Page 155 - Neuropsychiatric.indd

มิลลิกรัมต่อวัน ภาวะหัวใจล้มเหลวจาก clozapine สามารถพบได้ตั้งแต่ 3 สัปดาห์ (เฉลี่ย 14 เดือน) และพบ
80
ได้ในผู้ที่ใช้ยาในขนาดตั้งแต่ 125 มิลลิกรัม/วัน ซึ่งผู้ป่วยรายนี้เริ่มมีอาการ 6 เดือนที่ผ่านมา เป็นตัวอย่างให้
เห็นถึงความจ าเป็นในการติดตามอาการไม่พึงประสงค์
กรณีศึกษาที่สองเป็นตัวอย่างการเกิดพษต่อหัวใจจาก idarubicin ภายใน 2 สัปดาห์หลังจากใช้ยา
ิ
ี
โดยมขนาดยาสะสม 36 มิลลิกรัม/ตารางเมตร ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่พบได้ไม่บ่อย ส่วนใหญ่จะพบภายหลังใช้ยา
ั
ิ
ิ
เป็นระยะเวลายาวนานเป็นเดือนหรือปี โดยผู้ป่วยที่ได้รับขนาดยาสะสม 150- 290 มลลกรม/ตารางเมตร ม ี
โอกาสเกิดพิษต่อหัวใจระยะยาว

9. กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน

ี
กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด (myocardial ischemia) มสาเหตุจากความไม่สมดุลระหว่าง 3 ปัจจัยหลัก
ั
ได้แก การไหลเวียนของเลอดในหลอดเลอดหวใจ การน าส่งออกซิเจนหรือเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจ
่
ื
ื
(myocardial oxygen supply) ลดลง และมีความต้องการออกซิเจนหรือเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจ
(myocardial oxygen demand) เพิ่มขึ้น ซึ่งส่วนใหญ่พบในผู้ป่วยที่มีเยื่อบุผนังหลอดเลือดหนาตัวเนื่องจากมี
ไขมันสะสม ท าให้หลอดเลือดแดงที่เลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจตีบ (atherosclerotic coronary artery disease)
และเกดอาการเจบเคนหนาอก (angina pectoris) หรอไม่มีอาการแสดง เรยกว่า “silent myocardial
ิ
็
้
้
ื
ี
ischemia” 81,82
กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน (acute myocardial infarction) เกดจากการตีบตันของหลอดเลอด
ิ
ื
หัวใจ ท าให้ myocardial oxygen supply ลดลง หัวใจขาดเลือด และเกิดการท าลายของกล้ามเนื้อหัวใจแบบ
ถาวร ท าให้เกิดกล้ามเนื้อหัวใจตายบางส่วน ส าหรับกล้ามเนื้อหัวใจตายในผู้ป่วยที่มีโรคหลอดเลือดแดงโคโร
ั
นารี (coronary artery disease) อยู่เดิม ส่วนใหญ่พบว่ามีความสัมพนธ์กับการเกิดลิ่มเลือดร่วมกับผนังหลอด
เลือดแดงหนาตัว (atherosclerotic plaque) และท าให้เกิดการอุดตันของหลอดเลือดหัวใจ 81,83 อาการส าคัญ
ที่พบบ่อย ได้แก่ เจ็บเค้นหน้าอก ใจสั่น เหงื่อออก เหนื่อยขณะออกแรง เป็นลม หมดสติ หรือเสียชีวิต
เฉียบพลัน 83

9.1 ยาที่เป็นสาเหตุ

การเกิดกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน ที่มีสาเหตุจากยา พบได้ตั้งแต่
ช่วงแรกของการใช้ยา หรือภายหลังจากใช้ยาต่อเนื่อง กลไกที่เกี่ยวข้องจากยา 81,84 มีดังนี้
1) กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
ั
ิ่
ิ
ั
การเพ่ม myocardial oxygen demand มี 3 กลไกหลก คือ 1) อตราการเต้นของหัวใจที่เพมสูงขึ้น;
ิ่
ุ
้
2) การบีบตัวของหัวใจ (contractility) ที่เพมขึ้น ยาที่มีผล 2 กลไกข้างตน เช่น beta agonist หรือการหยด
ใช้ beta blockers อย่างเฉียบพลัน หรือเป็นผลโดยอ้อมจากกลไกตอบสนองจากการใช้ยา เช่น ยาขยายหลอด
เลือดที่มีความแรงสูง; และ 3) แรงตึงของหัวใจห้องล่างเพิ่มขึ้น ซึ่งสัมพันธ์โดยตรงกับความดันโลหิตที่หัวใจห้อง
ล่างในช่วงหัวใจบีบตัวและขนาดของหัวใจห้องล่าง และสัมพันธ์แบบผกผันกับความหนาของผนังหัวใจห้องล่าง
การลด myocardial oxygen supply มี 2 กลไกหลก คอ 1) การเกดแรงต้านของหลอดเลอดโคโร
ื
ื
ิ
ั
นารีจากหลอดเลือดหดเกร็ง รวมถึงหลอดเลือดขนาดเล็กเปลี่ยนแปลง หรือเกิดลิ่มเลือดอุดตัน ซึ่งมีหลายปัจจัย
ที่เกี่ยวข้อง ตัวอย่างเช่น ergot alkaloids และ triptans ท าให้เกิดหลอดเลือดหัวใจหดตัวหรือหดเกร็ง และ 2)
ิ
ิ
้

การลดความดันโลหตมากเกนไป ทาใหการไหลเวียนเลอดในหลอดเลอดหวใจลดลง เช่น nifedipine หรือ
ื
ื
ั
ั
nicardipine ชนิดออกฤทธิ์ทันทีซึ่งยาดงกลาวส่งผลให้เกิด reflex tachycardia รวมถึง hydralazine และ
่
134
134