Page 156 - Neuropsychiatric.indd

nitroprusside ซึ่งควรหลีกเลี่ยงในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดแดงโคโรนารี ยาที่ใช้ส าหรับตรวจสมรรถภาพหวใจ
มิลลิกรัมต่อวัน ภาวะหัวใจล้มเหลวจาก clozapine สามารถพบได้ตั้งแต่ 3 สัปดาห์ (เฉลี่ย 14 เดือน) และพบ nitroprusside ซึ่งควรหลีกเลี่ยงในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดแดงโคโรนารี ยาที่ใช้ส าหรับตรวจสมรรถภาพหวใจ ั
ั
80
ขณะออกก าลังกาย เช่น adenosine และ dipyridamole มีผลขยายหลอดเลือดแดงหัวใจที่ปกติมากกว่า
ได้ในผู้ที่ใช้ยาในขนาดตั้งแต่ 125 มิลลิกรัม/วัน ซึ่งผู้ป่วยรายนี้เริ่มมีอาการ 6 เดือนที่ผ่านมา เป็นตัวอย่างให้ ขณะออกก าลังกาย เช่น adenosine และ dipyridamole มีผลขยายหลอดเลือดแดงหัวใจที่ปกติมากกว่า
เห็นถึงความจ าเป็นในการติดตามอาการไม่พึงประสงค์ หลอดเลือดแดงหัวใจที่ผิดปกติ ท าให้เกิดกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด นอกจากนี้ การใช้ยาร่วมกันระหว่างยาใน
หลอดเลือดแดงหัวใจที่ผิดปกติ ท าให้เกิดกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด นอกจากนี้ การใช้ยาร่วมกันระหว่างยาใน
กลุ่ม phosphodiesterase 5 inhibitors (PDE5 inhibitors) เช่น sildenafil ร่วมกับ nitrates ท าให้เกิดความ
ิ
กรณีศึกษาที่สองเป็นตัวอย่างการเกิดพษต่อหัวใจจาก idarubicin ภายใน 2 สัปดาห์หลังจากใช้ยา กลุ่ม phosphodiesterase 5 inhibitors (PDE5 inhibitors) เช่น sildenafil ร่วมกับ nitrates ท าให้เกิดความ
โดยมขนาดยาสะสม 36 มิลลิกรัม/ตารางเมตร ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่พบได้ไม่บ่อย ส่วนใหญ่จะพบภายหลังใช้ยา ดันโลหิตต่ ามาก และส่งผลให้เกิด reflex tachycardia เช่นกัน
ี
ดันโลหิตต่ ามาก และส่งผลให้เกิด reflex tachycardia เช่นกัน
เป็นระยะเวลายาวนานเป็นเดือนหรือปี โดยผู้ป่วยที่ได้รับขนาดยาสะสม 150- 290 มลลกรม/ตารางเมตร ม ี 2) กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
ิ
ิ
ั
2) กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
กลไกที่ยาเป็นสาเหตุของกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน มีดังนี้ คือ 1) ท าให้เกิดลิ่มเลือดอุดตัน ซึ่งเป็น
โอกาสเกิดพิษต่อหัวใจระยะยาว กลไกที่ยาเป็นสาเหตุของกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน มีดังนี้ คือ 1) ท าให้เกิดลิ่มเลือดอุดตัน ซึ่งเป็น
้
ั
สาเหตุที่พบโดยส่วนใหญ่ เกิดได้จากการใช้ยาในระยะสน เช่น การใช้ยาเม็ดคุมก าเนิดที่มีเอสโตรเจน,
สาเหตุที่พบโดยส่วนใหญ่ เกิดได้จากการใช้ยาในระยะสน เช่น การใช้ยาเม็ดคุมก าเนิดที่มีเอสโตรเจน,
้
ั
9. กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน selective COX 2 inhibitors และ NSAIDs; 2) ท าให้เกิดหลอดเลือดแดงหัวใจหดเกร็ง ซึ่งพบไม่บ่อย เกิดได้
selective COX 2 inhibitors และ NSAIDs; 2) ท าให้เกิดหลอดเลือดแดงหัวใจหดเกร็ง ซึ่งพบไม่บ่อย เกิดได้
จากการใช้ยาในระยะสน เช่น ergot alkaloids, triptans; และ 3) ท าให้เพมความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะ
ี
กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด (myocardial ischemia) มสาเหตุจากความไม่สมดุลระหว่าง 3 ปัจจัยหลัก จากการใช้ยาในระยะสน เช่น ergot alkaloids, triptans; และ 3) ท าให้เพมความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะ
ิ่
้
ั
ิ่
้
ั
ื
ื
ี
ั
กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉยบพลน ได้แก ระดับไขมนในเลอดชนด low density lipoprotein สูงขึ้น ความดัน
ั
ั
่
่
ิ
ได้แก การไหลเวียนของเลอดในหลอดเลอดหวใจ การน าส่งออกซิเจนหรือเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจ กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉยบพลน ได้แก ระดับไขมนในเลอดชนด low density lipoprotein สูงขึ้น ความดัน
ื
ั
ื
ี
ิ
่
ั
ั
ุ
่
ิ
ู
(myocardial oxygen supply) ลดลง และมีความต้องการออกซิเจนหรือเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจ โลหตสง อวน เบาหวาน ตลอดจนการหยดยาบางชนด เช่น ยาต้านการเกาะกลมกนของเกลดเลอด หรอยา ื
้
็
ื
โลหตสง อวน เบาหวาน ตลอดจนการหยดยาบางชนด เช่น ยาต้านการเกาะกลมกนของเกลดเลอด หรอยา
ุ
ิ
ั
ิ
ื
ื
็
่
้
ุ
ุ
ิ
ู
(myocardial oxygen demand) เพิ่มขึ้น ซึ่งส่วนใหญ่พบในผู้ป่วยที่มีเยื่อบุผนังหลอดเลือดหนาตัวเนื่องจากมี ต้านการแข็งตัวของเลือด
ต้านการแข็งตัวของเลือด
รายการยาและกลไกที่ท าให้เกิดกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน แสดงใน
ไขมันสะสม ท าให้หลอดเลือดแดงที่เลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจตีบ (atherosclerotic coronary artery disease) รายการยาและกลไกที่ท าให้เกิดกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน แสดงใน
81,84
ี
้
็
และเกดอาการเจบเคนหนาอก (angina pectoris) หรอไม่มีอาการแสดง เรยกว่า “silent myocardial ตารางที่ 3.14 81,84
ื
ิ
้
ตารางที่ 3.14
ischemia” 81,82

ื
ิ
ตารางที่ 3.14 ยาที่สามารถทาให้เกิดกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน (acute myocardial infarction) เกดจากการตีบตันของหลอดเลอด ตารางที่ 3.14 ยาที่สามารถทาให้เกิดกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
กลไก
ยา
หัวใจ ท าให้ myocardial oxygen supply ลดลง หัวใจขาดเลือด และเกิดการท าลายของกล้ามเนื้อหัวใจแบบ กลุ่มยา ยา กลไก
กลุ่มยา
beta agonists, theophylline
เพิ่ม myocardial oxygen demand และ/หรือ
ยาขยายหลอดลม
ถาวร ท าให้เกิดกล้ามเนื้อหัวใจตายบางส่วน ส าหรับกล้ามเนื้อหัวใจตายในผู้ป่วยที่มีโรคหลอดเลือดแดงโคโร ยาขยายหลอดลม beta agonists, theophylline เพิ่ม myocardial oxygen demand และ/หรือ
ลด oxygen supply
ั
นารี (coronary artery disease) อยู่เดิม ส่วนใหญ่พบว่ามีความสัมพนธ์กับการเกิดลิ่มเลือดร่วมกับผนังหลอด ลด oxygen supply
เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
aspirin, clopidogrel (หยุดใช้ยา)
ยาต้านการเกาะกลุ่มกัน
เลือดแดงหนาตัว (atherosclerotic plaque) และท าให้เกิดการอุดตันของหลอดเลือดหัวใจ 81,83 อาการส าคัญ ยาต้านการเกาะกลุ่มกัน aspirin, clopidogrel (หยุดใช้ยา) เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
ของเกล็ดเลือด
ของเกล็ดเลือด
ที่พบบ่อย ได้แก่ เจ็บเค้นหน้าอก ใจสั่น เหงื่อออก เหนื่อยขณะออกแรง เป็นลม หมดสติ หรือเสียชีวิต ยาต้านการแข็งตัวของ heparin (หยุดใช้ยา) เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
ยาต้านการแข็งตัวของ
เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
heparin (หยุดใช้ยา)
เฉียบพลัน 83 เลือด
เลือด
ยาต้านไวรัสเอชไอว ี abacavir, didanosine, protease เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
ี
abacavir, didanosine, protease
เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
ยาต้านไวรัสเอชไอว
