Page 93 - Neuropsychiatric.indd

ตารางที่ 2.17 ยาที่สามารถทาให้เกิด akathisia

ตารางที่ 2.17 ยาที่สามารถทาให้เกิด akathisia

ตารางที่ 2.17 ยาที่สามารถทาให้เกิด akathisia
ยา
กลไก
ยา ยา กลไก กลไก
กลไกยังไม่ชัดเจน
ยากันชัก: carbamazepine
ยากันชัก: carbamazepine กลไกยังไม่ชัดเจน
กลไกยังไม่ชัดเจน
ยากันชัก: carbamazepine
ยาควบคุมอารมณ์: lithium
เพิ่ม serotonin activity
ยาควบคุมอารมณ์: lithium เพิ่ม serotonin activity
ยาควบคุมอารมณ์: lithium
เพิ่ม serotonin activity
ยาต้านซึมเศร้า: TCAs, SSRIs
เพิ่ม serotonin activity
ยาต้านซึมเศร้า: TCAs, SSRIs เพิ่ม serotonin activity
เพิ่ม serotonin activity
ยาต้านซึมเศร้า: TCAs, SSRIs
ลด dopaminergic activity
ยาต้านอาเจียน: metoclopramide, prochlorperazine
ยาต้านอาเจียน: metoclopramide, prochlorperazine ลด dopaminergic activity
ยาต้านอาเจียน: metoclopramide, prochlorperazine
ลด dopaminergic activity
ยาต้านฮิสตามีน: cinnarizine, flunarizine e ลด dopaminergic activity ivity
ลด dopaminergic act
ยาต้านฮิสตามีน: cinnarizine, flunarizin
ยาต้านฮิสตามีน: cinnarizine, flunarizine
ลด dopaminergic activity
ยากลุ่ม CCBs: diltiazem
ยากลุ่ม CCBs: diltiazem
ยากลุ่ม CCBs: diltiazem
ยารักษาโรคจิตกลุ่มเก่าและกลุ่มใหม่ ลด dopaminergic activity ivity
ลด dopaminergic act
ยารักษาโรคจิตกลุ่มเก่าและกลุ่มใหม่
ลด dopaminergic activity
ยารักษาโรคจิตกลุ่มเก่าและกลุ่มใหม่
CCBs, calcium channel blockers; SSRIs, selective serotonin reuptake inhibitors; TCAs, tricyclic antidepressants
CCBs, calcium channel blockers; SSRIs, selective serotonin reuptake inhibitors; TCAs, tricyclic antidepressants
CCBs, calcium channel blockers; SSRIs, selective serotonin reuptake inhibitors; TCAs, tricyclic antidepressants
90
93
ที่มา : Chen และคณะ , Claxton และคณะ , Mehta และคณะ , Duma และคณะ และ Factor และคณะ 93
86 86
86, Claxton และคณะ , Mehta และคณะ , Duma และคณะ และ Factor และคณะ
90
89 89
ที่มา : Chen และคณะ
88 88
89
90
88
93
ที่มา : Chen และคณะ , Claxton และคณะ , Mehta และคณะ , Duma และคณะ และ Factor และคณะ

ยาที่มีขอมูลหลักฐานเชิงประจักษทางการแพทย์ที่แสดงถึงความเสี่ยงต่อการเกดภาวะ akathisia คือ
์
้
ิ
ิ
้
์
ยาที่มีขอมูลหลักฐานเชิงประจักษทางการแพทย์ที่แสดงถึงความเสี่ยงต่อการเกดภาวะ akathisia คือ
ิ
