Page 54 - Neuropsychiatric.indd

1. โรคจิต
โรคจิต คือ ภาวะทางจิตที่หลงผิดไปจากความเป็นจริง ส่วนใหญ่พบในผู้ป่วยที่มีประวัติโรคทางจิตเวช

ิ
์
เช่น โรคจตเภท (schizophrenia) โรคจิตแบบอารมณแปรปรวน (schizoaffective disorder) โรคอารมณ ์
สองขั้ว (bipolar disorder) ความผิดปกติของบุคลิกภาพแบบก้ ากึ่ง (borderline personality disorder) โรค
่
้

ื
1,2
ิ
ซึมเศรา ตลอดจนความผดปกติของระบบประสาท เช่น โรคสมองเสอม (dementia) (รูปที่ 2.1) นอกจากน้ ี
ี
ิ
ื
ั
ื
ั
ยงมสาเหตุจากการใช้ยาบางชนดหรอสารเสพติด อาการสาคญ คอ ประสาทหลอน (hallucination) หลงผิด

(delusion) โดยมีความคิดหรือความเชื่อที่ไม่มีความเป็นไปได้ในความเป็นจริง มีความคิดสับสน รูปแบบการ
ื
็
คิดไม่เป็นล าดับ ท าให้มีปัญหาในการสื่อสาร ซ่งเปนอาการด้านบวก อาการทางจตอ่น ๆ ได้แก่ อารมณ์
ึ
ิ
ิ
ิ
แปรปรวน พฤตกรรมเปลยนไปจากเดม การเคลื่อนไหวร่างกายที่ช้ากว่าปกติ หรือผิดปกติ มีความคิดหรือ
ี
่
1,2
พยายามฆาตัวตาย อาการด้านลบ ได้แก่ ภาวะบกพร่องในด้านการแสดงความรู้สึกและความต้องการ เช่น
่
พูดน้อย การแสดงออกของอารมณ์ลดลง เก็บตัว เฉย ๆ ไม่แสดงออก โรคจิตที่มีสาเหตุจากยาส่วนใหญ่มีอาการ
2,3
ด้านบวก และเกิดขึ้นแบบเฉียบพลัน โดยมักพบภายหลังจากเริ่มใช้ยาหรือหยุดยาที่เป็นสาเหตุไมนาน เช่น
่
ิ
ี
ชัวโมงถึงสัปดาห์ อาการควรจะดขนภายใน 4 สัปดาห์ภายหลังจากหยุดยาที่เป็นสาเหตุ การเกิดโรคจตแบบ
ึ
้
่
เฉียบพลันในผู้ที่อายุมากกว่า 35 ปี ที่ไม่เคยมีประวัติโรคจิตมาก่อนอาจมสาเหตจากยาได้ 12,14 หากมสาเหต ุ
ี
ี
ุ
จากโรคทางจิตเวช มักจะมีการด าเนินของโรคอย่างช้า ๆ

รูปที่ 2.1 ความผิดปกติทางจิตและประสาทที่สามารถพบอาการโรคจิต
ที่มา : สร้างจาก Griswold และคณะ และมาโนช
1
2

1.1 ยาที่เป็นสาเหตุ

3-6
ี
็
ี
ิ่
ิ
่
่
ี
ยาทเปนสาเหตุ (ตารางท 2.2) มหลายกลไก ดังนี้ 1) เพ่มระดับ dopamine โดยเพมการหลั่ง
dopamine หรือยับยั้งการน า dopamine กลับเข้าสู่เซลล์ เช่น ยารักษาโรคพาร์กินสันมีทั้งยาที่เพ่มระดับ
ิ
dopamine และยาที่มีคุณสมบัติเป็น anticholinergics เช่น benztropine และ trihexyphenidyl ยากลุ่ม
ิ
ี
beta blockers มผลเพ่มระดับ dopamine และลดระดับ melatonin โดยเฉพาะ metoprolol และ
้
propranolol ซึ่งชอบไขมัน ถูกเมแทบอไลต์ที่ตับและสามารถผ่าน blood brain barrier ได metronidazole
มีฤทธิ์ยับยั้ง MAO และ non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) มีฤทธิ์ยับยั้ง prostaglandin
ซึ่งระดับ prostaglandin ที่สูงจะส่งผลยับยั้งการหลั่ง dopamine ดังนั้น NSAIDs จึงท าให้ระดับ dopamine
เพมสูงขึ้นได้ varenicline มผลรบกวนสมดลของ dopamine เนื่องจากยามีผลกระตุ้นการหลั่ง dopamine
ี
ิ่
ุ
่
ุ
่
และกระตนระบบประสาทสวนกลางบริเวณ mesolimbic dopamine system; 2) ท าให้เกิดความบกพรอง
้
33
33