9.1 ยาที่เป็นสาเหตุ inhibitors
inhibitors
การเกิดกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน ที่มีสาเหตุจากยา พบได้ตั้งแต่ ยาต้านมะเร็ง tamoxifen เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
tamoxifen
ยาต้านมะเร็ง
เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
ยารักษาภาวะหัวใจเต้นผิด propafenone
เพิ่ม myocardial oxygen demand และ/หรือ
ช่วงแรกของการใช้ยา หรือภายหลังจากใช้ยาต่อเนื่อง กลไกที่เกี่ยวข้องจากยา 81,84 มีดังนี้ ยารักษาภาวะหัวใจเต้นผิด propafenone เพิ่ม myocardial oxygen demand และ/หรือ
ลด oxygen supply
จังหวะ
จังหวะ
ลด oxygen supply
1) กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด ยาลดความดันโลหิต beta blockers, clonidine, nitroglycerin เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
beta blockers, clonidine, nitroglycerin เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
ั
ั
การเพ่ม myocardial oxygen demand มี 3 กลไกหลก คือ 1) อตราการเต้นของหัวใจที่เพมสูงขึ้น; ยาลดความดันโลหิต (หยุดใช้ยา)
ิ
ิ่
(หยุดใช้ยา)
2) การบีบตัวของหัวใจ (contractility) ที่เพมขึ้น ยาที่มีผล 2 กลไกข้างตน เช่น beta agonist หรือการหยด ยาลดความดันโลหิต ACE-inhibitors, beta blockers, calcium เพิ่ม myocardial oxygen demand และ/หรือ
ิ่
ุ
้
ACE-inhibitors, beta blockers, calcium เพิ่ม myocardial oxygen demand และ/หรือ
ยาลดความดันโลหิต
ใช้ beta blockers อย่างเฉียบพลัน หรือเป็นผลโดยอ้อมจากกลไกตอบสนองจากการใช้ยา เช่น ยาขยายหลอด channel blockers, diuretics, ลด oxygen supply
ลด oxygen supply
channel blockers, diuretics,
เลือดที่มีความแรงสูง; และ 3) แรงตึงของหัวใจห้องล่างเพิ่มขึ้น ซึ่งสัมพันธ์โดยตรงกับความดันโลหิตที่หัวใจห้อง hydralazine, isosorbide dinitrate,
hydralazine, isosorbide dinitrate,
minoxidil, nitroprusside, prazosin
ล่างในช่วงหัวใจบีบตัวและขนาดของหัวใจห้องล่าง และสัมพันธ์แบบผกผันกับความหนาของผนังหัวใจห้องล่าง ยากลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์ prednisolone เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
minoxidil, nitroprusside, prazosin
การลด myocardial oxygen supply มี 2 กลไกหลก คอ 1) การเกดแรงต้านของหลอดเลอดโคโร (รับประทาน) เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
ิ
ั
ื
ื
ยากลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์ prednisolone
(รับประทาน)
นารีจากหลอดเลือดหดเกร็ง รวมถึงหลอดเลือดขนาดเล็กเปลี่ยนแปลง หรือเกิดลิ่มเลือดอุดตัน ซึ่งมีหลายปัจจัย ฮอร์โมน female sex hormone, thyroid เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
female sex hormone, thyroid
ที่เกี่ยวข้อง ตัวอย่างเช่น ergot alkaloids และ triptans ท าให้เกิดหลอดเลือดหัวใจหดตัวหรือหดเกร็ง และ 2) ฮอร์โมน hormone เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
hormone
ั
การลดความดันโลหตมากเกนไป ทาใหการไหลเวียนเลอดในหลอดเลอดหวใจลดลง เช่น nifedipine หรือ alpha blockers alfuzosin เพิ่ม myocardial oxygen demand และ/หรือ
้
ื

ื
ิ
ิ
เพิ่ม myocardial oxygen demand และ/หรือ
ั
nicardipine ชนิดออกฤทธิ์ทันทีซึ่งยาดงกลาวส่งผลให้เกิด reflex tachycardia รวมถึง hydralazine และ alpha blockers alfuzosin ลด oxygen supply
่
ลด oxygen supply
135
134 135
135