Page 177 - ebook.msu.ac.th
P. 177
174
ภาษากฎหมายโบราณลาว
The Language of The Ancient Lao Law
ดร. โสภี อุ่นทะยา
บทคัดย่อ
กฎหมายโบราณลาวมีวิวฒนาการควบคู่มากับสังคมลาวโดยตลอด มวธีการใช้ภาษาที่มีลักษณะเฉพาะ
ิ
ั
ี
ิ
สอดคล้องกับบริบทแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย การวจัยเรื่อง “ภาษากฎหมายโบราณลาว” มีความ
มุ่งหมายเพื่อศึกษาพัฒนาการของกฎหมายโบราณลาว และลักษณะการใช้ภาษาในกฎหมายโบราณลาว จ านวน
๙ ฉบับ คือ กฎหมายธรรมศาสตร์ขุนบรม คัมภีร์สร้อยสายค า คมภีร์มูลตันไต คมภีร์พระธรรมศาสตร์หลวง
ั
ั
ั
คัมภีร์สุวรรณมุกขา คมภีร์ราชศาสตร์ คัมภีร์โพสะราช คัมภีร์สังคหปกรณ์ คัมภีร์อาณาจักรและธรรมจักรแห่ง
ธรรมศาสตร์ ผลการวิจัย สรุปได้ดังนี้
กฎหมายโบราณลาวมีพัฒนาการมาจากค าสั่งสอนของบรรพบุรุษ พระบรมราโชวาทของ
พระมหากษัตริย์ และฮีตคองประเพณีที่ก าหนดมาตั้งแต่สมัยโบราณ จึงมีลักษณะเป็นกฎหมายจารีตที่มี
พัฒนาการมาตามล าดับ จากยุคความเชื่อดั้งเดิมยึดแนวปฏิบัติจากค าสั่งสอนของบรรพบุรุษที่บอกเล่าสืบต่อกัน
มา โดยมีบรรทัดฐานจากความเชื่อเรื่องผีฟ้าผีแถน บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรในรัชสมัยของพระเจ้า
วชุลราช เรียบเรียงเป็นต านานขุนบรมและกฎหมายธรรมศาสตร์ขุนบรม เมื่อศาสนาพุทธเข้ามาเผยแผ่ใน
ิ
ุ
อาณาจักรล้านช้าง ประชาชนมีความศรัทธาในหลักธรรม ยคที่พุทธศาสนาเจริญรุ่งเรืองมีการเรียบเรียงคัมภีร์
สร้อยสายค า ซึ่งเป็นกฎหมายที่ยึดหลักธรรมเป็นแนวปฏิบัติ เปรียบเทียบกับวนัยสงฆ์ กฎหมายในยุคต่อมา
ิ
สังคมมีความหลากหลาย เป็นยุคผสมผสานความเชื่อต่างๆ เข้าด้วยกัน กฎหมายมีแนวปฏิบัติที่มีบรรทัดฐาน
จากความเชื่อดั้งเดิม หลักธรรมทางศาสนาพุทธและความเชื่อในศาสนาพราหมณ์ กฎหมายที่ส าคัญคือ คมภีร์
ั
พระธรรมศาสตร์หลวง คัมภีร์สุวรรณมุกขา คัมภีร์มูลตันไต คัมภีร์ราชศาสตร์ คัมภีร์โพสะราช คัมภีร์สังคห
ปกรณ์ คัมภีร์อาณาจักรและธรรมจักรแห่งธรรมศาสตร์
ิ
การใช้ภาษาในกฎหมายโบราณลาวมีการใช้ค าสั้นกะทัดรัดสามารถเข้าใจได้โดยง่ายท าให้เห็นภาพวถี
ชีวิตของคนลาวที่ด ารงอยู่อย่างเรียบง่าย ไม่ซับซ้อน แสดงโครงสร้างทางสังคมที่ชัดเจน การเลือกใช้ค าศัพท์ที่มี
ความหมายตรงเข้าใจง่ายปรากฏในกฎหมายโบราณลาวมาก เพราะภาษาลาวเป็นภาษาค าโดด ใช้ค าสั้นมี
ความหมายตรงเข้าใจได้โดยง่าย การใช้ค าเป็นระบบระเบียบเดียวกันตลอด มีการใช้ค าเรียกชื่อกฎหมายโบราณ
ลาวโดยใช้ค าที่มาจากภาษาบาลี-สันสกฤต รวมทั้งมีการใช้ค าสอดแทรกภาษาบาลี-สันสกฤตปะปนกับภาษาลาว
ทุกเล่ม มีลักษณะการบัญญัติกฎหมายในท านองตัวอย่างสมมุติมาก เพราะการพิจารณาคดีบางคดีไม่มีสักขี
พยานจึงต้องใช้วธีการยกตัวอย่างขึ้นมาเปรียบเทียบเพื่อให้ชัดเจนเป็นรูปธรรมมากขึ้น มีการใช้ภาษาที่สุภาพ
ิ
สามารถโน้มน้าวใจผู้ฟังหรือผู้อ่านให้คล้อยตามได้ ภาษากฎหมายโบราณลาวมีลักษณะเฉพาะคือ ภาษาใน
บทลงโทษ เรียกวาขันโทษ ภาษาเรียกหมวดหมู่กฎหมาย เรียกเป็นห้องตามหลักเบญจศีล ภาษาเรียกโทษผิด
่
ศีลตามหลักศีลห้า การใช้ค าซ้อน และค าประสมที่มีความหมายเชิงอุปมาอุปไมย
ผลการวจัยครั้งนี้ท าให้เกิดความรู้ความเข้าใจภาษากฎหมายโบราณลาวได้เป็นอย่างดี สามารถน าไป
ิ
อธิบายเพื่อตอบค าถามที่ยังเป็นปัญหาบางประการที่เกี่ยวข้องกับภาษากฎหมายโบราณลาว สังคม
ั
ประวติศาสตร์ลาว ตลอดจนสามารถน าไปประยุกต์เป็นแนวทางในการศึกษาภาษา วรรณกรรม สังคม
วัฒนธรรม และเรื่องอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องได้ต่อไป
ค าส าคัญ : ภาษากฎหมาย กฎหมายโบราณลาว
