Page 195 - Neuropsychiatric.indd

3.4 ตัวอย่างกรณีศึกษา
55
Morelli และคณะ ได้รายงานกรณีศึกษาการเกิดหลอดเลือดสมองแตกจาก alteplase ในผู้ป่วยชาย
อายุ 62 ปี ซึ่งมีประวัติเป็นโรคความดันโลหิตสูง ผู้ป่วยถูกน่าส่งแผนกฉุกเฉินเนื่องจากมปัญหากลืนล่าบากและ
ี
ั
์
เกิดอมพฤกษ์ซีกขวากะทันหัน ผลตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอรสมองยืนยันว่าเป็น ischemic stroke ความดัน
ิ
ิ
ิ
ื
โลหตปกติ (130/70 มิลลเมตรปรอท) PT 12 วินาที aPTT 27 วินาท เกลดเลอดปกต (196,000 เซลล์/
็
ี
ไมโครลิตร) ได้รับยาละลายลิ่มเลือด alteplase 0.9 มิลลิกรัม/กิโลกรัม ทางหลอดเลือดด่า โดยแบ่งร้อยละ 10
ื
ฉดเขาทางหลอดเลอดด่าแบบ bolus และที่เหลือบริหารยาแบบต่อเนื่องภายใน 60 นาที ต่อมาหลังได้รับยา
้
ี
ี
่
30 นาท พบว่าอาการทางสมองแยลง คาคะแนน NIH Stroke Scale (NIHSS) ได้ 18 คะแนน ซึ่งจัดอยู่ใน
่
่
ี
ึ
ระดับปานกลางถงรุนแรง (ข้อมูลการประเมิน NIHSS แสดงในตารางท 4.13) แพทย์จึงหยุด alteplase และ
ี
ื
ผลตรวจเอกซเรยคอมพิวเตอรสมอง พบว่ามเลอดออกในสมอง “left fronto-temporal hemorrhagic
์
์
lesion with remarkable space occupying effect” ผู้ป่วยได้รับการรักษาด้วย cryoprecipitate 10 ยูนิต
์
และเกลดเลอด 8 ยูนิต 1 ชั่วโมงต่อมา ผลตรวจเอกซเรยคอมพิวเตอรสมอง พบว่ายังคงมีเลือดออกมากขึ้น
ื
์
็
เนื่องจากไม่มีหน่วยศัลยกรรมประสาทที่อยู่ใกล้โรงพยาบาลที่ท่าการรักษา แพทย์จึงให้ cryoprecipitate เพ่ม
ิ
อีก 10 ยูนิต หลังจากนั้นพบว่าไม่มีเลือดออกในสมองเพิ่มขึ้น

์
ตารางที่ 4.13 แบบประเมินความรุนแรงของโรคหลอดเลือดสมองตามเกณฑของ NIH Stroke Scale (NIHSS) (ต่อ)
คะแนน
หัวข้อ คะแนน
หัวข้อ
1a. ระดับความรู้สึกตัว (leve 0 = รู้ตัวดี ตอบสนองเป็นปกติ ั
5A. ก่าลังของกล้ามเนื้อแขนl
0 = ยกแขนสูง ท่ามุม 90 องศา กบล่าตัวในท่านั่งหรือ 45 องศา ในท่านอนหงาย
of consciousness, LOC) 1 = ง่วงซึม ปลุกตื่นได้ง่าย เมื่อตื่นถามตอบรู้เรื่องและสามา ีรถท่าตามสั่งได้
และขา (motor arm and leg) และสามารถคงไว้ในต่าแหน่งที่ต้องการได้ตลอด 10 วินาท
1 = ยกแขนสูง ท่ามุม 90 องศา กบล่าตัวในท่านั่ง หรือ 45 องศา ในท่านอนหงาย
ั
ข้างซ้าย 2 = หลับตลอดเวลา ปลุกตื่นไได้แต่ต้องใช้ตัวกระตุ้น หรืออาจจ่าเป็นต้องใช้สิ่งเร้า
และสามารถคงไว้ในต่าแหน่งที่ต้องการได้ไม่ถึง 10 วินาที โดยที่แขนไม่ตกลงบน
5B. ก่าลังของกล้ามเนื้อแขน 3 = ไม่ตอบสนอง
1b. ระดับความรู้สึกตัว (LOC เตียง
และขา (motor arm and leg) 0 = ตอบได้ถูกต้องทั้ง 2 ข้อ
questions) 1 = ตอบได้ถูกเพียง 1 ข้อ
ข้างขวา
2 = ยกแขนขึ้นได้บ้าง แต่ไม่สามารถคงไว้ในต่าแหน่งที่ต้องการได้ จากนั้นแขนตกลง
ถามอายุ และเดือน 2 = ไม่สามารถตอบค่าถามได้หรือตอบผิดทั้ง 2 ข้อ
บนเตียง
1c. ระดับความรู้สึกตัว หมวด 0 = ท่าได้ถูกต้องทั้ง 2 อย่าง
3 = ไม่มีการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อแขน
4 = แขนพิการหรือถูกตัด หรือพบมีปัญหาข้อติดยึดที่ไม่สามารถแปลผลการตรวจได้
ค่าสั่ง (LOC commands) 1 = ท่าได้ถูกต้องเพียงอย่างเดียว
ไม่สามารถประเมินได้ = แขนพิการหรือถูกตัด หรือพบมีปัญหาข้อติดยึด
1) ลืมตาและหลับตา 2 = ไม่ท่าตามค่าสั่ง หรือท่าไม่ถูกต้อง
2) ก่ามือและแบมือข้างที่ไม่อ่อน 0 = สามารถยกขาข้างที่อ่อนแรงขึ้นได้โดยสะโพกท่ามุม 30 องศา กบพื้นในท่านอน
ั
6A. ก่าลังของกล้ามเนื้อแขน
