Page 222 - Neuropsychiatric.indd

ั
ในผู้ป่วยรายนี้ แพทย์สั่งหยุดใช้ risperidone และให้การรักษาเฉพาะเจาะจงสาหรบ NMS ด้วย

้
bromocriptine ซึ่งเป็นยาที่มีฤทธิ์ dopamine receptor agonist (รูปที่ 5.1) และใหการรักษาแบบ
้
ื
ประคบประคอง โดยใสทอช่วยหายใจเน่องจากการหายใจลมเหลว ใช้ Ringer’s lactate solution และ
ั
่
่
้
ื

normal saline solution ทดแทนสารนา และแกไขภาวะแทรกซ้อนจากกลามเนอลายสลาย และไตวาย
้
้
้
เฉียบพลัน ให้ hydralazine ขนาด 25 มิลลิกรัม รับประทาน 1 เม็ด ทันที และ manidipine ขนาด 20
ื
่
มิลลิกรัม รับประทานครั้งละ 1 เม็ด วันละ 1 ครั้ง เพอลดความดันโลหิต ให้ยา paracetamol เพอลดไข และ
ื่
้
ให้ Berodual nebulizer ขยายหลอดลม
®
แผนการรักษาระยะยาวส าหรับการเริ่มกลับมาใช้ risperidone คือ เริ่มด้วยขนาดยาที่ต่ า และค่อย ๆ
ปรับเพิ่มขนาดยาอย่างช้า ๆ และติดตามประเมินอาการประมาณ 2 สัปดาห์ หลังเริ่มใช้ยาชนิดรับประทาน (รูป
ที่ 5.1) เนื่องจากมีโอกาสเกิด NMS ซ้ าได้ภายในระยะเวลาดังกล่าว

-

Bromocriptine (2.5)
Bromocriptine (2.5)

Bromocriptine (2.5) 1 tab q 24 h
Off
1 tab q 12 h
1 tab q 8 h

วันที่ 6-11
วันที่ 5
วันที่ 12
วันที่ 1 วันที่ 2-4

รูปที่ 5.1 การรักษาด้วย bromocriptine ส าหรับแก้ไขภาวะ neuroleptic malignant syndrome

4) การประเมินอาการไม่พึงประสงค์จากยา
ยาที่ควรประเมิน คือ clozapine และ risperidone ผลการประเมนความสัมพนธ์ระหว่างยาที่สงสัย
ิ
ั
ทั้ง 2 รายการ กับภาวะ NMS ได้เท่ากับ 7 คะแนน มีความเป็นไปได้ในระดับน่าจะใช่ (ตารางที่ 5.5) เนื่องจาก
ิ

ั
ิ
้
่
ั
ี
ิ
ิ
ั
ิ
่
ยารกษาโรคจตสามารถทาใหเกด NMS ได้ และการได้รบยา 2 ชนดรวมกน เพ่มความเสยงต่อการเกด NMS
ื่
และไม่มีปัจจัยเสี่ยงอนที่เป็นสาเหตุของการเกิด NMS และพบว่าผู้ป่วยมีอาการดีขึ้นภายหลังจากหยุด
clozapine และ risperidone และให้การรักษา NMS ในผู้ป่วยรายนี้เคยได้รับ clozapine มาก่อนและหยุด
ยามานานและไมเคยเกด NMS มาก่อน ทั้งนี้ภาวะ NMS เป็นอาการไม่พงประสงค์ที่พบได้ไม่บ่อย และไม่
่
ิ
ึ
สามารถท านายได้ล่วงหน้า

ตารางท 5.5 ผลการประเมนความสัมพนธ์ระหว่างยาที่สงสัยกับอาการไม่พงประสงค์ กรณี neuroleptic
ี
ิ
ั
ึ
่
ั