ยาที่มีขอมูลหลักฐานเชิงประจักษทางการแพทย์ที่แสดงถึงความเสี่ยงต่อการเกดภาวะ akathisia คือ
้
์
ยารักษาโรคจิต ส าหรับยาต้านอาเจียน metoclopramide พบว่ามีความเสี่ยงต่อการเกด EPS แต่ไม่ได้จ าแนก
ิ
ยารักษาโรคจิต ส าหรับยาต้านอาเจียน metoclopramide พบว่ามีความเสี่ยงต่อการเกด EPS แต่ไม่ได้จ าแนก
ิ
ยารักษาโรคจิต ส าหรับยาต้านอาเจียน metoclopramide พบว่ามีความเสี่ยงต่อการเกด EPS แต่ไม่ได้จ าแนก
กลุ่มอาการ จึงได้รวมไว้ในส่วนนี้ด้วย ิ
กลุ่มอาการ จึงได้รวมไว้ในส่วนนี้ด้วย
กลุ่มอาการ จึงได้รวมไว้ในส่วนนี้ด้วย
การวิเคราะห์อภิมานของ RCTs ของยารักษาโรคจิต พบว่ายาที่มีความชุกของการเกิด akathisia
94
การวิเคราะห์อภิมานของ RCTs ของยารักษาโรคจิต
94
94 พบว่ายาที่มีความชุกของการเกิด akathisia
การวิเคราะห์อภิมานของ RCTs ของยารักษาโรคจิต พบว่ายาที่มีความชุกของการเกิด akathisia
2
มากที่สุด คือ haloperidol (33 เรื่อง ผู้ป่วย 1,278 ราย; 24.8%, 95% CI 20.4, 29.9, I 41%) ล าดับถัดมา
2
มากที่สุด คือ haloperidol (33 เรื่อง ผู้ป่วย 1,278 ราย; 24.8%, 95% CI 20.4, 29.9, I
2 41%) ล าดับถัดมา
มากที่สุด คือ haloperidol (33 เรื่อง ผู้ป่วย 1,278 ราย; 24.8%, 95% CI 20.4, 29.9, I 41%) ล าดับถัดมา
2
คือ chlorpromazine (40 เรื่อง ผู้ป่วย 2,087 ราย; 15.9%, 95% CI 12.4, 20.2, I 4.8%), risperidone (28
2
2 4.8%), risperidone (28
คือ chlorpromazine (40 เรื่อง ผู้ป่วย 2,087 ราย; 15.9%, 95% CI 12.4, 20.2, I
คือ chlorpromazine (40 เรื่อง ผู้ป่วย 2,087 ราย; 15.9%, 95% CI 12.4, 20.2, I 4.8%), risperidone (28
2
ี
เรื่อง ผู้ป่วย 3,263 ราย; 14.2%, 95% CI 11.4, 17.6, I 6.9%) และยาที่มความชุกน้อยที่สุด คือ quetiapine
2
2 6.9%) และยาที่มีความชุกน้อยที่สุด คือ quetiapine
เรื่อง ผู้ป่วย 3,263 ราย; 14.2%, 95% CI 11.4, 17.6, I
เรื่อง ผู้ป่วย 3,263 ราย; 14.2%, 95% CI 11.4, 17.6, I 6.9%) และยาที่มความชุกน้อยที่สุด คือ quetiapine
ี
2
(35 เรื่อง ผู้ป่วย 3,392 ราย; 5.2%, 95% CI 4.0, 6.7, I 0%) และ paliperidone (6 เรื่อง ผู้ป่วย 1,496 ราย;
2
2 0%) และ paliperidone (6 เรื่อง ผู้ป่วย 1,496 ราย;
(35 เรื่อง ผู้ป่วย 3,392 ราย; 5.2%, 95% CI 4.0, 6.7, I
(35 เรื่อง ผู้ป่วย 3,392 ราย; 5.2%, 95% CI 4.0, 6.7, I 0%) และ paliperidone (6 เรื่อง ผู้ป่วย 1,496 ราย;
2
3.3%, 95% CI 1.8%, 6.0%, I 0%)
2 0%)
3.3%, 95% CI 1.8%, 6.0%, I 2 95
3.3%, 95% CI 1.8%, 6.0%, I 0%)
