Page 56 - Neuropsychiatric.indd

2.
รคจิต
ยาที่สาม
ตารางที่
โ
2
ใ

ห้เกิด
ารถท า
ของตัวรับ glutamate ชนิด N-methyl-D-aspartate (NMDA) เช่น ยาที่มีฤทธิ์ anticholinergics; 3) ปิดกั้น ตารางที่ 2.2 ยาที่สามารถท าให้เกิดโรคจิต
์
ตัวรับ NMDA (NMDA receptor antagonists) ท าให้สารสื่อประสาท glutamate ไมสามารถออกฤทธิได ้ ยา ยา กลไ ก
่
กลไก
ั
ั
ื
เต็มที่ เช่น ยาต้านแบคทีเรียหลายกลุ่ม ยาต้านไวรส ซึ่งมกเกิดอาการโรคจิตในช่วง 1 เดอนแรกของการเริ่มใช้ ยาต้านแบคทีเรีย: metronidazole เพิ่มร ะ ดับ do pam in e
metr
daz
้านแบคท
i
o
:
e
รีย
เพิ่มระดับ dopamine
n
o

ยาต
ีเ
l
o
pa,
ยาร
าโ
: br
รคพาร
e, l
selegil
ส
ev
์กิน
ip
in
n
ti
e
ักษ
ัน
mo
o
cr
do
์
ื
ี
่
ิ
่
ยา; 4) พษตอระบบประสาท เช่น isotretinoin (คาดว่ามผลต่อพัฒนาการของเซลลประสาท และสารสอ ยารักษาโรคพาร์กินสัน: bromocriptine, levodopa, selegiline
beta blockers: metoprolol, propranolol
ประสาทซึ่งเกี่ยวข้องการเกิดโรคจิต) ยาต้านมะเร็ง ยาปรับภูมิคุ้มกัน เช่น interferon และยากดภูมิคุ้มกัน เช่น bet a bloc k ers: met o prolol, p r o pra n o l o l
NSAIDs
่
ิ
tacrolimus (เพมการสราง nitric oxide และมีฤทธิ์ต่อ dopaminergic, glutamatergic และ GABAergic N SAID s
้
o
pi
s
id
o
system) และ angiotensin-converting enzyme (ACE) inhibitors; 5) ยามีฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง opioids รี่ : var en ic l i n e รบกวนสม ดุล d o pam i n e
ยาเ
รบกวนสมดุล dopamine
ิกบุห
ล
ยาเลิกบุหรี่: varenicline
ื
ิ
้
เช่น ยาสลบ ยากันชักกลุ่มใหม่ (ยาที่พบน้อยมากคือ lamotrigine ) ยาคลายกลามเนอ baclofen; 6) เพ่ม anticholinergics เกิดค วามบกพ ร่อง ขอ ง ตัวร ับ g l u t am ate และ ฤท ธิ์
้
3,4
l
เกิดความบกพร่องของตัวรับ glutamate และฤทธิ์
s
i
c
erg
n
anti
o
ic
h
ระดับ cortisol เช่น ยากลุ่มคอรติโคสเตียรอยด และ anabolic steroids ท าให้เกิดความผิดของปกติของ กระ ตุ้น d o pam in e r ec e pto r
์
์
กระตุ้น dopamine receptor
hypothalamic-pituitary-adrenal axis โดยสัมพนธ์กับขนาดยา พบได้ในผู้ที่ใช้ prednisolone ขนาด ยาต้านแบคทีเรีย: cephalosporins, clarithromycin, dapsone, ยับยั้ง NMDA receptor
ั
e
n
h

r
r
r
ec
r
: c
ีเ
รีย
s, cla
r
it
i
pto
o
e,
c
al
o
s
ps
n
in
, da
M
N
my
o
DA
po
ยาต
ยับยั้ง
้านแบคท
eph
+ +
มากกว่า 40 มิลลิกรัม/วัน; 7) digoxin ยับยั้ง Na /K ATPase pump ส่งผลกระตุ้นเซลล์ประสาท โดยมีความ fluoroquinolone (ciprofloxacin), streptomycin,
fluoroquinolone (ciprofloxacin), streptomycin,
ิ่
ิ
sulfamethoxazole-trimethoprim
เสี่ยงเพมขึ้นเมื่อระดับยาในเลือดมากกว่า 1.5 นาโนกรัม/มิลลิลิตร หรือระดับอเล็กโทรไลต์ในร่างกายผิดปกติ su l fam et h o xa z o l e - trimet h o p r im
:
q
u
n
i
o
าเ
l
h
c
รีย
r
ล
o
้านมา
qu
i
n
ยาต
o
e
e, mefl
่
หรือภาวะขาดออกซิเจนทสมอง; 8) การหยุดยาบางชนิดกะทนหน เช่น anabolic steroids ยาต้านซมเศรา ยาต้านมาลาเรีย: chloroquine, mefloquine
้
ึ
ั
ี
ั
ยาต้านวัณโรค: isoniazid, rifampin
และ benzodiazepines นอกจากนี้ มียาหลายชนิดที่ยังไม่ทราบกลไกชัดเจน เช่น H2 receptor antagonists ยาต ้านวัณ โร ค : isoniaz id , r ifam pi n
ยาต้านไวรัส: abacavir, acyclovir, didanosine, efavirenz,
และ proton pump inhibitors ยาต ้านไว รัส : a ba cavi r , a cyclov i r , didano s in e, efavire n z ,
ganciclovir, nevirapine, oseltamivir, valganciclovir,
ิ
้
ึ
็
้
ิ
่
์
ี
่
อาการไมพงประสงคจากยาททาใหเกดโรคจต เปนสาเหตุใหยาหลายชนิดถูกถอนออกจากตลาด เช่น ganciclovir, nevirapine, oseltamivir, valganciclovir,

vu

e
o
id
z
di
zidovudine
n
rimonabant ที่ใช้รักษาโรคอ้วน และ triazolam ซงอยู่ในกลุ่ม benzodiazepines ยากดภูมิคุ้มกัน: tacrolimus พิษต่อระบบประสาทส่วนกลาง
่
7
8
ึ
o
พิษ
imus
l

