Page 58 - Neuropsychiatric.indd

1.2 ข้อแนะน าเพื่อการป้องกัน การหยุดยากะทันหัน ควรพิจารณาให้เริ่มยาที่เป็นสาเหตุดังกล่าว จากนั้นค่อย ๆ ปรับลดขนาดยาลง เช่น กรณี
4
ข้อแนะน าเพื่อป้องกันการเกิดโรคจิตจากยา benzodiazepines ควรเลือกใช้ยาที่มีระยะเวลาออกฤทธิ์สั้น และค่อย ๆ ปรับลดขนาดยา
ั
่
ี
o การสั่งใช้ยาในตารางที่ 2.2 มีรายละเอียดที่ต้องพิจารณา ดังนี้ ในผู้ป่วยที่มีอาการโรคจิตทอาจเป็นอนตรายตอตนเองหรอคนรอบขาง จ าเป็นต้องให้การรักษาแบบ
่
ื
้
้
ี
2,4
- ประเมินปัจจัยเสี่ยงก่อนเริ่มใช้ยา เฉยบพลน ดวยยารักษาโรคจิตที่ออกฤทธิ์เร็ว เพื่อให้ผู้ป่วยอยู่ในภาวะสงบระงับ ไม่ท าร้ายตนเองและผู้อื่น
ั
ั
่
ิ
ู
์
2
ื
ั
ื
- ควรใช้ยาในขนาดต่ าสุดที่ให้ผลการรักษา จากหนงสอจตเวชศาสตร รามาธิบดี พ.ศ. 2558 ยาทางเลอกแรก คือ haloperidol หากอาการยงคงอยอาจ
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกันหลายขนาน และจ ากัดขนาดยาที่ใช้ พิจารณาให benzodiazepines เช่น lorazepam ยาทางเลอกอ่น ๆ คือ ยารักษาโรคจิตกลุ่มใหม่ เช่น
ื
ื
้
- ปรับขนาดยาให้เหมาะสมในผู้ป่วยที่มีการท างานของไตบกพร่องหรือตับบกพร่อง risperidone ขนาดยาที่ใช้มีดังนี้
ื
ี
- หลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของคาเฟอนสูง (มากกว่า 10 มิลลิกรัม/กิโลกรัม/วัน) o haloperidol ขนาด 0.5-1 มิลลิกรัม ชนิดรับประทาน ซ้ าได้ทุก 4 ชั่วโมง หรอ ขนาด 2.5-5
ในช่วงที่ใช้ยาที่มีความเสี่ยงท าให้เกิดโรคจิต มิลลิกรัม ฉีดเข้าทางกล้ามเนื้อ ให้ซ้ าได้ทุก ½-1 ชั่วโมง โดยไมควรให้เกิน 15 มิลลิกรัมใน 8 ชั่วโมง
่
- ติดตามผู้ป่วยสม่ าเสมอ และแนะน าให้ผู้ป่วยหรือญาติสังเกตอาการผิดปกติ สูงสุดไม่เกิน 20 มิลลิกรัม/วัน และแบ่งให้วันละ 2-3 ครั้ง
่
ิ
ี
่
่
่
ิ
ื
o การใช้ยารักษาโรคพาร์กินสัน ควรคอย ๆ ปรับเพมขนาดยา เพอลดความเสยงต่อการเกดโรคจต o lorazepam ขนาด 1-2 มิลลิกรัม ชนิดรับประทาน ทุก 4-6 ชั่วโมง
ิ
ิ
เนื่องจากยารักษาโรคดังกล่าวมีทั้งยาที่มีผลเพ่มระดับ dopamine เช่น levodopa และ o risperidone ขนาด 1-2 มิลลิกรัม/วัน ชนิดรับประทาน แบ่งให้วันละ 2 ครั้ง สามารถปรับเพิ่มได ้