การวิเคราะห์อภิมานของ observational studies (23 เรื่อง ผู้ป่วย 679 ราย) ในเด็กอายุไม่เกิน 18
95
การวิเคราะห์อภิมานของ observational studies (23 เรื่อง ผู้ป่วย 679 ราย)
95 ในเด็กอายุไม่เกิน 18
การวิเคราะห์อภิมานของ observational studies (23 เรื่อง ผู้ป่วย 679 ราย) ในเด็กอายุไม่เกิน 18
ปี พบอุบัติการณ์การเกิด EPS จากการใช้ metoclopramide แบบหลายครั้ง (multiple-dose) เท่ากับร้อยละ
ปี พบอุบัติการณ์การเกิด EPS จากการใช้ metoclopramide แบบหลายครั้ง (multiple-dose) เท่ากับร้อยละ
ปี พบอุบัติการณ์การเกิด EPS จากการใช้ metoclopramide แบบหลายครั้ง (multiple-dose) เท่ากับร้อยละ
9 (95% CI 5, 17, I 85%) เช่น ใช้เพื่อรักษาภาวะกรดไหลย้อน หรือใช้เพื่อป้องกันอาการคลื่นไส้อาเจียนจาก
2
9 (95% CI 5, 17, I
2
2 85%) เช่น ใช้เพื่อรักษาภาวะกรดไหลย้อน หรือใช้เพื่อป้องกันอาการคลื่นไส้อาเจียนจาก
9 (95% CI 5, 17, I 85%) เช่น ใช้เพื่อรักษาภาวะกรดไหลย้อน หรือใช้เพื่อป้องกันอาการคลื่นไส้อาเจียนจาก
การใช้ยาเคมีบ าบัด และจากการวิเคราะห์อภิมานของ RCTs (11 เรื่อง ผู้ป่วย 608 ราย) ในผู้ที่มีอายุ 18 ปีขึ้น
การใช้ยาเคมีบ าบัด และจากการวิเคราะห์อภิมานของ RCTs (11 เรื่อง ผู้ป่วย 608 ราย) ในผู้ที่มีอายุ 18 ปีขึ้น
96
การใช้ยาเคมีบ าบัด และจากการวิเคราะห์อภิมานของ RCTs (11 เรื่อง ผู้ป่วย 608 ราย) ในผู้ที่มีอายุ 18 ปีขึ้น
ไป พบว่าการบริหารยา metoclopramide ทางหลอดเลือดด าแบบต่อเนื่อง มีอุบัติการณ์การเกิด EPS ต่ า
ไป พบว่าการบริหารยา metoclopramide ทางหลอดเลือดด าแบบต่อเนื่อง
96 มีอุบัติการณ์การเกิด EPS ต่ า
96
กว่าการบริหารยาทางหลอดเลือดด าแบบ bolus โดยมีค่า risk difference เท่ากับร้อยละ 8 (95% CI 5, 11,
ไป พบว่าการบริหารยา metoclopramide ทางหลอดเลือดด าแบบต่อเนื่อง มีอุบัติการณ์การเกิด EPS ต่ า
กว่าการบริหารยาทางหลอดเลือดด าแบบ bolus โดยมีค่า risk difference เท่ากับร้อยละ 8 (95% CI 5, 11,
2
97
I 65%) การวิเคราะห์อภิมานของ observational studies (12 เรื่อง ผู้ป่วย 404 ราย) ในเด็กอายุไม่เกิน 18
กว่าการบริหารยาทางหลอดเลือดด าแบบ bolus โดยมีค่า risk difference เท่ากับร้อยละ 8 (95% CI 5, 11,
2
I 65%) การวิเคราะห์อภิมานของ observational studies (12 เรื่อง ผู้ป่วย 404 ราย) 97 ในเด็กอายุไม่เกิน 18
97
2 ปี พบอุบัติการณ์การเกิด EPS จากการใช้ prochlorperazine แบบหลายครั้ง (multiple-dose) เท่ากับร้อยละ
