Page 177 - Neuropsychiatric.indd

ตารางที่ 4.2 ยาที่สามารถท่าให้เกิดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือด
1.1 ยาที่เป็นสาเหตุ ตารางที่ 4.2 ยาที่สามารถท่าให้เกิดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือด กลไก
ยา
1,8,9
ื
ยา รอยด์
กลไกของยาทท่าให้เกิดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลอด แบ่งได้เป็น 4 ลกษณะ (รูปที่ 4.1) ได้แก่ 1) กลุ่มยาคอร์ติโคสเตีย กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
ี
ั
่
กลไก
กระตุ้นเกล็ดเลือด
ยารักษาโรคจิตกลุ่มเก่า
์
ื
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด โดยทาใหเซลลเยอบหลอดเลอดแตกหรอตาย ตัวอย่างเช่น 5-fluorouracil, กลุ่มยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
่
่
ุ
ื
้
ื
ท่าลายเยื่อบุหล
สารทึบรังสี
bleomycin, bevacizumab ขดลวดชนิดเคลือบยา sirolimus และ paclitaxel สารทึบรังสี หรือเปลี่ยนแปลง ยารักษาโรคจิตกลุ่มเก่า กระตุ้นเกล็ดเลือด อดเลือด และกระตุ้นเกล็ดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
5-fluorouracil
เมแทบอลิซึมของเซลล์เยื่อบุหลอดเลือด เช่น cyclosporine หรือลดการสงเคราะหสาร prostacyclin-I2 สารทึบรังสี ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด และกระตุ้นเกล็ดเลือด
ั
์
bevacizumab
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
(PGI2) ซึ่งมีฤทธิ์ป้องกันการเกิดลิ่มเลือด และป้องกันการเกิด atherosclerotic plaque เช่น 5-fluorouracil ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
bevacizumab
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
bleomycin
ุ
็
ื
้
ุ
่
cyclooxygenase-2 (COX-2) inhibitors, mitomycin C; 2) กระตนการเกาะกลมกันของเกลดเลอด เช่น bleomycin ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือดและกระตุ้นเกล็ดเลือด
cyclosporine
cyclosporine ยาต้านซึมเศร้ากลุ่ม selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) ยารักษาโรคจิตกลุ่ม cyclosporine ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือดและกระตุ้นเกล็ดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
cisplatin
่
เกา หรือท่าให้เกล็ดเลือดมาเกาะที่ผนังหลอดเลือดมากขึ้น เช่น recombinant tissue plasminogen cisplatin ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
COX-2 inhibitors
activator (rt-PA) และสารทบรังสี กระต้นการรวมกันของเมดเลอดขาวและการเกาะบนผนงหลอดเลอด เช่น COX-2 inhibitors ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ั
ึ
ุ
็
ื
ื
drug-eluting stents (sirolimus,
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
tretinoin, interferon-alpha หรือร่างกายสร้างแอนติบอดีที่มีปฏิกิริยาต่อเกล็ดเลือดและท่าลายเกล็ดเลือด drug-eluting stents (sirolimus, ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
paclitaxel)
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นเกล็ดเลือด กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการ
erythropoietin
็
ิ
ั
ื
่
เช่น heparin; 3) รบกวนกระบวนการแขงตวของเลอด โดยเพมระดบ coagulation factors และลดระดับ paclitaxel) ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นเกล็ดเลือด กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการ
ั
erythropoietin
ไหลเวียนเลือด
ของ antithrombin เช่น ฮอรโมนทดแทน ยาคุมก่าเนิดที่มีเอสโตรเจน tamoxifen หรือลดระดับ ไหลเวียนเลือด
์
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
G-CSF, GM-CSF
anticoagulation factors เช่น L-asparaginase หรือท่าให้เกิด antiphospholipid antibodies เช่น G-CSF, GM-CSF ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
ร่างกายสร้างแอนติบอดีที่มีปฏิกิริยาต่อเกล็ดเลือด
heparin
intravenous immunoglobulin (IVIG) และ infliximab หรอลดการสลายล่มเลือด เช่น คอร์ติโคสเตียรอยด์ heparin ร่างกายสร้างแอนติบอดีที่มีปฏิกิริยาต่อเกล็ดเลือด
ื
ิ
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
HRT, oral contraceptives,
erythropoietin; และ 4) ลดการไหลเวียนเลือดมาเลี้ยงท่าให้เพิ่มความหนืดของเลือด โดยท่าให้หลอดเลือดหด HRT, oral contraceptives, กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
testosterone
ตัว เช่น ยาต้านซึมเศรากลุ่ม SSRIs คอร์ติโคสเตียรอยด์ หรือท่าให้เลือดไหลช้าลง เช่น erythropoietin, IVIG testosterone กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
้
infliximab
ขนาดสง และ sildenafil ทั้งนี้ยาบางชนิดเกิดผ่านหลายกลไกร่วมกัน เช่น cyclosporine, erythropoietin, infliximab กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
ู
interferon-alpha
กระตุ้นเกล็ดเลือด
interferon-alpha
กระตุ้นเกล็ดเลือด
1,8,9
IVIG, rt-PA และ sildenafil รายการยาที่สามารถท่าให้เกิดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือด แสดงในตารางที่ 4.2 IVIG กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
IVIG
L-asparaginase กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
L-asparaginase
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
mitomycin C
mitomycin C ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นเกล็ดเลือด
rt-PA
rt-PA ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นเกล็ดเลือด
sildenafil
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
sildenafil ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
sirolimus
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
sirolimus ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
SSRIs
กระตุ้นเกล็ดเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
SSRIs กระตุ้นเกล็ดเลือด และลดการไหลเวียนเลือด
tamoxifen
กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
tamoxifen กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด
thalidomide
ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
thalidomide ท่าลายเยื่อบุหลอดเลือด
tretinoin
กระตุ้นเกล็ดเลือด
tretinoin กระตุ้นเกล็ดเลือด
COX-2, cyclooxygenase-2; G-CSF, granulocyte colony stimulating factor; GM-CSF, granulocyte-macrophage colony-stimulating
COX-2, cyclooxygenase-2; G-CSF, granulocyte colony stimulating factor; GM-CSF, granulocyte-macrophage colony-stimulating
factor; HRT, hormone replacement therapy; IVIG, intravenous immunoglobulin PGI2, prostacyclin; PGF2 alpha, prostagla
factor; HRT, hormone replacement therapy; IVIG, intravenous immunoglobulin PGI2, prostacyclin; PGF2 alpha, prostaglandin ndin
F2 alpha; rt-PA, recombinant tissue plasminogen activator; SSRI, selective serotonin reuptake inhibitor; VEGF, vascular
F2 alpha; rt-PA, recombinant tissue plasminogen activator; SSRI, selective serotonin reuptake inhibitor; VEGF, vascular
endothelial growth factor
endothelial growth factor
ที่มา : Garwood และคณะ , Ramot และคณะ และ Girolami และคณะ
9
ที่มา : Garwood และคณะ , Ramot และคณะ และ Girolami และคณะ 9
8 8
1 1