bromocriptine และยาที่มีฤทธิ์ anticholinergics เช่น benztropine และ trihexyphenidyl 1-2 มิลลิกรัม/วัน แต่ไม่ควรเกิน 6 มิลลิกรัม/วัน
ั
- ขนาดยาเริ่มต้น levodopa/carbidopa 100 มิลลิกรัม/25 มิลลิกรัม รบประทาน ทุก 8 ชั่วโมง นอกจากนี้ ควรพิจารณาให้การรักษาด้วยยารักษาโรคจิตกลุ่มใหม่ เช่น risperidone ต่อเนื่องในระยะ
สามารถปรับเพิ่มขนาด levodopa ครั้งละ 100 มิลลิกรัม/วัน ทุก 1-2 วัน โดยขนาดยาสูงสุด สั้น ประมาณ 1-3 เดือน เมื่อต้องการหยุดยาควรค่อย ๆ ปรับลดขนาดยาลง เช่น นานประมาณ 2-4 สัปดาห์
9
ื
800 มิลลิกรัม/วัน และ carbidopa ขนาดสูงสุด 200 มิลลิกรัม/วัน ส าหรับยารักษาโรคจิตที่แนะน าในผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน คือ quetiapine หรือ clozapine เพ่อลด
่
ิ
่
- ขนาดยาเรมต้น bromocriptine 1.25 มิลลิกรัม รับประทาน ทุก 12 ชัวโมง และสามารถ ความเสี่ยงต่อการเกิดร่างกายเคลื่อนไหวผิดปกติ 4,11-13
้
10
ิ
ั
ี
ปรับเพิ่มขนาดยาครั้งละ 2.5 มิลลิกรัม/วัน ทุก 2-4 สัปดาห์ ขนาดสูงสุด 100 มิลลิกรัม/วัน ในผู้ป่วยที่ใช้ยาตานไวรสเอชไอวี ยารักษาโรคจตท่ควรใช้คือ olanzapine (ขนาด 2.5-5 มิลลิกรัม
ั
ิ
ี
่
ู
o การใช้ยาบางชนด เช่น benzodiazepines ยาต้านซึมเศร้า ควรค่อย ๆ ปรบลดขนาดยา เมื่อ ชนิดรับประทาน วันละครั้ง) หรือ risperidone ยกเว้นผป่วยทใช้ ritonavir ไม่ควรใช้ risperidone เนื่องจาก
้
14
ต้องการหยุดยา เพื่อลดความเสี่ยงต่อการเกิดอาการโรคจิตจากการหยุดยากะทันหัน มีอันตรกิริยาระหว่างยา โดยจะท าให้ระดับยา risperidone เพิ่มสูงขึ้น
ในผู้ป่วยที่เกิดโรคจิตแบบเฉียบพลันจากการได้รับยาในขนาดสูงซึ่งได้หยุดยาที่เป็นสาเหตุ และอาการ
1.3 การจัดการเมื่อเกิดอาการไม่พึงประสงค์ ของโรคจตรกษาหายแล้ว แต่มีความจ าเป็นต้องได้รับยาเดิมที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคจิตอกครั้ง สามารถ
ี
ิ
ั
โรคจตจากยาจะต้องมความสมพนธ์ระหว่างอาการแสดงและช่วงเวลาทใช้ยา เพ่มขนาดยา หรอหยุด กลบมาใช้ยาได้โดยควรเรมยาในขนาดตา และติดตามอาการผดปกติอยางใกลชิด การเพมขนาดยาต้องช้ากว่า
ื
่
ิ
ั
ิ
ิ
้
่
ิ
่
ั
ั
ิ
่

