้มกัน
ระดับความดันโลหิตต่่าเมื่อเปลี่ยนท่า เป็นผลให้เพิ่มความเสี่ยงต่อการล้มและได้รับบาดเจ็บ เกล็ดเลือด   -  -
erythropoietin
-
-
-

่
ฮอร์โมน
์
่
ื
ในบทนี้ ผู้นิพนธ์ได้อธิบายเนื้อหาความรู้เกี่ยวกับอาการไมพึงประสงคจากยาตอหลอดเลอด โดย ยาต้านแบคทีเรีย     -
-
-
-
ุ
ึ
-
decongestants
ุ
-
กล่าวถึงอาการไม่พงประสงค์จากยาที่ท่าให้เกิดลิ่มเลือดอดตันหลอดเลือด ได้แก่ ลิ่มเลือดอดตันหลอดเลือดด่า ยากันชัก -    -

-
-
ยาลดความดันโลหิต
-
-
ุ
ที่ขา ลิ่มเลือดอดตันในปอด และหลอดเลือดสมองตีบหรืออดตัน จากน้นจะกล่าวถึงหลอดเลือดสมองแตกชนิด ยารักษาภาวะหัวใจเต้นผิด - -   
ั
ุ

IVIG
ื
เลอดออกในเนอสมอง (intracerebral hemorrhage) ความดันโลหิตสูง และความดันโลหิตต่่าเมื่อเปลี่ยนท่า จังหวะ   - - -
้
ื
-
-
-
tretinoin
-
-
่
ื
ี
ิ
ุ
็
ี
ิ
ี
่
่
กลมยาทมรายการยาทพบว่าเปนสาเหตของการเกดความผดปกติของหลอดเลอดในลกษณะต่าง ๆ ได้สรุปไว้ benzodiazepines   - - 
ั
ุ
-
-
-
opioids
-
-
ในตารางที่ 4.1 โดยจัดเรียงล่าดับกลุ่มยาที่เป็นสาเหตุให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์หลายลักษณะไว้ในล่าดับต้น ๆ ยาละลายลิ่มเลือด  -  - 
G-CSF, granulocyte colony-stimulating factor; GM-CSF, granulocyte-macrophage colony-stimulating factor; IVIG, intravenous
่
ึ
ึ
์
่
รายละเอียดทกลาวถงในแต่ละอาการไมพงประสงคจากยาต่อหลอดเลอด มลักษณะการน่าเสนอ กลุ่มยาคอร์ติโคสเตียรอยด์  - -  -
ี
ี
่
ื
immunoglobulin; NSAIDs, non-steroidal anti-inflammatory drugs; PDE5 inhibitors, phosphodiesterase 5 inhibitors
เช่นเดียวกับบทที่ 2 และ 3 ยารักษาโรคจิต  - - - 
หมายเหตุ: เอกสารอ้างอิงเช่นเดียวกับตารางยาที่สามารถท่าให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์แต่ละชนิด

ยาต้านไวรัส -   - -
1. ลิ่มเลือดอุดตัน
ตารางที่ 4.1 อาการไม่พึงประสงค์จากยาต่อหลอดเลือด จ่าแนกตามกลุ่มยา ยารักษาโรคพาร์กินสัน หลอดเลือด -  - - 
ั
ื
Thromboembolism เป็นภ
้
-

-
-
กลุ่มยา/ยา ลิ่มเลือดอุดตัน หลอดเลือด หลอดเลือด ความดัน ความดันโลหิต PDE5 inhibitors  าวะที่มีลิ่มเลือดหรือก้อนเลือดอุดตันในหลอดเลอด ท่าใหขดขวางการ
ั
ิ
1,2
หลอดเลือด สมองตีบหรือ สมองแตก โลหิตสูง ต่่าเมื่อเปลี่ยน ไหลเวียนของเลือด หรือท่าให้ไม่มีเลือดไหลเวียนไปเลี้ยงอวัยวะบริเวณนั้น ๆ สาเหตุหลกของการเกดลิ่ม
154
ื
ื
ื
อุดตัน ท่า เลอดในหลอดเลอด ได้แก่ เยื่อบุผนังหลอดเลือดได้รับบาดเจ็บ การไหลเวียนเลือดหยุดชะงัก และภาวะเลอด
ยาต้านซึมเศร้า      แข็งตัวง่าย (hypercoagulability) ภาวะ thromboembolism ที่พบบ่อยและมีความรุนแรง ที่กล่าวถึงใน
3,4
5
NSAIDs     - หัวข้อนี้ คือ ภาวะลมเลอดอุดตันหลอดเลอดด่า (venous thromboembolism, VTE) ในลกษณะของลม
่
ื
ั
ื
่
ิ
ิ
ยาต้านมะเร็ง     - เลอดอุดตันหลอดเลือดด่าส่วนลึก (deep vein thrombosis, DVT) ที่ขา และลิ่มเลือดอดตันในปอด
ื
ุ
ยาต้านการแข็งตัวของเลือด    - - (pulmonary embolism, PE)
ยากดภูมิคุ้มกัน   -  - ปัจจัยเสยงของ VTE ได้แก่ การเกิดโรคหรือได้รับบาดเจบหรือได้รับการผ่าตัดบริเวณหลอดเลือดด่า
็
ี
่
erythropoietin   -  - บริเวณขา กระดูกหัก อ้วน โรคหัวใจล้มเหลว โรคมะเร็ง โรคแพ้ภูมิตนเอง เช่น antiphospholipid syndrome
ฮอร์โมน   -  - หญิงต้งครรภ์หรอหลงคลอดบตร การไมเคลอนไหวรางกายนาน และการใช้ยาบางชนด (ซึ่งจะกล่าวถึงในส่วน
ื
่
่
่
ั
ุ
ื
ั
ิ
decongestants -    - ตอไป) นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยด้านพนธุกรรมที่เป็นสาเหตุให้เกิดความผิดปกติของการแขงตัวของเลอด ภาวะ
็
ั
ื
่
ยาลดความดันโลหิต - -    PE สวนใหญ่เกดจากการอุดตันของลิ่มเลือดบริเวณหลอดเลือดด่าส่วนลึก (deep vein) ที่ขาที่ไหลเวียนมาที่
่
ิ
IVIG   - - - ปอด หรือเกิดจากกระบวนการอกเสบภายหลังจากได้รับบาดเจ็บรุนแรง การผ่าตัด หรือเนื้องอกที่โตอย่าง
ั
tretinoin   - - - รวดเร็ว
ยาละลายลิ่มเลือด  -  - - อาการแสดงของ DVT ได้แก่ ขาหรือแขนบวม ตึงหรือปวดข้างที่เป็น ผิวหนังบริเวณนั้นแดง หรือคล้่า
กลุ่มยาคอร์ติโคสเตียรอยด์  - -  - คลาแลวอ่น เสนเลอดขอด สามารถพบได้ทงระดับทสงกว่าเขา (proximal DVT) และระดับที่ต่่ากว่าเข่า
้
้
่
ุ
ี
ั
้
่
ู
่
ื
ยารักษาโรคจิต  - - -  (distal DVT) อาการแสดงของ PE ได้แก หายใจลาบาก ไอไมทราบสาเหตุ หวใจเต้นผดปกติ เจบหนาอก
่
้
็
ิ
5,6
ั
่
่
ยาต้านไวรัส -   - - เหมือนถูกแทง เหงื่อออกมาก รู้สึกเหนื่อย
5,7
ยารักษาโรคพาร์กินสัน -  - - 
PDE5 inhibitors  - - -
154
155
155