ิ
์
่
ี
ยาที่มีข้อมูลหลักฐานเชิงประจักษ์ทางการแพทยที่แสดงถึงความเสยงต่อการเกด VTE เมื่อเทียบกับ
ี
ยาที่มีข้อมูลหลักฐานเชิงประจักษ์ทางการแพทยที่แสดงถึงความเสยงต่อการเกด VTE เมื่อเทียบกับ
์
ิ
่

่
รูปที่ 4.1 กลไกการเกดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดจากยา การไม่ได้รับยา โดยบางการศึกษาได้รายงานความเสี่ยงต่อการเกิด PE ด้วย ได้แก ยาเม็ดคุมก่าเนิด hormone
ิ
การไม่ได้รับยา โดยบางการศึกษาได้รายงานความเสี่ยงต่อการเกิด PE ด้วย ได้แก ยาเม็ดคุมก่าเนิด hormone
่
ที่มา : สร้างจาก Garwood และคณะ , Ramot และคณะ และ Girolami และคณะ replacement therapy ยารักษาโรคจิต COX-2 inhibitors; และ ยาต้านมะเรง bevacizumab, cisplatin
็
1
8
9
replacement therapy ยารักษาโรคจิต COX-2 inhibitors; และ ยาต้านมะเรง bevacizumab, cisplatin
็
และ tamoxifen (ตารางที่ 4.3)
และ tamoxifen (ตารางที่ 4.3)

157
157
156
156