Page 221 - ebook.msu.ac.th
P. 221
218
ี
ื่
วัฒนธรรมแบบดั้งเดิม อกทั้งยังด ารงชีวิตอยู่ในระบบนิเวศสิ่งแวดล้อมที่อยู่ตามธรรมชาติ เพอให้เห็นภาพที่
ชัดเจนยิ่งขึ้นเกี่ยวกับลักษณะทางอตลักษณ์ที่ผู้เขียนได้น าเสนอผ่านวิถีชีวิตความเป็นอยู่ ผู้ศึกษาขอกล่าวให้
ั
เห็นตามล าดับดังนี้
๑. ระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมที่อยู่อาศัย
ระบบนิเวศ หมายถึง สังคมของสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ กับถิ่นอาศัย ซึ่งได้แก่สภาพแวดล้อมต่าง ๆ ที่เป็นทั้ง
สิ่งมีชีวิตและไม่มีชีวิต บางครั้งอาจเรียกว่า “สิ่งแวดล้อม”อันเป็นสรรพสิ่งที่อยู่รอบตัวมนุษย์ ซึ่งสามารถจ าแนก
ออกได้เป็น ๒ องค์ประกอบใหญ่ๆคือสิ่งเเวดล้อมทางชีวภาพ ได้แก่ มนุษย์ สัตว์ พช และสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก
ื
ี
และอกองค์ประกอบหนึ่งคือสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ ได้แก่ สิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติ คือ ดิน น้ า ป่าไม้
อากาศ แสงแดดเเละสิงแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้น ได้แก่ สิ่งกอสร้าง โบราณสถาน ศิลปกรรม ขนบธรรมเนียม
่
ประเพณี และวัฒนธรรม เป็นต้น
ฐมาลี พิตรากูล (๒๕๓๒) กล่าวว่าถ้าสังเกตสภาพแวดล้อมที่อยู่รอบ ๆ ตัวเราไมว่าจะเป็นบนบก ในน้ า
่
หรือบริเวณใด ๆ ก็ตาม จะพบสิ่งมีชีวิตชนิดต่าง ๆ อาศัยอยู่ร่วมกันเป็นกลุ่มเสมอไม่ใคร่พบสิ่งมีชีวิตชนิดใด
ชนิดหนึ่งแยกตัวอยู่อย่างโดดเดี่ยว
จากการศึกษาคนคว้า ผู้ศึกษาพบว่าวรรณกรรมเรื่องนี้ได้น าเสนอภาพของระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
้
ต่าง ๆ ที่มีความเกี่ยวข้องสัมพนธ์กันกับบรรดาผู้คนในลักษณะและรูปแบบที่หลากหลายแตกต่างกัน ซึ่ง
ั
บางครั้งเป็นถิ่นที่อยู่อาศัย แหล่งท ามาหากิน ของสังคมอีสาน
จากการพจารณาเนื้อหาที่ปรากฏในวรรณกรรมเรื่องนี้แล้ว พบว่ามีการบรรยายเกี่ยวกับระบบนิเวศ
ิ
ื้
และสิ่งแวดล้อมในฐานะที่เป็นพนที่หรือแหล่งที่อยู่อาศัยของคนในสังคมอสาน ลักษณะภูมิประเทศและ
ี
สภาพแวดล้อมส่วนใหญ่จะเป็นลักษณะที่เป็นป่ามีลักษณะการเชื่อมโยงผ่านมิติความสัมพนธ์ระหว่างชุมชน ซึ่ง
ั
มีทั้งความแห้งแล้ง และความอดมสมบูรณ์สลับกันตามแต่พนที่นั้น จะปรากฏให้เห็นและสะท้อนผ่าน
ื้
ุ
วรรณกรรม ดังตัวอย่างเช่น
“แล้วเมื่อนั้น บาฮามท้าว สมรตนพี่
ท้าวก็อมกอดน้อง ทั้งไห้อิดู
ุ้
บาก็ยั่วเย้าให้ พอลืมค าอยาก
เจ้าจงนอนอยู่ถ้อน วันหน้าจิงกิน เจ้าเฮย
เฮาจักไปเอาหมากไม ทั้งหลอดแกมสมอ
้
ก็มีทั้งบุบผา หมากเฟือง ไฟ พั้ว
อันว่า หัวนาป่าไม้พุ้น พอมหลายสิ่ง เจ้าเฮย
ี
มีทั้งหมากหูดเกลี้ยง แดงเข้มเฮื่อเฮืองก็พี่แล้ว”
(ล าจันทคาตผูก ๑ . ลานที่ ๓ หน้าที่ ๑)
ั
จากตัวอย่างข้างต้น แสดงให้เห็นบทบาทความส าคัญของธรรมชาติที่สัมพนธ์กับการด ารงชีวิต ชีวิต
ี
ของบรรดาคนในสังคมอสานซึ่งอยู่ร่วมกันกับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทั้งนี้ยังเป็นแหล่งอาหาร แหล่งที่อยู่
อาศัย รวมไปถึงแหล่งที่ท ามาหากิน นั้นก็คือการอธิบายลักษณะสิ่งแวดล้อมที่อยู่อาศัยที่
บรรยายว่า ที่ทุ่งนาจะมีบรรดาผลไม้นา นา ชนิด ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการด ารงชีวิต
นอกจากนี้ยังชี้ให้เห็นลักษณะทางกายภาพที่แสดงถึงลักษณะที่อยู่อาศัยอนเป็นอตลักษณ์ของคนใน
ั
ั
สังคมอสานที่ยังต้องพงพาวัตถุดิบจากธรรมชาติ ซึ่งนอกจากป่าจะให้ความร่มรื่น ความงดงามตามธรรมชาติ
ี
ึ่
