Page 178 - Neuropsychiatric.indd

ตารางที่ 4.2 ยาที่สามารถท่าให้เกิดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือด
ตารางที่ 4.2 ยาที่สามารถท่าให้เกิดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือด
1.1 ยาที่เป็นสาเหตุ ตารางที่ 4.2 ยาที่สามารถท่าให้เกิดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือด กลไก
ยา
1,8,9
กลไกของยาทท่าให้เกิดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลอด แบ่งได้เป็น 4 ลกษณะ (รูปที่ 4.1) ได้แก่ 1) กลุ่มยาคอร์ติโคสเตีย กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
ยา
ยา รอยด์
ื
ั
ี
่
กลไก
กลไก
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
กระตุ้นเกล็ดเลือด
กลุ่มยาคอร์ติโคสเตียรอยด์
ยารักษาโรคจิตกลุ่มเก่า
่
้
่
ื
์
ื
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด โดยทาใหเซลลเยอบหลอดเลอดแตกหรอตาย ตัวอย่างเช่น 5-fluorouracil, กลุ่มยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
ุ
ื
สารทึบรังสี
ยารักษาโรคจิตกลุ่มเก่า
กระตุ้นเกล็ดเลือด เลือด และกระตุ้นเกล็ดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหล
bleomycin, bevacizumab ขดลวดชนิดเคลือบยา sirolimus และ paclitaxel สารทึบรังสี หรือเปลี่ยนแปลง ยารักษาโรคจิตกลุ่มเก่า กระตุ้นเกล็ดเลือด อด
5-fluorour
สารทึบรังสี acil
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด และกระตุ้นเกล็ดเลือด
์
เมแทบอลิซึมของเซลล์เยื่อบุหลอดเลือด เช่น cyclosporine หรือลดการสงเคราะหสาร prostacyclin-I2 สารทึบรังสี ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด และกระตุ้นเกล็ดเลือด
ั
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
5-fluorouracil
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
bevacizumab
(PGI2) ซึ่งมีฤทธิ์ป้องกันการเกิดลิ่มเลือด และป้องกันการเกิด atherosclerotic plaque เช่น 5-fluorouracil ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
bevacizumab
bevacizumab
bleomycin
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ุ
้
ุ
่
็
cyclooxygenase-2 (COX-2) inhibitors, mitomycin C; 2) กระตนการเกาะกลมกันของเกลดเลอด เช่น bleomycin ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ื
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือดและกระตุ้นเกล็ดเลือด
bleomycin e
cyclosporin
cyclosporine ยาต้านซึมเศร้ากลุ่ม selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) ยารักษาโรคจิตกลุ่ม cyclosporine ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือดและกระตุ้นเกล็ดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือดและกระตุ้นเกล็ดเลือด
cyclosporine
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
cisplatin
เกา หรือท่าให้เกล็ดเลือดมาเกาะที่ผนังหลอดเลือดมากขึ้น เช่น recombinant tissue plasminogen cisplatin ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
่
cisplatin hibitors
COX-2 in
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ั
ื
็
ั
ุ
ึ
activator (rt-PA) และสารทบรังสี กระต้นการรวมกนของเมดเลอดขาวและการเกาะบนผนงหลอดเลอด เช่น COX-2 inhibitors ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ื
COX-2 inhibitors ts (sirolimus,
drug-eluting sten
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
paclitaxel)
tretinoin, interferon-alpha หรือร่างกายสร้างแอนติบอดีที่มีปฏิกิริยาต่อเกล็ดเลือดและท่าลายเกล็ดเลือด drug-eluting stents (sirolimus, ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
drug-eluting stents (sirolimus,
paclitaxel)
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นเกล็ดเลือด กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการ
erythropoietin
็
เช่น heparin; 3) รบกวนกระบวนการแขงตวของเลอด โดยเพมระดบ coagulation factors และลดระดับ paclitaxel) ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นเกล็ดเลือด กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการ
ื
ั
ั
่
ิ
erythropoietin
ไหลเวียนเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นเกล็ดเลือด กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการ
์
ของ antithrombin เช่น ฮอรโมนทดแทน ยาคุมก่าเนิดที่มีเอสโตรเจน tamoxifen หรือลดระดับ erythropoietin ไหลเวียนเลือด
ไหลเวียนเลือด อดเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
ท่าลายเยื่อบุหล
G-CSF, GM-CSF
anticoagulation factors เช่น L-asparaginase หรือท่าให้เกิด antiphospholipid antibodies เช่น G-CSF, GM-CSF ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
ร่างกายสร้างแอนติบอดีที่มีปฏิกิริยาต่อเกล็ดเลือด
G-CSF, GM-CSF
heparin
ื
ิ
intravenous immunoglobulin (IVIG) และ infliximab หรอลดการสลายล่มเลือด เช่น คอร์ติโคสเตียรอยด์ heparin ร่างกายสร้างแอนติบอดีที่มีปฏิกิริยาต่อเกล็ดเลือด
ร่างกายสร้างแอนติบอดีที่มีปฏิกิริยาต่อเกล็ดเลือด
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
heparin
HRT, oral contraceptives,
erythropoietin; และ 4) ลดการไหลเวียนเลือดมาเลี้ยงท่าให้เพิ่มความหนืดของเลือด โดยท่าให้หลอดเลือดหด HRT, oral contraceptives, กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
testosterone
HRT, oral contraceptives,
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
ตัว เช่น ยาต้านซึมเศรากลุ่ม SSRIs คอร์ติโคสเตียรอยด์ หรือท่าให้เลือดไหลช้าลง เช่น erythropoietin, IVIG testosterone กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
้
infliximab
testosterone
ขนาดสง และ sildenafil ทั้งนี้ยาบางชนิดเกิดผ่านหลายกลไกร่วมกัน เช่น cyclosporine, erythropoietin, infliximab กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
ู
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
infliximab alpha
interferon-
กระตุ้นเกล็ดเลือด
กระตุ้นเกล็ดเลือด
interferon-alpha
IVIG, rt-PA และ sildenafil รายการยาที่สามารถท่าให้เกิดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือด แสดงในตารางที่ 4.2 IVIG กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
1,8,9
กระตุ้นเกล็ดเลือด
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
IVIG
interferon-alpha
IVIG
L-asparaginase
L-asparaginase กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
L-asparaginase
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
mitomycin C
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
mitomycin C ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
rt-PA
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นเกล็ดเลือด
mitomycin C
rt-PA ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นเกล็ดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นเกล็ดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
sildenafil
rt-PA
sildenafil ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
sildenafil
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
sirolimus
sirolimus ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
กระตุ้นเกล็ดเลือด และล
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด ดการไหลเวียนเลือด
sirolimus
SSRIs
SSRIs กระตุ้นเกล็ดเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
กระตุ้นเกล็ดเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
tamoxifen
SSRIs
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
tamoxifen กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
thalidomid
tamoxifen e
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
thalidomide ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
tretinoin
กระตุ้นเกล็ดเลือด
thalidomide
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
tretinoin กระตุ้นเกล็ดเลือด
กระตุ้นเกล็ดเลือด
COX-2, cyclooxygenase-2; G-CSF, granulocyte colony stimulating factor; GM-CSF, granulocyte-macrophage colony-stimulating
tretinoin
COX-2, cyclooxygenase-2; G-CSF, granulocyte colony stimulating factor; GM-CSF, granulocyte-macrophage colony-stimulating
factor; HRT, hormone replacement therapy; IVIG, intravenous immunoglobulin PGI2, prostacyclin; PGF2 alpha, prostaglandin ndin
factor; HRT, hormone replacement therapy; IVIG, intravenous immunoglobulin PGI2, prostacyclin; PGF2 alpha, prostagla
COX-2, cyclooxygenase-2; G-CSF, granulocyte colony stimulating factor; GM-CSF, granulocyte-macrophage colony-stimulating
F2 alpha; rt-PA, recombinant tissue plasminogen activator; SSRI, selective serotonin reuptake inhibitor; VEGF, vascular
F2 alpha; rt-PA, recombinant tissue plasminogen activator; SSRI, selective serotonin reuptake inhibitor; VEGF, vascular
factor; HRT, hormone replacement therapy; IVIG, intravenous immunoglobulin PGI2, prostacyclin; PGF2 alpha, prostaglandin
endothelial growth factor
endothelial growth factor
F2 alpha; rt-PA, recombinant tissue plasminogen activator; SSRI, selective serotonin reuptake inhibitor; VEGF, vascular
ที่มา : Garwood และคณะ , Ramot และคณะ และ Girolami และคณะ
9
ที่มา : Garwood และคณะ , Ramot และคณะ และ Girolami และคณะ 9
1 1
8 8
endothelial growth factor
ที่มา : Garwood และคณะ , Ramot และคณะ และ Girolami และคณะ

