Page 118 - Neuropsychiatric.indd

ั
1. การเต้นของหวใจ คลื่นไฟฟ้าหัวใจ และหัวใจเต้นผิดจังหวะ
้
ในส่วนนี้อธิบายเกี่ยวกับการเต้นของหัวใจ คลื่นไฟฟาหัวใจ และหัวใจเต้นผิดจังหวะ เนื้อหาที่อธิบาย
เป็นความรู้เบื้องต้นโดยสังเขปเท่านั้น

ั
1.1 การเต้นของหวใจ
จังหวะการเต้นของหัวใจถูกควบคุมโดยกลุ่มเซลล์ที่ส าคัญ 2 บริเวณ คือ sinoatrial node (SA node)

้
์
่
และ atrioventricular node (AV node) โดยเซลลดังกลาวสามารถสรางกระแสไฟฟ้า (action potential)
ิ
่
ได้ด้วยตนเอง (automaticity) โดยเรมต้นจาก SA node (กลุ่มเซลล์ที่อยู่บนผนังหัวใจห้องบนขวา) สร้าง
กระแสไฟฟ้าแผ่ไปยังหัวใจห้องบนท าให้เกิดการหดตัวของหัวใจห้องบน และส่งต่อกระแสไฟฟ้าไปยัง AV node
ซึ่งอยู่ที่ผนังกั้นระหว่างหัวใจห้องบนและล่าง ท าให้เกิดกระแสไฟฟ้าส่งต่อไปยังกล้ามเนื้อหัวใจห้องล่างโดยผ่าน
1
AV bundle และ Purkinje fibers กระจายอยู่ในหัวใจห้องล่าง ท าให้ครบการเต้นของหัวใจ 1 ครั้ง
้
้
ุ
กระบวนการสร้างกระแสไฟฟาที่หัวใจเกี่ยวข้องกับการไหลเข้า-ออก ของประจไฟฟาทเซลล์กล้ามเนื้อ
่
ี
+
2+
+
ี
หัวใจ โดยเฉพาะโพแทสเซยมไอออน (K ) โซเดยมไอออน (Na ) และแคลเซยมไอออน (Ca ) ในสภาวะปกติ
ี
ี
+
เซลลเมมเบรนของเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจมีประจุไฟฟาเป็นลบ (ค่าปกติ -85 ถึง -95 มิลลิโวลต์) โดยมี K อยู่
้
์
+
-
์
์
ภายในเซลล และมี Na และคลอไรดไอออน (Cl ) อยู่ภายนอกเซลล์ การคงสภาพปกติดังกล่าวอาศัย
+
+
+
sodium-potassium pump (Na /K -ATPase) ท าหน้าที่น า Na ออกจากเซลล์ และน า K เข้าเซลล์ บน
+
เซลล์จะมี voltage-gated calcium channel ความผิดปกติในการไหลของไอออนเข้าออกเซลล์ จะมีผลท า
ให้เกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะได้ โดยปกติการเปลี่ยนแปลงศักย์ไฟฟ้าที่เซลล์เมมเบรนของเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจ
1-3
มี 5 ระยะ ได้แก ่
์
ี
ิ
่
้
o ระยะที่ 0 (rapid depolarization) เกด depolarization โดยมการไหล Na เขาเซลลผานช่อง
+
โซเดียม (INa) อย่างรวดเร็ว
+
+
ี
์
้
ุ
o ระยะที่ 1 (action potential) มการหยดพักของการไหล Na เขาเซลล และมการไหล K ออก
ี
จากเซลล์ชั่วคราว (It0)
2+
o ระยะที่ 2 (plateau phase) voltage-gated calcium channel เปิด ท าให้มีการไหลของ Ca
+
่
เข้าเซลล์ ส่งผลให้เซลล์กล้ามเนื้อหัวใจหดตัว และมีการไหล K ออกจากเซลล ผานช่อง
์
โพแทสเซียม (IK)
่
ี
o ระยะที่ 3 (repolarization) มการปิดของ voltage-gated calcium channel แตยงคงมีการ
ั
+
ไหล K ออกจากเซลล์ โดยมีกระแส K 2 ชนิด คือ ชนิดเร็ว (IKr, rapidly activating delayed
+
rectifier potassium current) และชนดช้า (IKs, slowly activating delayed rectifier
ิ
potassium current) ท าให้ศักย์ไฟฟ้าภายในเซลล์เริ่มต่ าลง
o ระยะที่ 4 (resting membrane potential) กลับเข้าสู่ระยะพก โดยมีการไหล K เข้าเซลล์
+
ั
จนกระทั่งประจุไฟฟ้าที่ผนังเซลล์เมมเบรนเป็นลบ และเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจคลายตัว

1.2 คลื่นไฟฟ้าหัวใจ
ั
้
กระบวนการสรางกระแสไฟฟาของหวใจจากหองบนมายงหวใจหองลาง สามารถตรวจวัดคลื่นไฟฟา
้
้
ั
ั
้
่
้
้
หัวใจ โดยใช้เครื่องตรวจสัญญาณไฟฟาหัวใจซึ่งแสดงผลเป็นคลื่นไฟฟาหัวใจ (electrocardiogram, ECG)
้
ื
ึ
่
ประกอบด้วย P, Q, R, S และ T wave (รูปที่ 3.1) ซ่งในช่วงการแผขยายคลนไฟฟาจาก SA node ไปตาม
้
่
กล้ามเนื้อหัวใจห้องบน (atrial depolarization) และท าให้เกิดการหดตัวของหัวใจห้องบน จะพบคลื่น P
97
97