ในผู้ป่วยรายนี้ แพทย์สั่งหยุดใช้ risperidone และให้การรักษาเฉพาะเจาะจงสาหรบ NMS ด้วย malignant syndrome (ต่อ) เกณฑ์คะแนน ผลคะแนนประเมิน
bromocriptine ซึ่งเป็นยาที่มีฤทธิ์ dopamine receptor agonist (รูปที่ 5.1) และใหการรักษาแบบ ค าถามใน Naranjo’s algorithm ใช่ ไม่ใช ่ ผลคะแนนประเมิน
้
เกณฑ์คะแนน ไม่ทราบ clozapine risperidone
ค าถามใน Naranjo’s algorithm
่
ื
้
่
ั
ประคบประคอง โดยใสทอช่วยหายใจเน่องจากการหายใจลมเหลว ใช้ Ringer’s lactate solution และ 3. อาการไม่พึงประสงค์นี้ดีขึ้นเมื่อหยุดยาดังกล่าว หรือเมื่อให้ยาต้านที่ เกณฑ์คะแนน 0 ผลคะแนนประเมิน
ค าถามใน Naranjo’s algorithm
่ 0
ใช่ ไม่ใช ไม่ทราบ clozapine risperidone +1
+1
+1 risperidone
่
ื
้
normal saline solution ทดแทนสารนา และแกไขภาวะแทรกซ้อนจากกลามเนอลายสลาย และไตวาย จ าเพาะเจาะจง (specific antagonist) หรือไม่ ใช่ ไม่ใช ไม่ทราบ clozapine +1 +1
้

้
้
1. เคยมีสรุปหรือรายงานการปฏิกิริยานี้มาแล้วหรือไม่
0
0
+1 0
เฉียบพลัน ให้ hydralazine ขนาด 25 มิลลิกรัม รับประทาน 1 เม็ด ทันที และ manidipine ขนาด 20 3. อาการไม่พึงประสงค์นี้ดีขึ้นเมื่อหยุดยาดังกล่าว หรือเมื่อให้ยาต้านที่ ้ +1 0 +1 +1
ิ
ค าอธบาย แพทย์สั่งหยุด clozapine และ risperidone และใหการ
ค าอธิบาย risperidone และ clozapine เป็นยารักษาโรคจิตกลุ่มใหม่
จ าเพาะเจาะจง (specific antagonist) หรือไม่
้
มิลลิกรัม รับประทานครั้งละ 1 เม็ด วันละ 1 ครั้ง เพอลดความดันโลหิต ให้ยา paracetamol เพอลดไข และ ค าอธบาย แพทย์สั่งหยุด clozapine และ risperidone และใหการ
ื่
่
ื
รักษา NMS จากนั้นผู้ป่วยมีอาการดีขึ้น
ิ
้
และสามารถท าให้เกิด NMS (ข้อมูลในบทที่ 2)
ให้ Berodual nebulizer ขยายหลอดลม รักษา NMS จากนั้นผู้ป่วยมีอาการดีขึ้น +2 -1 0 +2 +2
0
®
0
4. อาการไม่พึงประสงค์ดังกล่าวเกิดขึ้นอีกเมื่อเริ่มให้ยาใหม่หรือไม่
+2
-1
2. อาการไม่พึงประสงค์นี้เกิดขึ้นภายหลังจากได้รับยาที่คิดว่าเป็น
0
ค าอธบาย ไม่ทราบเนื่องจากยังไม่มีการให้ยาซ้ าอีก แต่ผู้ป่วยรายนี้+2
สาเหตุหรือไม่
แผนการรักษาระยะยาวส าหรับการเริ่มกลับมาใช้ risperidone คือ เริ่มด้วยขนาดยาที่ต่ า และค่อย ๆ 4. อาก ิารไม่พึงประสงค์ดังกล่าวเกิดขึ้นอีกเมื่อเริ่มให้ยาใหม่หรือไม่ -1 0 0 0
ิ
จ าเป็นต้องได้รับ risperidone ซึ่งต้องเริ่มในขนาดต่ า ผู้ป่วยรายนี้
ิ
ค าอธบาย เกิดขึ้นภายหลังจากได้รับ clozapine 1 วัน ในขณะที่
ปรับเพิ่มขนาดยาอย่างช้า ๆ และติดตามประเมินอาการประมาณ 2 สัปดาห์ หลังเริ่มใช้ยาชนิดรับประทาน (รูป ค าอธบาย ไม่ทราบเนื่องจากยังไม่มีการให้ยาซ้ าอีก แต่
จ าเป็นต้องได้รับ risperidone ซึ่งต้องเริ่มในขนาดต่ า
5.ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นสามารถเกิดจากสาเหตุอื่น (นอกเหนือจากยา)
้
ผู้ป่วยใช risperidone มานานมากกว่า 1 ปี การได้รับยา 2 ชนิด
ที่ 5.1) เนื่องจากมีโอกาสเกิด NMS ซ้ าได้ภายในระยะเวลาดังกล่าว 5.ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นสามารถเกิดจากสาเหตุอื่น (นอกเหนือจากยา) -1 -1 +2 +2 0 0 +2 +2 +2 +2
ของผู้ป่วยได้หรือไม่
ร่วมกัน เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิด NMS
ของผู้ป่วยได้หรือไม่
ค าอธิบาย ไม่มีปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วม
- ค าอธิบาย ไม่มีปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วม
Bromocriptine (2.5) Bromocriptine (2.5) Bromocriptine (2.5) 1 tab q 24 h Off 6. ปฏิกิริยาดังกล่าวเกิดขึ้นอีก เมื่อให้ยาหลอกหรือไม่ -1 +1 0 0 200 0

