Page 212 - ebook.msu.ac.th
P. 212
209
๒. วรรณกรรมประกอบการเทศน์: รูปแบบ/ส านวนที่หลากหลาย
ั
มีวรรณกรรมเกี่ยวกับมหาชาติอยู่หลายฉบับและประพนธ์ในสมัยแตกต่างกัน เช่น ในสมัยอยุธยา
ตอนต้น สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถโปรดฯ ให้แต่งมหาชาติค าหลวง เมื่อพ.ศ. ๒๐๒๕ ซึ่งถือว่าเป็นคัมภีร์ที่
เก่าแก่ที่สุด ในสมัยพระเจ้าทรงธรรมก็มีกาพย์มหาชาติ ซึ่งพระราชนิพนธ์เป็นร่ายยาว ต่อมาในสมัย
รัตนโกสินทร์ก็มีมหาเวสสันดรชาดกแต่งเป็นร่ายยาว ซึ่งมีหลายส านวน เพราะมีผู้แต่งหลายคน นอกจากนี้ยังมี
มหาชาติค าฉันท์และลิลิตมหาชาติ ซึ่งวรรณคดีเหล่านี้ส่วนมากเป็นงานนิพนธ์ของนักปราชญ์ราชบัณฑิต
(ประคอง นิมมานเหมินทร์, ๒๕๒๖: ๓-๔)
มหาชาติส านวนอีสานหรือล าผะเหวด พบว่ามีหลายฉบับโดยคัดลอกสืบต่อกันมา เช่น พระเวสสันตร
์
ิ
ี
ี
ชาดกภาคอสาน (๒๔๙๖) ของส านักพมพเลี่ยงเซียง กรุงเทพฯ ล ามหาชาติ เทศน์เวสสันดรชาดกภาคอสาน
ี
์
(๒๕๐๔) ซึ่งบันทึกด้วยอักษรไทยลงในใบลาน ของส านักพมพ ส.ธรรมภักดี มหาชาติส านวนอสาน ซึ่งประภาส
ิ
ี
สุระเสน (๒๕๓๑) ได้รวบรวมและตรวจช าระจากต้นฉบับซึ่งเป็นคัมภีร์ใบลาน บันทึกด้วยอักษรธรรมอสาน ล า
ี
พระเวส-เทศน์มหาชาติหรือมหาเวสสันตรชาดกภาคอสาน ซึ่งพิทูร มลิวัลย์ (๒๕๓๒) เป็นผู้ตรวจสอบช าระจาก
เอกสารใบลาน นอกจากนี้ยังมีคัมภีร์ ใบลานอีกหลายฉบับที่มีการคัดลอกสืบต่อกันมา
หากจ าแนกโดยใช้รูปแบบหรือส านวนของเอกสารเป็นเกณฑ์พบว่า ในปัจจุบัน มีการใช้วรรณกรรม
เรื่องมหาชาติในพิธีกรรมการเทศน์มหาชาติ อย่างน้อย ๔ รูปแบบ/ส านวน ได้แก่
๑. คัมภีร์ของส านักพิมพ์ ส.ธรรมภักดี ชื่อว่าล ามหาชาติ เทศน์เวสสันดรชาดกภาคอสาน (๒๕๐๔)
ี
บันทึกด้วยอักษรไทยลงในใบลาน ฉบับดังกล่าวแพร่หลายและได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในปัจจุบัน ทุกวัด
ที่มีการเทศน์มหาชาติแบบโบราณอยู่จะใช้ฉบับดังกล่าวเป็นส าคัญ เนื่องจากบันทึกด้วยตัวอักษรไทยปัจจุบัน ผู้
่
ั
เทศน์อานออก และพระสงฆ์ทุกวัดจะมีไว้ประจ าวัดของตนเองด้วย อย่างไรก็ตามการใช้ฉบับอกษรไทย ซึ่งมี
ี
เครื่องหมายวรรณยุกต์ในภาษาไทยก ากับดังกล่าว ผู้เขียนเห็นว่าอาจท าให้ผู้เทศน์ออกเสียงสูงต่ าในภาษาอสาน
ผิดเพี้ยนอยู่บ้าง โดยเฉพาะผู้ที่ไม่ช านาญในการเทศน์หรือผู้ที่ก าลังฝึกหัดเทศน์
49
ั
๒. คัมภีร์ใบลานที่บนทึกด้วยอักษรธรรม ฉบับดังกล่าว ผู้เทศน์อาจจะน ามาจากวัดของตนเองหรือ
50
อาจจะใช้ฉบับของเจ้าภาพ ซึ่งได้เตรียมไว้ให้ก็ได้ ในอดีตพระสงฆ์จะศึกษาและสามารถอานอกษรธรรมอสาน
ี
ั
่
ั
ี
ในใบลานได้ ดังนั้นเมื่อมีงานบุญผะเหวดส่วนใหญ่จะใช้คัมภีร์เทศน์ที่บันทึกด้วยอกษรธรรมอสาน ปัจจุบัน
ั
พระสงฆ์อานอกษรธรรมอสานไม่ออก กอปรกับมีฉบับที่บันทึกด้วยอกษรไทยของส.ธรรมภักดีดังกล่าว จึงไม่
ี
ั
่
นิยมใช้ฉบับที่บันทึกด้วยอักษรธรรม
ั
ั
๓. หนังสือเล่มของวดมหาวนาราม (วดป่าใหญ่) ชื่อว่าล ามหาชาติหรือมหาเวสสันดรชาดกภาค
ี
อสาน ส านวนจังหวัดอบลราชธานี ซึ่งพระปริยัติวราลังการได้ปริวรรตจากอกษรธรรมในเอกสารใบลานเป็น
ุ
ั
ั
อกษรไทย หนังสือเล่มดังกล่าวเริ่มใช้กันอย่างแพร่หลายสลับกับการใช้ฉบับของ ส. ธรรมภักดี เพราะผู้เทศน์
ุ
ั
่
อานอกษรธรรมอสานในใบลานไม่ได้ เพราะมีการรณรงค์ให้ใช้ฉบับส านวนจังหวัดอบลราชธานี และเพราะถือ
ี
อ่านสะดวกกว่าฉบับใบลานนั่นเอง
49
วรรณยุกต์ในภาษาไทยมีอยู่ ๕ เสียง แต่ในภาษาอีสานมีอยู่ ๕-๖ เสียง และจะออกเสียงไม่เหมือนกับเสียงใน
ภาษาไทย ดังนั้น เมื่อมีวรรณยุกต์ เอก โท ตรี จัตวาก ากับท าให้ผู้เทศน์พะวงกับการออกเสียงและอาจท าให้การออกเสียงติดขัด
ได้
50
หลายวัดน าคัมภีร์เหล่านี้ใส่ไว้ในพาน ตั้งไว้ในสถานที่ประกอบพิธี หากแต่มีการใช้จริงอยู่น้อยมากถงไม่ได้ใช้เลย
ึ