่
ี
ี
3,4
ยากะทนหัน อาการแสดงของโรคจิตจากยามีลักษณะเช่นเดียวกับที่ไม่ได้มีสาเหตุจากยา การวินิจฉยจึงเน้น ปกติ คือ เพิ่มขนาดยาครั้งละน้อย และเว้นช่วงระยะเวลาก่อนการเพมยาแต่ละครั้งยาวนานกว่าปกติ และใช้ยา
ั
ิ่
ั
2,4
การตัดสาเหตุที่ไม่เกี่ยวข้องออก โดยซักประวัติการใช้ยา สมุนไพร เช่น กัญชา กระท่อม สมุนไพรที่อยู่ใน ในขนาดต่ ากว่าที่เคยใช้
ี
็
ั
ิ
่
่
ี
ลกษณะยาดองทมแอลกอฮอลเปนสวนผสม สารเสพติด ตรวจรางกาย ตรวจทางจตประสาท ตรวจทาง
์
่
ิ
์
หองปฏิบัตการ เช่น ระดับอิเลกโทรไลต์ การทางานของตับและไต ระดับไทรอยดฮอรโมน ความสมบูรณ์ของ 1.4 ตัวอย่างกรณีศึกษา

้
็
์
เม็ดเลอด หรือการส่งตรวจทจาเพาะ เช่น กรณสงสัยโรคหลอดเลือดสมอง จะส่งตรวจเอกซเรย์คอมพวเตอร ์ Rajagopal ไดรายงานกรณศึกษาการเกิดโรคจิตจาก isotretinoin ในผู้ป่วยชาย อายุ 27 ปี มาพบ

ื
้
15
ี
่
ี
ิ
ี
ิ
ี
์

ั
ิ
สมอง หรือตรวจสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ตรวจหาเชื้อไวรัสเอชไอวี เพื่อแยกวินิจฉัยจากภาวะผิดปกติของ แพทยด้วยอาการหลงผดไปจากความเปนจรง โดยคดว่ากาลงถกวางแผนลอบทาราย มการแอบติดตามโดย
็
ู
้
ิ

ิ
็
ระบบประสาทที่เกี่ยวกับการติดเชื้อเอชไอวี (HIV-associated neurocognitive disorder) เป็นต้น hack ข้อมูลระบบโทรศัพท์และอนเทอร์เน็ต และมีปัญหานอนไม่หลับ ผู้ป่วยให้ข้อมูลว่าตนเองไมได้เหนภาพ
่
ี
ิ
่
ื่
่
่
ี
่
โดยทั่วไป การรกษาอาการโรคจตจากยา ต้องหยุดยาทเป็นสาเหตุ สวนใหญอาการจะหายไดเอง หลอน ไม่มีความคิดฆ่าตัวตายหรือจะท าร้ายผู้อน ไม่มีประวัติโรคทางจิตเวชในครอบครัว และไมเคยมความ
ั
้
่
ี

ภายหลังจากหยุดยาที่เปนสาเหตุ โดยใช้ระยะเวลาเปนวัน ถึงหลายวัน ขึ้นกับค่าครึ่งชีวิตของยา กรณี ผดปกติทางจต ไมมโรคประจาตัว ปฏิเสธการใช้สารเสพติด เริ่มใช้ isotretinoin ชนิดรับประทาน (โดยทั่วไป
ิ
็
ิ
4
็
chloroquine ต้องใช้เวลานาน เนองจากค่าครึ่งชีวิต 45-55 วัน หากผู้ป่วยจ าเป็นต้องใช้ยาต่อเนื่อง ให้ปรับ ขนาดยา isotretinoin ส าหรับรักษาสิว คือ 0.25-0.5 มิลลิกรัม/กิโลกรัม/วัน แบ่งให้วันละ 2 ครั้ง และสามารถ
ื
่
4
ื่
ุ
ุ
ิ
ู
ั
ิ
ลดขนาดยาหรือเปลี่ยนไปใช้ยาชนิดอนที่ไม่มีความเสี่ยงต่อโรคจิตหรือมีความเสี่ยงต่ า ส าหรับผู้ป่วยที่ใช้ยา ปรบเพ่มขนาดยา โดยขนาดยาสงสดไมเกน 2 มิลลิกรัม/กิโลกรัม/วัน ระยะเวลานานสงสด 20 สัปดาห์) เพ่อ
่
ื
ู
่
่
ั
่
ิ
ิ
ั
ี
ั
รักษาโรคพาร์กินสันหลายตัวร่วมกันที่มีความเสี่ยงต่อโรคจิต ให้หยุดยาที่มความเสี่ยงมากกว่าก่อน โดยมีล าดับ รกษาสวประมาณ 2 สปดาหกอน และเรมเกดอาการทางจต 5 วันหลงเริ่มใช้ isotretinoin โดยอาการคอย ๆ
์
ิ
ิ
์
ั
ดังนี้ คือ หยุด anticholinergics และ selegiline ก่อน และให้การรกษา หากยังคงมอาการ ให้หยุด รุนแรงข้น ผลการตรวจทางห้องปฏิบติการ ประกอบด้วย ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ระดับไทรอยดฮอร์โมน
ี
ึ
ั

ื
ี
dopamine agonists เช่น bromocriptine และ levodopa/carbidopa ตามลาดับ 4,11-13 กรณีมีสาเหตุจาก การทางานของตับ ระดับนาตาลในเลอด ระดับคอเลสเตอรอล ครเอตินิน และคลื่นไฟฟาหัวใจ พบว่าปกติ
้

้
ุ
์
แพทยคาดว่าอาการโรคจิตมีสาเหตุจาก isotretinoin จึงให้หยดยา และให้การรักษาด้วย risperidone ขนาด
36 37
37