แรง หงาย คงต่าแหน่งที่ต้องการได้ตลอด 5 วินาท ี
และขาข้างซ้าย (motor arm
2. การเคลื่อนไหวของตา (best 0 = มองตามได้เป็นปกติ ื้
1 = สามารถยกขาข้างที่อ่อนแรงขึ้นให้สะโพกท่ามุม 30 องศา กับพนในท่านอน
and leg)
หงายได้ไม่ถึง 5 วินาที ก็ต้องลดขาลงแต่ขาไม่ตกลงบนเตียง
gaze) 1 = ตาข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้ง 2 ข้าง เหลือบมองไปด้านข้างได้แต่ไม่สุด
6B. ก่าลังของกล้ามเนื้อแขน
ประเมินเฉพาะการเคลื่อนไหว 2 = เหลือบตามองไปด้านข้างไม่ได้เลย
2 = ยกขาขึ้นได้บ้างในท่านอนหงาย แต่ไม่ถึงต่าแหน่งที่ต้องการหรือขาตกลงบน
และขาข้างขวา น
ของตาในแนวนอ เตียงก่อน 5 วินาท ี
3 = ไม่สามารถยกขาขึ้นจากเตียงได้ในท่านอนหงาย
(motor arm and leg)
3. การการมองเห็น (visual 0 = ลานสายตาปกติ
4 = ไม่มีการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อขา
fields) 1 = ลานสายตาผิดปกติบางส่วน
ไม่สามารถประเมินได้ = ขาพิการหรือถูกตัด หรือพบมีปัญหาข้อติดยึด
ประเมินลานสายตาของผู้ป่วย 2 = ลานสายตายผิดปกติครึ่งซีก
7. การประสานงานของแขนขา 0 = การประสานงานของแขนขาทั้ง 2 ข้างเป็นปกติ
ด้วยวิธี confrontation test 3 = มองไม่เห็นทั้ง 2 ตา
(limb ataxia)
1 = มีปัญหาในการประสานงานของแขนขาหรือขา 1 ข้าง
4. การเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อ 0 = ไม่พบมีอาการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อใบหน้า
ตรวจ finger to nose to
2 = มีปัญหาของการประสานงานของแขนหรือขา 2 ข้าง
ใบหน้า (facial palsy) 1 = กล้ามเนื้อใบหน้าอ่อนแรงเล็กน้อย
finger ตรวจ heel to shin
ไม่สามารถประเมินได้ = ขาพิการหรือถูกตัด หรือพบมีปัญหาข้อติดยึด
ยิงฟัน หรือยิ้มและหลับตา 2 = กล้ามเนื้อใบหน้าอ่อนแรงมากแต่ยังพอเคลื่อนไหวได้บ้าง
8. การรับรู้ความรู้สึก (sensory) 0 = การรับความรู้สึกเป็นปกติ เนื้อใบหน้าข้างหนึ่งข้างใด หรือทั้ง 2 ข้างได้เลย
3 = ไม่สามารถเคลื่อนไหวกล้าม
1 = สูญเสียการรับความรู้สึกในระดับน้อยถึงปานกลาง
2 = สูญเสียการรับความรู้สึกในระดับรุนแรง 173
9. ความสามารถด้านภาษา 0 = การสื่อภาษาเป็นปกติ
(best language) 1 = การสื่อภาษาสูญเสียไปในระดับน้อยถึงปานกลาง
2 = การสื่อภาษาสูญเสียอย่างรุนแรง
3 = ไม่พูดหรือไม่เข้าใจภาษาที่ผู้ตรวจพยายามสื่อ
10. การออกเสียง (dysarthria) 0 = เปล่งเสียงได้ชัดเจนเป็นปกติ
1 = พูดไม่ชัดเล็กน้อยถึงปานกลาง
2 = พูดไม่ชัดอย่างมากหรือไม่พูดไม่สามารถเข้าใจค่าพูดของผู้ป่วยได้
ไม่สามารถประเมินได้ = ผู้ที่ได้รับการใส่ท่อช่วยหายใจ หรือมีปัญหาทางกายอื่น ๆ
11. การขาดความสนใจในด้าน 0 = ไม่พบความผิดปกติ
หนึ่งด้านใดของร่างกาย 1 = พบความผิดปกติของการรับรู้ชนิดใดชนิดหนึ่งเมื่อมีการกระตุ้นทั้ง 2 ข้างพร้อม ๆ กัน
(extinction and inattention) 2 = มีความผิดปกติของการรับรู้มากกว่า 1 ชนิด หรือผู้ป่วยไม่รับรู้ว่าเป็นมือของ
ตนเอง หรือสนใจต่อสิ่งเร้าเพียงด้านเดียว
คะแนนรวม 0-42 คะแนน โดยระดับความรุนแรงของโรคหลอดเลือดสมอง คือ 0 = ไม่มีอาการ; 1-4 = เล็กน้อย; 5-15
= ปานกลาง; 16-20 = ปานกลางถึงรุนแรง; และ 21-42 = รุนแรง
ที่มา : อ้างอิงจาก https://www.si.mahidol.ac.th/center/sirirajstrokecenter/TH/StrokeContent/content/doctor/Stroke_Scale.aspx
[เข้าถึงเมื่อ 2 กุมภาพันธ์ 2564] ศูนย์โรคหลอดเลือดสมองศิริราช และ National Institutes of Health
58
57
174 174