6. ปฏิกิริยาดังกล่าวเกิดขึ้นอีก เมื่อให้ยาหลอกหรือไม่
1 tab q 8 h 1 tab q 12 h ค าอธิบาย ไม่ทราบเนื่องจากไม่มีการให้ยาหลอก -1 +1 0 0 0
ค าอธิบาย ไม่ทราบเนื่องจากไม่มีการให้ยาหลอก ื ื +1 0 0 0 0
7. สามารถตรวจวดปรมาณยาไดในเลือด (หรอของเหลวอ่น) ใน
ิ
้
ั
้
ิ
7. สามารถตรวจวดปรมาณยาไดในเลือด (หรอของเหลวอ่น) ใน +1 0 0 0 0
ื
ั
ื
ปริมาณความเข้มข้นที่เป็นพิษหรือไม่
วันที่ 1 วันที่ 2-4 วันที่ 5 วันที่ 6-11 วันที่ 12 ปริมาณความเข้มข้นที่เป็นพิษหรือไม่
ค าอธิบาย ไม่ทราบเนื่องจากไม่มีการวัดระดับยาในเลือด
ค าอธิบาย ไม่ทราบเนื่องจากไม่มีการวัดระดับยาในเลือด
8. ปฏิกิริยารุนแรงขึ้น เมื่อเพิ่มขนาดยาหรือลดความรุนแรงลงเมื่อลด
รูปที่ 5.1 การรักษาด้วย bromocriptine ส าหรับแก้ไขภาวะ neuroleptic malignant syndrome 8. ปฏิกิริยารุนแรงขึ้น เมื่อเพิ่มขนาดยาหรือลดความรุนแรงลงเมื่อลด +1 +1 0 0 0 0 0 0 0 0
ขนาดยาหรือไม่
ขนาดยาหรือไม่
ค าอธิบาย ไม่ทราบเนื่องจากไม่มีการปรับเพิ่มขนาดยาหรือลดขนาดยา
4) การประเมินอาการไม่พึงประสงค์จากยา ค าอธิบาย ไม่ทราบเนื่องจากไม่มีการปรับเพิ่มขนาดยาหรือลดขนาดยา +1 0 0 0 0
9. ผู้ป่วยเคยมีปฏิกิริยาที่เหมือนหรือคล้ายคลึงกันนี้มาก่อน ในการ
ิ
ยาที่ควรประเมิน คือ clozapine และ risperidone ผลการประเมนความสัมพนธ์ระหว่างยาที่สงสัย 9. ผู้ป่วยเคยมีปฏิกิริยาที่เหมือนหรือคล้ายคลึงกันนี้มาก่อน ในการ +1 0 0 0 0
ั
ได้รับยาครั้งก่อน ๆ หรือไม่
ได้รับยาครั้งก่อน ๆ หรือไม่
ค าอธิบาย ไม่มี
ทั้ง 2 รายการ กับภาวะ NMS ได้เท่ากับ 7 คะแนน มีความเป็นไปได้ในระดับน่าจะใช่ (ตารางที่ 5.5) เนื่องจาก ค าอธิบาย ไม่มี
10. อาการไม่พึงประสงค์นี้ ได้รับการยืนยันโดยหลักฐานที่เป็นรูปธรรม +1
ิ
ั
้

