Page 211 - ebook.msu.ac.th
P. 211
208
วรรณกรรมประกอบการเทศน์ในพิธีกรรมบุญผะเหวด
Demonstrated Literature in Bun-Pha-Weit rituals
ชญานนท์ แสงศรีจันทร์
บทคัดย่อ
พธีกรรมบุญผะเหวดหรือการเทศน์มหาชาติถือว่าเป็นบุญประจ าปีของชาวอสาน นิยมจัดขึ้นในช่วง
ิ
ี
เดือน ๓-๕ ของทุกปี
ื่
บทความนี้ ผู้เขียนใช้ข้อมูลภาคสนามในจังหวัดอบลราชธานีและเอกสารวิชาการอนๆ ประกอบการ
ุ
ื่
ี
วิเคราะห์ โดยมีวัตถุประสงค์เพอชี้ให้เห็นว่า ในปัจจุบัน วรรณกรรมเรื่องมหาชาติส านวนอสานในฐานะเป็น
วรรณกรรมประกอบการเทศน์ในพธีกรรมบุญผะเหวดมีอยู่หลายรูปแบบ/ส านวน เป็นบ่อเกิดพธีกรรมที่ส าคัญ
ิ
ิ
ของชาวอีสาน และท าหน้าที่เป็นกลไกทางสังคมของชุมชนได้อย่างดี
ค าส าคัญ : วรรณกรรมประกอบการเทศน์ พิธีกรรม ผะเหวด
๑. บทน า
ี
ิ
ชาวอสานให้ความส าคัญกับพธีกรรมบุญผะเหวดหรือการเทศน์มหาชาติอย่างยิ่ง เกือบทุกหมู่บ้าน
นิยมจัดขึ้นทุกปี เชื่อกันว่าเป็นจารีตประเพณี เป็นบุญใหญ่ประจ าปีของหมู่บ้าน มักกระท ากันในช่วงเดือน ๓-๕
ั
หลังจากที่ได้เก็บเกี่ยวข้าวและท าบุญคูณลานเสร็จเรียบร้อยแล้ว การที่พทธศาสนิกชนนิยมจัดให้มีการฟง
ุ
เทศน์มหาชาติและมีการสืบทอดมาจนถึงปัจจุบันนั้น มีสาเหตุอยู่หลายประการ บ้างกล่าวว่าเนื่องมาจาก
ความในมาลัยสูตร ซึ่งเป็นสูตรนอกคัมภีร์พระไตรปิฎก ความกล่าวถึงพระศรีอริยเมตไตรยโพธิสัตว์ผู้ซึ่งจะมา
่
ุ
เป็นพระพทธเจ้าในอนาคตสั่งพระมาลัยว่า ถ้าผู้ใดต้องการเกิดในศาสนาของท่าน อย่าฆ่าตีพอแม่ สมณะ
ั
ุ
พราหมณาจารย์ อย่าท าลายพระพทธ พระธรรม พระสงฆ์ อย่ายุยงให้พระสงฆ์แตกแยกจากกัน ให้ฟงเทศน์
ั
มหาชาติให้จบในวันเดียว พระมาลัยได้ฟงเช่นนั้นจึงน ามาเล่าให้ชาวเมืองมนุษย์ฟง และชาวเมืองก็ได้พากัน
ั
ประพฤติปฏิบัติตาม (มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน, ๒๕๔๒: ๕๓๗๒-๕๓๗๔)
ด้วยความส าคัญของพธีกรรมบุญผะเหวดที่บอกเล่าเรื่องราวผ่านความเชื่อ ความรู้สึกนึกคิดพลัง
ิ
ศรัทธาของชาวบ้านที่มีต่อพทธศาสนา และได้ธ ารงรักษาสืบทอดกันมาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน ใน
ุ
บทความนี้ ผู้เขียนต้องการน าเสนอว่า วรรณกรรมเรื่องมหาชาติมีหลายส านวนและขนอยู่กับรูปแบบการเทศน์
ึ้
ิ
วรรณกรรมที่ใช้เทศน์ถือเป็นบ่อเกิดพธีกรรม และเป็นกลไกทางสังคมทั้งนี้มีการปรับเปลี่ยนไปตามบริบทของ
สังคม โดยผู้เขียนได้ใช้วิธีการเก็บข้อมูลภาคสนามในพื้นที่ที่จัดงานบุญผะเหวด จังหวัดอบลราชธานี และได้ใช้
ุ
ข้อมูลเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับบุญผะเหวดที่มีผู้ได้ศึกษารวบรวมเอาไว้มาประกอบการศึกษา
วิเคราะห์ในครั้งนี้ด้วย
