Page 213 - ebook.msu.ac.th

210

ั
๔. ฉบับหนังสือพับที่บันทึกด้วยอกษรไทย เป็นฉบับที่ผู้เทศน์คัดลอกสืบต่อกันมา โดยส่วนใหญ่จะ

เขียนคัดลอกด้วยลายมือของตนจากคัมภีร์ใบลานที่บันทึกด้วยอักษรธรรม หรือจากฉบับต่าง ๆ

ทั้ง ๔ รูปแบบนี้พระสงฆ์ใช้ส าหรับการเทศน์แบบโบราณ มีความแตกต่างกันไปบ้างในด้านการใช้
51
ิ่
ภาษาและเนื้อหาเนื่องจากมการคัดลอกสืบต่อกันมา จึงอาจมีการเสริมเพมเติม ตัดออก คัดลอกผิด หรือท าตก
ี
ุ
หล่นไปบ้างได้ สาเหตุที่มีวรรณกรรมหลายรูปแบบ/ส านวน ก็เนื่องจากชาวพทธในสังคมอสานค่อนข้างจะมี
ี
ความเชื่อตามพทธพยากรณ์ที่ว่า ในอนาคตกาลหรือในยุคกลียุค ศาสนาพทธจะเสื่อมสูญ ดังปรากฏในเรื่อง
ุ
ุ
ปัญจันตรธาน 52 ความเชื่อนี้แฝงความกลัวที่จะต้องเกิดมาในยุคของความสับสนวุ่นวายเอาไว้ ทุกคนต่างก็
ุ
ปรารถนาจะเกิดในยุคของพระศรีอริยเมตไตรย จึงท าให้เกิดประเพณีการสร้างหนังสือเป็นทานถวายไว้ในพทธ
่
ั
ศาสนา และเกิดประเพณีการอานหนังสือผูกให้ฟง เชื่อกันว่าเป็นบุญบารมีอย่างหนึ่งจะท าให้ได้อานิสงส์มาก
ทั้งผู้สร้างและผู้ฟง นอกจากนี้อาจด้วยความเชื่อที่ว่า การสร้างอกขระตัวหนึ่งมีอานิสงส์เท่ากับสร้าง
ั
ั
ุ
ุ
พระพทธรูปองค์หนึ่ง การท าบุญด้วยการถวายหนังสือหรือหลักธรรมค าสอนของพทธเจ้ามีอานิสงส์มากกว่า
การท าบุญด้วยวิธีอน ๆ ดังสุภาษิตที่ว่า สพพทาน ธมฺมทาน ชินาติ แปลว่า การให้ธรรมะ(เป็นทาน) ย่อมชนะ
ฺ
ื่
การให้ทั้งปวง ดังนั้นพุทธศาสนิกชนจึงท าบุญให้ทานด้วยการถวายคัมภีร์ใบลานไว้กับวัดเพื่อเป็นพุทธบูชา โดย
การว่าจ้างผู้ที่สามารถจารใบลานให้คัดลอกวรรณกรรมด้วยอกษรท้องถิ่นลงในใบลาน หรือทันสมัยขึ้นก็จะใช้
ั
์
ิ
ั
วิธีการซื้อคัมภีร์เทศน์ที่บันทึกด้วยอกษรไทยมาตรฐานของส านักพมพส. ธรรมภักดีถวาย โดยเฉพาะเรื่อง
มหาชาติส านวนอีสาน ซึ่งพบเห็นโดยทั่วไปแทบทุกวัดในภาคอีสาน (รวมทั้งภาคเหนือของไทยด้วย)
อย่างไรก็ตาม แม้คมภีร์เทศน์หรือวรรณกรรมเรื่องมหาเวสสันดรชาดกภาคอีสานจะมีหลายรูปแบบ/
ั
ั
ส านวน และมีการปรับเปลี่ยนจากอกษรธรรมอีสานเป็นอักษรไทยปัจจุบัน หรือจากคมภีร์ ใบลานเป็น
ั
หนังสือที่ใช้กระดาษทั่วไปพิมพ์ก็ตาม แต่กไม่ได้ลดเนื้อหาสาระส าคัญของวรรณกรรมลงไปแต่ประการใด
็

๓. วรรณกรรมประกอบการเทศน์: ในฐานะเป็นบ่อเกิดพิธีกรรม
ปรีชา พณทอง (๒๕๒๕) ได้ให้ทัศนะว่า “ชาวอสานเมื่อเทศน์พระเวสจะต้องเทศน์กัณฑ์มาลัยหมื่น
ิ
ี
มาลัยแสน และฉลองพระเวสก่อนเพอเป็นการแสดงอานิสงส์ของการท าบุญพระเวส” ซึ่งการเทศน์มาลัยหมื่น
ื่
ั
ั
ื่
ิ
และมาลัยแสนก่อนนั้นเป็นกุศโลบายที่จะชักชวนให้คนฟงธรรม เพอให้เข้าใจเหตุที่มีพธีการฟงเทศน์มหาชาติ
ื่
รวมทั้งเพอสร้างแรงศรัทธาและเป็นแรงจูงใจให้กระท าความดี หากต้องการไปเกิดในศาสนาของ พระศรีอริย

51
ในปัจจุบัน ภาคอีสานนิยมจัดงานเทศน์มหาชาติ ๓ ธรรมาสน์ เพราะมีความสะดวก เช่น ใช้เวลาน้อย ผู้ฟังเข้าใจ
เรื่องราวทั้งหมดได้ง่ายกวาแบบโบราณ ใช้พระสงฆ์จ านวนน้อยเพียง ๓ รูปเป็นองค์เทศน์ โดยมีการสมมติตนเป็นตัวละครตาม
่
เนื้อเรื่องในมหาชาติส านวนอีสาน เชน พระเวสสันดร พระนางมัทที พระเจ้าสญชย พระนางผุสดี ชชก และชาวเมืองกลิง
ู
ั
่
คราษฎร์เป็นต้น ผู้เทศน์จะบอกเล่าถึงเรื่องราวของพระเวสสันดรและตัวละครเอกตลอดจนบุพกรรมของแต่ละคนโดยย่อ
และมีการเทศน์แหล่ภาษาอีสานสลับกับบทพูดโต้ตอบกันไปมา พร้อมทั้งเลียนเสียงตามอารมณ์ความรู้สึกของตัวละครด้วย
เพื่อให้ผู้ฟังได้อรรถรสในการฟังมากยิ่งขึ้นตั้งแต่กัณฑ์ทศพรไปจนสิ้นสุดนครกัณฑ์
52
ค าพยากรณ์เรื่องความสูญสิ้นของพระพุทธศาสนามี ๕ ประการ เรียกว่า ปัญจันตรธาน คือ ๑.ปริยัติอันตรธาน
ความสูญสิ้นการศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติ ๒.ปฏิบัติอันตรธาน ความสูญสิ้นการปฏิบัติธรรม ๓.ปฏิเวธอนตรธาน ความสูญสิ้น
ั
การตรัสรู้อริยมรรค อริยผล ๔.ลิงคอันตรธาน ความสูญสิ้นพระภิกษุสงฆ์ ๕. ธาตุอันตรธาน ความสูญสิ้นพระบรมสารีริกธาตุ