บบปร
ส
ะส
าท
ล
าง
ต่อระ
่วนก
: tacr
ยากดภ
คุ้มกัน
ูมิ
ื
ุ
ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคจิตจากยา ได้แก่ เด็ก ผู้สงอาย เพศหญิง ใช้สารเสพติด หรอสารกระตน ยาปรับภูมิคุ้มกัน: interferon alpha
3-5
ู
ุ
้
r
fer
มิคุ้ม
ยาปร
a
ph
te
l
n
ับภู
n
a
: i
o
กัน
็
ี
ิ
ี
ประสาท เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของคาเฟอน มประวัติเจบป่วยด้วยโรคทางจตและ ยาต้านมะเร็ง: 5-fluorouracil, asparaginase, bortezomib,
r
acil,
ม
u
u
ะเ
ag
ต้าน
-
a
ยา
ezomib,
fl
: 5
ร็ง
in
r
o
o
spar
ase, bort
ประสาท โรคพาร์กินสัน หญิงหลังคลอด การท างานของตับหรือไตบกพร่อง ได้รับยาที่มีความเสี่ยงต่อการเกิด chlorambucil, ifosfamide, vincristine
am
e
o
n
r
l
vi
ch
de,
cristi
sfam
bu
l
i
ci
n
, ifo
ยารักษาสิว: isotretinoin
โรคจิต (ตารางที่ 2.2) ในขนาดยาสูง หรือมีระดับยาในร่างกายเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็วจากการได้รับยาแบบออก ยาร ักษ าส ิว : i so tre ti n o i n
ACE inhibitors: captopril, enalapril, lisinopril, ramipril,
ิ่
ฤทธิ์เร็วหรือได้รับยาฉีดทางหลอดเลือดด า ได้รับยาหลายขนาน อยู่ในสภาวะที่ท าให้ยาผ่านเข้าสู่สมองได้เพม AC E i n h i bi t o r s: capt o pril , en a l apr il, l isi n o pril , r am ip r il,
pril
perin
o
d
มากขึ้น เช่น บาดเจ็บทางสมอง หรือเจ็บป่วยในระดับรุนแรง เช่น ผู้ป่วยวิกฤติ perindopril
t
, l
tam
ira
ยากันชัก: gabapentin, levetiracetam, topiramate, vigabatrin ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง
ยากันช ัก : g in aba pen l ti n in g eve en t s ce clon , to n pi r am ate, vigaba tri n ออ กฤ ทธ ิ์ต่อระ บบประ ส าทส่วนก ล าง
Monoam
i
di
Monoamine depleting agents: clonidine, methyldopa

e, met
:

pa
g
et
e dep
a
l
y
h
do
ยาสลบ
ล
ยาส
บ
baclofen
n
baclofe
barbiturates
bar
bi
ates
r
tu
meth y l ph e n id a te
methylphenidate
dec o n g est a n t: ps eu d o ep h e d r in e
decongestant: pseudoephedrine
ท าให้เกิดความผิดของปกติของ hypothalamic-
ยากลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์
ยากล ุ่มคอ ร์ต ิโ คส เ ตีย รอ ยด ์ ท าใ ห้เกิด ความ ผ ิดของ ปกติขอ ง h y po th al am ic -
r
ste
sto
o
e
n
pituitary-adrenal axis
te
testosterone pi tu it ar y - adr en al ax is
+ +
+ +
K
ATP

ยับยั้ง
digoxin
N
/
a
กร
ล
ะต
ล
ุ้นเซ
ผ
ase pump
ล
ส
ง
่
di g o xi n ยับยั้ง Na /K ATPase pump ส่งผลกระตุ้นเซลล์์
ประ
ส
าท
ยาต ้านซึม เศร ้า b en z o di az epi n es , test o st erone ประสาท ะทันหัน
หยุดยากะทันหัน
หยุด
ยาต้านซึมเศร้า benzodiazepines, testosterone
ยาก
lamotrigine, lidocaine, procainamide, quinidine กลไ กยัง ไ ม่ทราบชัด เจน
e, l
cai
id
i
กลไกยังไม่ทราบชัดเจน
id
n
in
am
am
n
o
u
e
cai
o
i
l
o
n
n
id
trig
e, pr
e, q
H2 receptor antagonist, proton pump inhibitors
a
n
, pr
ept
r
ist
tag
pump i
s
n
n
o

h
ec
n
t
it
o
o
r
r
o
o
ib
H2
AC E, a ngi ot e nsi n - conve rt i ng enzy me ; NMDA, N - me thy l - D - a spa rt a te; NS AI Ds , no nste ro i da l a nti - i nf la mma to ry drugs
ACE, angiotensin-converting enzyme; NMDA, N-methyl-D-aspartate; NSAIDs, nonsteroidal anti-inflammatory drugs
ที่มา : Ambizas และคณะ , Goren และคณะ , Gupta และคณะ และ Takeshita และคณะ
ที่มา : Ambi za s และ ค ณะ 3 3 , G or e n แ ละคณ ะ 4 4 , G upta และ ค ณะ 5 5 และ Ta k e shi ta และ ค ณะ 6 6

34 35 35
35