Page 103 - Neuropsychiatric.indd

8.4.2 ข้อแนะน าเพื่อการป้องกัน
86
ข้อแนะน าเพื่อป้องกันการเกิดภาวะ tardive dyskinesia จากยา (ตารางที่ 2.21) มีดังนี้
o ระมัดระวังการใช้ยาในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยง
o ในผู้ป่วยที่จ าเป็นต้องได้รับยาต่อเนื่องนาน ควรประเมินอาการผู้ป่วยอย่างสม่ าเสมอ โดยอาจใช้
111
ิ
เครื่องมือช่วยประเมนอาการ เช่น Abnormal Involuntary Movement Scale (AIMS)
ี
ื่
(ตารางท 2.22) และแนะน าผู้ป่วยและญาติให้สังเกตอาการผิดปกติเพอสามารถค้นหาอาการและ
่
ให้การรักษาแต่เนิ่น
ุ
่
ื
o การใช้ยารักษาโรคจิต อาจพิจารณาเลอกใช้ยารกษาโรคจตกลมใหม และควรค่อย ๆ ปรับเพม
ั
่
ิ
่
ิ
ขนาดยา
o ควรใช้ยาในขนาดต่ าที่สุดและระยะเวลาสั้นที่สุด เช่น หลีกเลี่ยงการใช้ metoclopramide
ต่อเนื่องนานเกิน 3 เดือน


แพทยจะซักประวัติ ตรวจรางกาย และประเมินความรุนแรงของ tardive dyskinesia ดวยเครืองมือ
่
8.4.3 การจัดการเมื่อเกิดอาการไม่พึงประสงค์
เชน AIMS มี 1 ์2 ขอ ขอ 17 เปนการประเมินระดับความรุนแรงการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ ใน 7 ตําแหนงของ
ิ
ุ
่
แพทยจะซักประวัติ ตรวจรางกาย และประเมนความรนแรงของ tardive dyskinesia ด้วยเครื่องมือ
็
ั
เช่น AIMS มี 12 ข้อ ข้อ 1-7 เปนการประเมนระดบความรนแรงการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ ใน 7 ต าแหน่งของ
ิ
ุ
ิ
รางกาย ไดแก กลามเนื้อบริเวณใบหนา ริมฝปาก ขากรรไกร ลิ้น ระยางคสวนบน (แขน ขอมือ มือ และน้ว)
รางกาย ได้แก่ กล้ามเนื้อบริเวณใบหน้า ริมฝีปาก ขากรรไกร ลิ้น ระยางคส่วนบน (แขน ข้อมือ มือ และนิ้ว)
่
์

ระยางคสวนลาง (ขา เขา ขอเทา นิ้วเทา) คอ ไหลและกระดูกคอสะโพก และขอ 812 เปนการประเมินระดบ

ั
้
ระยางคส่วนล่าง (ขา เข่า ข้อเท้า นิ้วเท้า) คอ ไหล่และกระดูกคอสะโพก และขอ 8-12 เปนการประเมนระดบ
์
ั
็
ิ
ความรุนแรงโดยภาพรวมและสถานะเกี่ยวกับฟน (ตารางที่ 2.22)
ความรุนแรงโดยภาพรวมและสถานะเกี่ยวกับฟัน (ตารางที่ 2.22)

ตารางที 2.22 แบบประเมิน Abnormal Involuntary Movement Scale (AIMS)
่
ตารางที่ 2.22 แบบประเมิน Abnormal Involuntary Movement Scale (AIMS)
หัวขอ คะแนน
หัวข้อ
คะแนน
1. ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวบริเวณกล้ามเนื้อแสดงความรู้สึกของใบหน้า 0 = ไม่มี ี

0 = ไมม
่
ื
ึ

1. ความผดปกติของการเคลอนไหวบริเวณกลามเนื้อแสดงความรูสกของใบหนา
ิ
2. ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวบริเวณริมฝีปากและบริเวรณรอบปาก 1 = น้อยมาก
1 = นอยมาก

ิ

ื
่
2. ความผดปกติของการเคลอนไหวบริเวณริมฝปากและบริเวณรอบปาก
3. ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวบริเวณกราม 2 = เล็กน้อย
็