่
ิ
ิ
ิ
ยารกษาโรคจตสามารถทาใหเกด NMS ได้ และการได้รบยา 2 ชนดรวมกน เพ่มความเสยงต่อการเกด NMS 10. อาการไม่พึงประสงค์นี้ ได้รับการยืนยันโดยหลักฐานที่เป็นรูปธรรม +1 0 0 0 0 +1 +1 +1 +1
ั
ี
ิ
ั
่
(objective evidence) หรือไม่
และไม่มีปัจจัยเสี่ยงอนที่เป็นสาเหตุของการเกิด NMS และพบว่าผู้ป่วยมีอาการดีขึ้นภายหลังจากหยุด (objective evidence) หรือไม่
ื่
ค าอธบาย การตรวจร่างกาย ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ และการ
ิ
ิ
clozapine และ risperidone และให้การรักษา NMS ในผู้ป่วยรายนี้เคยได้รับ clozapine มาก่อนและหยุด ค าอธบาย การตรวจร่างกาย ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ และการ
ประเมินตามเกณฑ์การวินิจฉัย NMS
ึ
ิ
่
ยามานานและไมเคยเกด NMS มาก่อน ทั้งนี้ภาวะ NMS เป็นอาการไม่พงประสงค์ที่พบได้ไม่บ่อย และไม่ ประเมินตามเกณฑ์การวินิจฉัย NMS 7 7 7 7
รวม
รวม
สามารถท านายได้ล่วงหน้า NMS, neuroleptic malignant syndrome
NMS, neuroleptic malignant syndrome

ั
ึ
ตารางท 5.5 ผลการประเมนความสัมพนธ์ระหว่างยาที่สงสัยกับอาการไม่พงประสงค์ กรณี neuroleptic 5) บทบาทของเภสัชกร
ี
ิ
่
5) บทบาทของเภสัชกร
ิ
ู
ี
่
ี
ี
่
malignant syndrome การทราบรายการยาทมความเสยงสงต่อการเกด NMS และปัจจัยเสี่ยงส าคัญของการเกิด NMS
การทราบรายการยาทมความเสยงสงต่อการเกด NMS และปัจจัยเสี่ยงส าคัญของการเกิด NMS
ู
ี
่
ี
่
ี
ิ
่
ิ
ิ
ั
ั
ั
ื
ู
เกณฑ์คะแนน ผลคะแนนประเมิน โดยเฉพาะการใช้ยารกษาโรคจตขนาดสง หรอการใช้ยารกษาโรคจตรวมกนมากกว่า 1 ชนิด จะเป็นประโยชน์
ั
ั
ิ
ู
่
โดยเฉพาะการใช้ยารกษาโรคจตขนาดสง หรอการใช้ยารกษาโรคจตรวมกนมากกว่า 1 ชนิด จะเป็นประโยชน์
ิ
ั
ื
ค าถามใน Naranjo’s algorithm สาหรับเภสชกรในการใหค าแนะน าแก่ผู้ป่วยและญาติโดยเน้นย้ าความร่วมมือในการใช้ยา การสงเกตอาการ
ั

