Page 62 - Neuropsychiatric.indd

17
้
ี
ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะซึมเศร้าจากยา ได้แก่ เพศหญิง มีความวิตกกังวล การนอนผิดปกติ มีโรค ภาวะซึมเศราจากยาที่มระดับความรุนแรงน้อย การจัดการคือ หยุดยาที่เป็นสาเหตุ หรือกรณีที่
ี
ู
ิ
ิ
้
ึ
ิ
้
ทางระบบประสาทอยู่เดิม มีความเครยดสง เคยมประวัตภาวะซึมเศร้า หรือเคยเกดภาวะซึมเศราจากยา จ าเป็นต้องรักษาต่อเนื่อง ควรเปลี่ยนเป็นยาที่มีความเสี่ยงต่ าต่อการเกดภาวะซมเศรา หรือยังคงใช้ยาที่เป็น
ี
ุ
ประวัติครอบครัวเป็นโรคทางอารมณ์ สาเหต และรักษาภาวะซึมเศร้าด้วยการให้ค าปรึกษาหรือจิตบ าบัดร่วมกับการติดตามอย่างใกล้ชิด กรณีที่มี
้
ิ
ความรุนแรงระดับปานกลางถงมาก หรือเคยมประวัตเปนโรคซมเศร้า จะใหการรกษาด้วยยาต้านซึมเศราโดย
ึ
ั
ึ
้
็
ี
2.2 ข้อแนะน าเพื่อการป้องกัน อาจให้ร่วมกับยาคลายกงวล และการท าจิตบ าบัด ผู้ป่วยที่มีภาวะซึมเศร้าระดับรุนแรงและมอาการโรคจิตจะ
ั
ี
17
ข้อแนะน าเพื่อป้องกันการเกิดภาวะซึมเศร้าจากยา ในตารางที่ 2.3 มีดังนี้ ให้การรักษาด้วยยารักษาโรคจิตร่วมด้วย อาการซึมเศร้าจะดีขึ้นภายหลังจากรักษาประมาณ 1-2 สัปดาห์ขึ้นไป
้
่
ี
ี
่
ึ
o ประเมินปัจจัยเสี่ยงก่อนเริ่มใช้ยา ทั้งนี้ยังไมมขอแนะน าทชัดเจนเกยวกับระยะเวลาในการรักษาภาวะซมเศร้าจากยา ดังนั้น ระยะเวลาในการ
ี
่
o เลือกใช้ยาตัวอื่นในกลุ่มแทน หากเป็นไปได้ รักษาขึ้นกับการตอบสนองทางคลินิกของผู้ป่วย โดยแพทย์จะพิจารณาจากระดับความรุนแรงและปัจจัยเสี่ยง
o ค่อย ๆ ปรับขนาดยาเพิ่มขึ้น ณ เวลานั้น ก่อนที่จะตัดสินใจหยุดการรักษา 2,22-24
่
ิ
ู
์
o ปรับลดขนาดยาให้เหมาะสมในผู้ป่วยที่ไตหรือตับท างานบกพรอง เช่น ปรับลดขนาดยา จากคมอการใช้ยาอยางสมเหตุผลตามบญชียาหลกแหงชาติ ยาทใช้ทางจตเวชศาสตร พ.ศ. 2558 22
ั
่
ี
ั
่
ื
่
่
23
ิ
ิ
ิ
levetiracetam ในผู้ป่วยที่ไตท างานบกพร่อง แนวทางการจัดการโรคซึมเศร้าส าหรับแพทย์เวชปฏิบัติ พ.ศ. 2553 และการใช้ยาจตเวชในทางคลนก พ.ศ.
24
้
ึ
o หลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกันหลายขนาน และจ ากัดขนาดยาที่ใช้ 2560 ยาต้านซมเศราล าดับแรกที่นิยมใช้ คือ fluoxetine หรือ sertraline ซึ่งเป็น SSRIs ที่มีอาการไม่พึง
ิ
o ติดตามผู้ป่วยสม่ าเสมอโดยเฉพาะในช่วงแรกของการใช้ยา และแนะน าให้ผู้ป่วยหรือญาติสังเกต ประสงค์ต่ า แต่ในผู้ป่วยที่มีอาการอนร่วมด้วยอาจพจารณาใช้ยากลุ่มอนตามความเหมาะสม เช่น ผู้ป่วยที่
ื่
ื่
ิ
ื
อาการผดปกตเพ่อสามารถค้นหาและให้การรักษาได้แต่เนิ่นและป้องกันการเกิดภาวะซึมเศร้าที่ อาการรุนแรง มีอาการโศกเศร้าและอาการโรคจิต อาจพิจารณาใช้ TCAs เช่น amitriptyline, clomipramine
ิ
รุนแรงมากขึ้น หรือ serotonin and norepinephrine reuptake inhibitors (SNRIs) เช่น venlafaxine หากมีอาการนอน
ไม่หลับ ควรใช้ amitriptyline, nortriptyline หากผู้ป่วยมีความเสี่ยงต่อการฆาตัวตาย ควรหลีกเลี่ยง
่
2.3 การจัดการเมื่อเกิดอาการไม่พึงประสงค์ TCAs 2,22-24 ขนาดยาที่ใช้มดังนี้
ี
ั
17
ั
ี
้
่
้
ี
่
ื
อาการของภาวะซึมเศราจากยาเหมอนกบอาการทไมไดมสาเหตุจากยา ในการวินิจฉยภาวะ 1) กรณีทั่วไป
ั
้
ั
์
ื
ั
ิ
้
