Page 206 - ebook.msu.ac.th
P. 206
203
ท้าวสีทนต์ไปตามหานางด้วยความยากล าบาก ไปพบพระฤาษีที่นางมโนราห์ฝากแหวนไว้ พระฤาษีชี้ทางไปและแนะน า
เช่นการกินผลไม้ให้กินตามนก จะพบเส้นทางยากล าบาก ให้ปราบด้วยมะนาวเสกต่อมาพบยักษ์สูงเจ็ดชั่วล าตาล ให้ใช้
ิ
ปืนยิง และข้ามแม่น้ าที่มีงูจงอาง งูเหลือม งูท าทาน เป็นแม่น้ าที่มีพิษ พ้นจากตรงนั้นจะต้องเกาะหลังนกอนทรีย์ไป
ิ
ิ
จนกว่านกอนทรีย์จะพาบินไปถึงป่าหมะพานต์ของนางมโนราห ในที่สุดท้าวสีทนต์ก็ได้พบกับนางมโนราหสมดัง
์
์
ปรารถนา
๒. ล าประเภทประชันกลอน
ล าโจทย์แก้
ล าโจทย์แก้ ล ากลอนประเภทหนึ่ง รูปแบบการล าวิวัฒนามาจากการเทศโจทย์ของพระสงฆ์เป็นการถาม
ตอบกันระหว่างหมอล าสองคน จะเป็นชายกับชาย หรือชายกับหญิงก็ได้ แต่ที่นิยมคือเป็นกลอนล า ถามคู่ล าในด้าน
ต่างๆ เช่น วรรณคดี ประวัติศาสตร์ ศาสนา ภูมิศาสตร์ เป็นต้น ฝ่ายที่ล าทีหลังจะเป็นฝ่ายตอบค าถามและตั้ง
ค าถามต่อไป พิมพ์ รัตนคุณสาสน์ (๒๕๓๔ : ๗๙) ได้กล่าวถึงลักษณะการล าไว้ว่า ล าโจทย์แก้จะล ากลอนสาดด่า
ื่
กันอย่างเผ็ดร้อน แล้วถามกันในวิชาธรรมะบ้าง บาลีบ้าง มูลเดิมบ้าง ประวัติศาสตร์บ้าง และอนๆ นับไม่ถ้วน
ตอนถามแล้วคุยสาดแล้วก็เดินดงด้วยกลอนแปลว่าเป็นหนึ่งจบก็ลงล าไว้ สับเปลี่ยนกันอยู่อย่างนี้จนสว่าง
ล ากลอนหรือหมอล าคู่
ล ากลอนหรือทางอุบลราชธานีเรียกว่าหมอล าคู่ พัฒนามาจากหมอล าโจทย์แก้ เป็นการล าประชันกลอน เอา
แพ้-ชนะกันด้วยกลอนล า ถามตอบกันด้านวิชาการอย่างกว้างขวางทั้งทางโลกและทางธรรม จึงเรียกหมอล าประเภทนี้
ว่า หมอล ากลอนคู่ล าชายกับหญิง แต่มีลักษณะขนาดคล้ายกันกับ “ล าโจทย์-แก้” และ “ล าชิงชู้” โดยมีชาย ๒ คน
หญิง ๑ คน หรือชาย ๓ คน หญิง ๑ คน ต่อมาเนื้อหาของหมอล ากลอนเป็นการเกี้ยวพาราสี ทางกลอนทางสั้น กลอน
ทางยาว และกลอนเต้ย ล ากลอนถือว่ามีความสมบูรณ์แบบที่สุดในบรรดาล าประเภทประชันกลอน
ล าชิงชู้
ล าชิงชู้ เป็นล ากลอนประเภทหนึ่งมีผู้แสดง ๓ คน คือ หมอล าชาย ๒ คน หมอล าหญิง ๑ คน กับหมอ
แคนอก ๑ คน ลักษณะการล าจะเป็นการมุ่งเสนอเนื้อหาที่เกิดจากการขดแย้งกันในเรื่องของความรัก โดยสมมุติให ้
ี
ั
้
ฝ่ายชายซึ่งมี ๒ คน รักผู้หญิงคนเดียวกัน ชายคนหนึ่งจะเป็นคนรวย (อาจสมมุติใหเป็นพ่อค้า) และชายอกคนจะ
ี
เป็นคนจน (อาจสมมุติให้เป็นชาวนา หรือ พ่อนา) ในลักษณะการแย่งชิงผู้หญิงคนเดียวนี้เองที่เรียกว่า “ชิงชู้” ซึ่ง
ทั้งฝ่ายพ่อค้าและชาวนาต้องแสดงความสามารถในเรื่องวาทะ โวหาร ปฏิภาณไหวพริบโต้ตอบกันอย่างเต็มที่ ต่าง
ฝ่ายต่างก็ยกเอาส่วนดีของตนมาอวดต่อฝ่ายหญิง ในขณะเดียวกันก็พยายามหาเอาความไม่ดี ข้อบกพร่องของอีกฝ่าย
้
ั
่
้
มาบอกใหฝ่ายหญิงทราบ เพื่อใหฝ่ายหญิงนั้นใจออนและหนมารับรักตนในที่สุด ส าหรับฝ่ายหญิงนั้นในระยะแรกก็
้
ต้องแสดงตนว่าเป็นกลาง ไม่เขาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ส่วนใหญ่มักจะเอนเอียงเขากับฝ่ายคนรวยก่อน ต่อเมื่อภายหลังจึง
้
หันกลับมารักฝ่ายชาวนา และตกลงแต่งงานกับชาวนาในที่สุด (ไพบูลย์ แพงเงิน ๒๕๓๔ : ๔๑๔)บางครั้งเรียก ล า
์
สามเกลอเป็นการล าชิงชู้อกแบบหนึ่ง บางทีเรียกว่า ล าสามสิงหชิงนาง เป็นการล าที่ประกอบด้วยผู้ชายสามคน
ี
ผู้หญิงหนึ่งคน ผู้ชายทั้งสามคนอาจจะสมมุติตัวเองเป็นชาวนา พ่อค้า และข้าราชการ ซึ่งผู้ชายทั้งสามคนต่างหลง
้
รักผู้หญิงคนเดียว ในการล าแต่ละคนจะยกข้อดีของตนมาใหฝ่ายหญิงรับรู้ และจะยกขอเสียของคนอื่นเพื่อทับถมให ้
้
เป็นผู้ที่ด้อยกว่าตนเอง ส่วนฝ่ายหญิงก็พยายามสอบถามแต่ละฝ่ายถึงความดีความงามเพื่อให้เกิดความแน่ใจก่อนที่จะ
ตกลงปลงใจแต่งงานด้วย