้
ั
ใช่ ไม่ใช ไม่ทราบ clozapine risperidone สาหรับเภสชกรในการใหค าแนะน าแก่ผู้ป่วยและญาติโดยเน้นย้ าความร่วมมือในการใช้ยา การสงเกตอาการ
่
ั
้

ั
ิ
ิ่
ื่
ั
1. เคยมีสรุปหรือรายงานการปฏิกิริยานี้มาแล้วหรือไม่ +1 0 0 +1 +1 ผดปกติภายหลงใช้ยา รวมถึงให้ค าแนะน าเพอหลีกเลี่ยงหรือป้องกันปัจจัยร่วมที่เพมความเสี่ยงต่อการเกิด
ั
ื่
ิ่
ิ
ผดปกติภายหลงใช้ยา รวมถึงให้ค าแนะน าเพอหลีกเลี่ยงหรือป้องกันปัจจัยร่วมที่เพมความเสี่ยงต่อการเกิด
ื

็
่
่
้
ค าอธิบาย risperidone และ clozapine เป็นยารักษาโรคจิตกลุ่มใหม่ NMS เช่น ภาวะขาดน้ า ร่างกายออนเพลีย สัมผัสกับความรอน ระดับโซเดียมในเลอดตา ขาดธาตุเหลก ภาวะ
ื
็

่
้
NMS เช่น ภาวะขาดน้ า ร่างกายออนเพลีย สัมผัสกับความรอน ระดับโซเดียมในเลอดตา ขาดธาตุเหลก ภาวะ
่
และสามารถท าให้เกิด NMS (ข้อมูลในบทที่ 2) ทุพโภชนาการ การดื่มสุรา ผู้ป่วยรายนี้ใช้ clozapine ซึ่งแพทย์ได้สั่งให้หยุดใช้มานานแล้ว ท าให้อาการรุนแรง
ทุพโภชนาการ การดื่มสุรา ผู้ป่วยรายนี้ใช้ clozapine ซึ่งแพทย์ได้สั่งให้หยุดใช้มานานแล้ว ท าให้อาการรุนแรง
2. อาการไม่พึงประสงค์นี้เกิดขึ้นภายหลังจากได้รับยาที่คิดว่าเป็น +2 -1 0 +2 +2 มากขึ้นจนเกิดภาวะกล้ามเนื้อลายสลายและไตวายเฉียบพลัน ดังนั้น เภสัชกรควรพูดคุยกับญาติก่อนผู้ป่วยกลับ
มากขึ้นจนเกิดภาวะกล้ามเนื้อลายสลายและไตวายเฉียบพลัน ดังนั้น เภสัชกรควรพูดคุยกับญาติก่อนผู้ป่วยกลับ
่
้
ั
ื
์
่
สาเหตุหรือไม่ บ้านในประเด็นดังกลาวเพ่อปองกนอาการไมพึงประสงคจากยาที่อาจท าให้เกิด NMS ในอนาคต หรือควรให้
ื
้
์
บ้านในประเด็นดังกลาวเพ่อปองกนอาการไมพึงประสงคจากยาที่อาจท าให้เกิด NMS ในอนาคต หรือควรให้
่
ั
่
ค าอธบาย เกิดขึ้นภายหลังจากได้รับ clozapine 1 วัน ในขณะที่ ผู้ป่วยหรือญาติน ายาที่แพทย์หยุดสั่งใช้มาคืนที่ห้องยาของโรงพยาบาลเพอลดความเสี่ยงต่อการใช้ยาไม่
ื่
ิ
ผู้ป่วยหรือญาติน ายาที่แพทย์หยุดสั่งใช้มาคืนที่ห้องยาของโรงพยาบาลเพอลดความเสี่ยงต่อการใช้ยาไม่
้
ผู้ป่วยใช risperidone มานานมากกว่า 1 ปี การได้รับยา 2 ชนิด เหมาะสม ื่
ร่วมกัน เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิด NMS เหมาะสม
201
200 201
201