I 65%) การวิเคราะห์อภิมานของ observational studies (12 เรื่อง ผู้ป่วย 404 ราย) ในเด็กอายุไม่เกิน 18
์
ปี พบอุบัติการณการเกิด EPS จากการใช้ prochlorperazine แบบหลายครั้ง (multiple-dose) เท่ากับร้อยละ
4 (95% CI 1, 11, I 72%)
2
ปี พบอุบัติการณการเกิด EPS จากการใช้ prochlorperazine แบบหลายครั้ง (multiple-dose) เท่ากับร้อยละ
์
ปัจจัยเสี่ยงต่อ72%)
4 (95% CI 1, 11, I 2 ้
2 การเกิด akathisia ไดแก่ เพศหญิง สูงอายุ มีโรคร่วม คือ อารมณ์แปรปรวน (affective
4 (95% CI 1, 11, I 72%)
disorder) มีโรคจิตเภทที่มีอาการด้านลบ หรือความผิดปกติของการรับรู้และความคิด มประวัติเคยเปน
ีปรปรวน (affective
้
ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิด akathisia ไดแก่ เพศหญิง สูงอายุ มีโรคร่วม คือ อารมณ์แ
็
้
ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิด akathisia ไดแก่ เพศหญิง สูงอายุ มีโรคร่วม คือ อารมณ์แปรปรวน (affective
ู
ื
ั
ิ
็
akathisia ขาดธาตุเหลก และการใช้ยาบางชนด (ตารางท 2.17) การใช้ยาในขนาดสง หรอปรบเพ่มขนาดยา ็ ็
่
ิ
ีผิดปกติของการรับรู้และความคิด มประวัติเคยเปน
ี
disorder) มีโรคจิตเภทที่มีอาการด้านลบ หรือความ
ี
disorder) มีโรคจิตเภทที่มีอาการด้านลบ หรือความผิดปกติของการรับรู้และความคิด มประวัติเคยเปน
เร็วเกินไป ็ ็ ิ ิ ี ่ ี ่ ู ู ื ื ั ั ิ ิ
86
akathisia ขาดธาตุเหลก และการใช้ยาบางชนด (ตารางท 2.17) การใช้ยาในขนาดสง หรอปรบเพ่มขนาดยา
akathisia ขาดธาตุเหลก และการใช้ยาบางชนด (ตารางท 2.17) การใช้ยาในขนาดสง หรอปรบเพ่มขนาดยา
เร็วเกินไป 86
86
เร็วเกินไป
8.1.2 ข้อแนะน าเพื่อการป้องกัน
86
ข้อแนะน าเพื่อป้องกันการเกิดภาวะ akathisia จากยา (ตารางที่ 2.17) มีดังนี้
8.1.2 ข้อแนะน าเพื่อการป้องกัน
8.1.2 ข้อแนะน าเพื่อการป้องกัน
o พิจารณาปัจจัยเสี่ยงของผู้ป่วยก่อนเริ่มใช้ยาที่มีความเสี่ยงต่อการเกิด akathisia
86
86 มีดังนี้
ข้อแนะน าเพื่อป้องกันการเกิดภาวะ akathisia จากยา (ตารางที่ 2.17)
ข้อแนะน าเพื่อป้องกันการเกิดภาวะ akathisia จากยา (ตารางที่ 2.17) มีดังนี้
o หากจ าเป็นต้องใช้ยาที่มีความเสี่ยงต่อการเกิด akathisia ควรยึดหลักดังนี้
o พิจารณาปัจจัยเสี่ยงของผู้ป่วยก่อนเริ่มใช้ยาที่มีความเสี่ยงต่อการเกิด akathisia
o พิจารณาปัจจัยเสี่ยงของผู้ป่วยก่อนเริ่มใช้ยาที่มีความเสี่ยงต่อการเกิด akathisia
o หากจ าเป็นต้องใช้ยาที่มีความเสี่ยงต่อการเกิด akathisia ควรยึดหลักดังนี้
o หากจ าเป็นต้องใช้ยาที่มีความเสี่ยงต่อการเกิด akathisia ควรยึดหลักดังนี้
72

72
72

72