9
8
1
ี
่
ยาที่มีข้อมูลหลักฐานเชิงประจักษ์ทางการแพทยที่แสดงถึงความเสยงต่อการเกด VTE เมื่อเทียบกับ
ิ
์
ยาที่มีข้อมูลหลักฐานเชิงประจักษ์ทางการแพทยที่แสดงถึงความเสยงต่อการเกด VTE เมื่อเทียบกับ
์
ิ
่
ี

่
ิ
์
ี
่
ยาที่มีข้อมูลหลักฐานเชิงประจักษ์ทางการแพทยที่แสดงถึงความเสยงต่อการเกด VTE เมื่อเทียบกับ
ิ
รูปที่ 4.1 กลไกการเกดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดจากยา การไม่ได้รับยา โดยบางการศึกษาได้รายงานความเสี่ยงต่อการเกิด PE ด้วย ได้แก ยาเม็ดคุมก่าเนิด hormone
่
การไม่ได้รับยา โดยบางการศึกษาได้รายงานความเสี่ยงต่อการเกิด PE ด้วย ได้แก ยาเม็ดคุมก่าเนิด hormone
ที่มา : สร้างจาก Garwood และคณะ , Ramot และคณะ และ Girolami และคณะ replacement therapy ยารักษาโรคจิต COX-2 inhibitors; และ ยาต้านมะเรง bevacizumab, cisplatin
็
8
9
1
่
การไม่ได้รับยา โดยบางการศึกษาได้รายงานความเสี่ยงต่อการเกิด PE ด้วย ได้แก ยาเม็ดคุมก่าเนิด hormone
replacement therapy ยารักษาโรคจิต COX-2 inhibitors; และ ยาต้านมะเรง bevacizumab, cisplatin
็
และ tamoxifen (ตารางที่ 4.3) ็
replacement therapy ยารักษาโรคจิต COX-2 inhibitors; และ ยาต้านมะเรง bevacizumab, cisplatin
และ tamoxifen (ตารางที่ 4.3)
และ tamoxifen (ตารางที่ 4.3)

157
157
156 157
157