ิ
่
ื
3. ความผดปกติของการเคลอนไหวบริเวณกราม 2 = เลกนอย
4. ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวบริเวณลิ้น 3 = ปานกลาง
ื่
4. ความผิดปกติของการเคลอนไหวบริเวณลิ้น 3 = ปานกลาง
5. ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวบริเวณระยางค์ส่วนบน (แขน ข้อมือ มือ นิ้ว) 4 = มาก
้
ิ
5. ความผิดปกติของการเคลอนไหวบริเวณระยางคสวนบน (แขน ขอมือ มือ นว) 4 = มาก
ื่

6. ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวบริเวณระยางค์ส่วนล่าง (ขา เข่า ข้อเท้า นิ้วเท้า)

6. ความผิดปกติของการเคลอนไหวบริเวณระยางคสวนลาง (ขา เขา ขอเทา นวเทา)
ื่
ิ้
7. ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวบริเวณคอ ไหล่ สะโพก
8. ระดับความรุนแรงของความผิดปกติของการเคลื่อนไหวโดยรวม

่
ื
ิ
7. ความผดปกติของการเคลอนไหวบริเวณคอ ไหล สะโพก
9. ระดับการไร้ความสามารถเนื่องจากความผิดปกติของการเคลื่อนไหว
8. ระดับความรุนแรงของความผิดปกติของการเคลื่อนไหวโดยรวม
10. การรับรู้ของผู้ป่วยต่อความผิดปกติของการเคลื่อนไหว ื ่ 0 = ไม่รับรู้
่
ิ
9. ระดับการไรความสามารถเนืองจากความผดปกติของการเคลอนไหว
10. การรับรูของผูปวยตอความผิดปกติของการเคลอนไหว 1 = รับรู้แต่ไม่รู้สึกเป็นทุกข ์
0 = ไมรับรู
ื่
2 = รับรู้และรู้สึกเป็นทุกข์เล็กน้อย
1 = รับรูแตไมรูสึกเปนทุกข
3 = รับรู้และรู้สึกเป็นทุกข์ปานกลาง
2 = รับรูและรูสึกเปนทุกขเล็กนอย

4 = รับรู้และรู้สึกเป็นทุกข์มาก
3 = รับรูแ
่
11. มีปัญหาเกี่ยวกับฟัน และ/หรือฟันปลอมหรือไม่ 0 = ไม่ใช ละรูสึกเปนทุกขปานกลาง
12. สวมฟันปลอมเป็นประจ าหรือไม่ 1 = ใช่
4 = รับรูและรูสึกเปนทุกขมาก
111
ที่มา : เรียบเรียงจาก Guy  0 = ไมใช
11. มีปญหาเกี่ยวกับฟน และ/หรือฟนปลอมหรือไม

12. สวมฟนปลอมเปนประจําหรือไม  1 = ใช
111
่
ี
ี
ทีมา : เรยบเรยงจาก Guy
82
82 การจัดการ คือ หยุดยาที่เปนสาเหต โดยคอย ๆ ลดขนาดยาลง โดยเฉพาะยารักษาโรคจิต เนองจาก
่
ื
ุ

การหยุดยากะทันหันทําใหเกิดการถอนยา ซึ่งทําใหเกิด tardive dykinesia อาการรุนแรงมากขนและอาการ
้
ึ
ทางจิตกําเริบได ในผูที่อาการไมรุนแรงอาจพิจารณาปรับลดขนาดยาลงในกรณีที่จําเปนตองใชยา แตหากใชยา
anticholinergic agent รวมดวย ใหหยดยา anticholinergic agent ดวย ยกเวนมีความจําเปนตองใชยา

ุ
ดังกลาว (รายละเอียดไดอธิบายไวในหัวขอ dystonia กอนหนาน) ี้ 73,86,110

ึ
่
ผูปวยทีใชยารักษาโรคจิต อาการจะดขนประมาณรอยละ 50 ภายหลังหยดยาโดยมีระยะเวลาเปน
้
ี

ุ

สัปดาห หรือเปนเดือน แตบางรายอาจใชระยะเวลาเปนป กรณีมีสาเหตุจากยารักษาโรคจิตกลุมเกา ควร

เปลี่ยนเปนยารักษาโรคจิตกลุมใหมแทน เชน risperidone, olanzapine, quetiapine, clozapine โดย
91
clozapine มีความเสี่ยงตอการเกิด tardive dyskinesia ต่ําที่สุด ในผูปวยที่ยังคงมีอาการแมปรับลดขนาด

93