ั
ซมเศราจากการใช้ยา แพทยจะซกประวัตโรคประจ าตว ยาทใช้ ประวัติภาวะซมเศรา ประวัติโรคซึมเศราใน o fluoxetine ขนาด 20 มิลลิกรัม/วัน รบประทาน เวลาเช้า เพ่อป้องกนการนอนไมหลบ แล้ว
่
ึ
ั
ึ
้
ี
่
ุ
ิ
่
ั
์
ครอบครัว ตลอดจนเหตการณหรือความเครียดที่ส่งผลกระทบท าให้เกิดภาวะซึมเศร้าได้ ตรวจรางกาย ตรวจ ปรบเพ่มขนาดยาหากไม่สามารถคุมอาการได้หลังใช้ยาประมาณ 4 สัปดาห์ ขนาด
ื่
้
ั
ทางจิตประสาท ตรวจทางห้องปฏิบัติการที่จ าเป็นในกรณีที่สงสัยว่าผู้ป่วยอาจมีโรคทางร่างกายอน ๆ ที่อาจ maintenance 20-60 มิลลิกรัม วันละครั้ง หรือแบ่งให้วันละ 2 ครง เช้าและกลางวัน ขนาด
ึ
เป็นสาเหตุให้เกิดภาวะซึมเศร้า รวมทั้งประเมนและจ าแนกระดบความรุนแรงดวยแบบประเมนโรคซมเศร้า 9 สูงสุด 80 มิลลิกรัม/วัน
้
ิ
ิ
ั
21
ค าถาม (9Q) ในตารางที่ 2.4 เพื่อน ามาใช้ในการวางแผนการรักษา ซึ่งแปลผลดังนี้ คือ 7-12 คะแนน จัดเป็น o sertraline ขนาด 50 มิลลิกรัม/วัน รับประทาน เวลาเยนหรือกอนนอน แลวปรบเพ่มขนาด
้
็
ั
่
ิ
ึ
้
ั
็
ั
ระดบรุนแรงน้อย; 13-18 คะแนน จัดเปนระดบรุนแรงปานกลาง; และ 19 คะแนนขนไป จัดเปนระดบรุนแรง ยาสัปดาห์ละครั้ง ครั้งละ 25-50 มิลลิกรัม/วัน ขนาดสูงสุด 200 มิลลิกรัม/วัน
ั
็
มาก 2) กรณีที่มีโรคหรือภาวะอื่นร่วมด้วย
o ในผู้ป่วยที่มีอาการนอนไม่หลับร่วมด้วย ให้ amitriptyline ขนาด 25-50 มิลลิกรัม/วัน
ิ
ั
้
ั
ตารางที่ 2.4 แบบประเมินโรคซึมเศร้า 9 ค าถาม (9Q) รบประทานกอนนอน แลวปรบเพ่มขนาดยาสปดาหละ 25 มิลลิกรัม ขนาดปกต 50-100
ิ
์
่
ั
้
่
ั
หัวข้อ คะแนน มิลลิกรัม/วัน หรือ nortriptyline ขนาด 25 มิลลิกรัม/วัน รับประทานกอนนอน แลวปรบ
“ใน 2 สัปดาห์ที่ผ่านมารวมทั้งวันนี้ ท่านมีอาการเหล่านี้บ่อยแค่ไหน” เพ่มขนาดยาสปดาหละ 25 มิลลิกรัม ขนาดปกต 50-75 มิลลิกรัม/วัน และอาจให
ิ
์
ิ
ั
้
1. เบื่อ ไม่สนใจอยากท าอะไร 0 = ไม่มีเลย lorazepam ขนาด 0.5-1 มิลลิกรัม ชนิดรับประทาน ร่วมด้วย ในช่วง 2-4 สัปดาห์แรก
2. ไม่สบายใจ ซึมเศร้า ท้อแท ้ 1 = เป็นบางวัน 1-7 วัน o ในผู้ป่วยที่มีอาการโรคจิตร่วมด้วย ให้ haloperidol ขนาด 4-6 มิลลิกรัม/วัน ชนิด
3. หลับยากหรือหลับๆ ตื่นๆ หรือหลับมากไป 2 = เป็นบ่อย > 7 วัน รับประทาน แบ่งให้วันละ 2-3 ครั้ง
4. เหนื่อยง่ายหรือไม่ค่อยมีแรง 3 = เป็นทุกวัน
ั
5. เบื่ออาหารหรือกินมากเกินไป o ในผู้ป่วยที่มีอาการวิตกกังวลมาก ให้ diazepam ขนาด 5-10 มิลลิกรัม ชนิดรบประทาน
6. รู้สึกไม่ดีกับตัวเอง คิดว่าตัวเองล้มเหลวหรือครอบครัวผิดหวัง ก่อนนอน
7. สมาธิไม่ดีเวลาท าอะไร เช่น ดูโทรทัศน์ ฟังวิทยุ หรือท างานที่ต้องใช้ความตั้งใจ o ในผู้ที่มีอาการกระวนกระวายมาก ให้ haloperidol ขนาด 0.5 มิลลิกรัม ชนิดรับประทาน
8. พูดช้า ท าอะไรช้าจนคนอื่นสังเกตเห็นได้ หรือกระสับกระส่ายไม่สามารถอยู่นิ่งได้ วันละ 2 ครั้ง หรือ perphenazine ขนาด 2 มิลลิกรัม ชนิดรับประทาน วันละ 2 ครั้ง โดยใช้
เหมือนที่เคยเป็น ระยะสั้น 1-2 สัปดาห์เท่านั้น
9. คิดท าร้ายตนเอง หรือคิดว่าถ้าตายไปคงจะดี
21
ที่มา : อ้างอิงจาก https://www.dmh.go.th/test/download/view.asp?id=22 [เข้าถึง 20 มกราคม 2564] และกรมสุขภาพจิต
40 41
41