Page 238 - Neuropsychiatric.indd

ิ
2) การวินิจฉัย ตารางท 5.15 ผลการประเมนความสัมพนธ์ระหว่างยาที่สงสัยกับอาการไมพงประสงค กรณ deep vein
ี
่
ั
่
ึ
ี
์
่
่
่
ิ
ื
ิ
ั
ิ
็
การวินิจฉย DVT พจารณาจากการซักประวัติ ตรวจรางกาย เพอประเมนความนาจะเปนของการเกด thrombosis
8
่
ี
DVT โดยใช้ Wells scoring system (ตารางท 5.14) ผู้ป่วยรายนี้มีขาบวมข้างซ้ายโดยมีเส้นรอบวงมากกว่า ค าถามใน Naranjo’s algorithm เกณฑ์คะแนน ผลคะแนน
ู
ิ
้
ุ
ั
ขาขางขวาเกิน 3 เซนตเมตร กดบ๋ม ผลการประเมนคะแนนเทากบ 5 ซึ่งมีโอกาสที่จะเป็น DVT สง และการ ใช่ ไม่ใช ไม่ทราบ ประเมิน
่
ิ
่
ตรวจด้วย venous duplex ultrasound ที่ขา ซึ่งในผู้ป่วยรายนี้พบระดับที่ต่ ากว่าเข่า (distal DVT) โดยตรวจ fluorouracil
พบ acute DVT of left lower extremity จึงวินิจฉัยว่าเป็น DVT 1. เคยมีสรุปหรือรายงานการปฏิกิริยานี้มาแล้วหรือไม่ +1 0 0 +1
ค าอธิบาย fluorouracil สามารถท าให้เกิดลิ่มเลือดอุดตัน (ข้อมูลในบทที่ 4)
2. อาการไม่พึงประสงค์นี้เกิดขึ้นภายหลังจากได้รับยาที่คิดว่าเป็นสาเหตุหรือไม่ +2 -1 0 +2
ี
ิ
ตารางท 5.14 การประเมนความน่าจะเป็นของการเกด deep vein thrombosis โดยใช้ Wells scoring ค าอธิบาย เกิดขึ้นภายหลังจากได้รับ fluorouracil ในรอบที่ 5
่
ิ
systems 3. อาการไม่พึงประสงค์นี้ดีขึ้นเมื่อหยุดยาดังกล่าว หรือเมื่อให้ยาต้านที่จ าเพาะ +1 0 0 +1
ลักษณะอาการทางคลินิก คะแนน คะแนนผู้ป่วย เจาะจง (specific antagonist) หรือไม่
รายนี้ ค าอธิบาย อาการเกิดขึ้น 1 สัปดาห์ภายหลังจากได้รับ fluorouracil ในวันที่ 1
โอกาสที่จะเป็น DVT หากคะแนนรวม ≤0 = น้อย; 1-2 = ปานกลาง; ≥3 = สูง ของรอบที่ 5 และได้รับการรักษาด้วยยาต้านการแข็งตัวของเลือด
1. มะเร็ง (ก าลังรักษา หรือได้รับการรักษาภายใน 6 เดือน หรือเป็นมะเร็งระยะสุดท้าย) +1 +1 4. อาการไม่พึงประสงค์ดังกล่าวเกิดขึ้นอีกเมื่อเริ่มให้ยาใหม่หรือไม่ +2 -1 0 0
2. อัมพาตหรือเข้าเฝือกที่ขา +1 - ค าอธิบาย ไม่ทราบเนื่องจากยังไม่มีการให้ยาซ้ าอีก
3. นอนติดเตียงนาน >3 วัน หรือเคยได้รับการผ่าตัดใหญ่ <1 เดือน +1 - 5.ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นสามารถเกิดจากสาเหตุอื่น (นอกเหนือจากยา) ของผู้ป่วยได้ -1 +2 0 -1
4. มีอาการปวดขาไปตามหลอดเลือดด าที่ถูกอุดตัน +1 +1 หรือไม่
5. ขาบวมทั้งข้าง +1 +1 ค าอธิบาย ผู้ป่วยเป็นโรคมะเร็งและผลการประเมินความเสี่ยงการเกิดภาวะลิ่ม
6. ขาบวมแตกต่างกัน >3 เซนติเมตร +1 +1 เลือดอุดหลอดเลือดด าในผู้ป่วยโรคมะเร็ง จัดอยู่ในความเสี่ยงระดับปานกลาง
7. ขาบวมกดบุ๋ม +1 +1 6. ปฏิกิริยาดังกล่าวเกิดขึ้นอีก เมื่อให้ยาหลอกหรือไม่ -1 +1 0 0
8. เคยเป็น DVT มาก่อน +1 - ค าอธิบาย ไม่ทราบเนื่องจากไม่มีการให้ยาหลอก
9. มีเส้นเลือดด าไปเลี้ยงที่ขาข้างที่เป็น DVT มากขึ้น +1 - 7. สามารถตรวจวัดปริมาณยาได้ในเลือด (หรือของเหลวอื่น) ในปริมาณความ +1 0 0 0
10. น่าจะเป็นโรคอื่น มากกว่า DVT -2 - เข้มข้นที่เป็นพิษหรือไม่
คะแนนรวม 5 ค าอธิบาย ไม่ทราบเนื่องจากไม่มีการวัดระดับยาในเลือด
DVT, deep vein thrombosis 8. ปฏิกิริยารุนแรงขึ้น เมื่อเพิ่มขนาดยาหรือลดความรุนแรงลงเมื่อลดขนาดยา +1 0 0 0
ที่มา : อ้างอิงจาก https://www.doctor.or.th/clinic/detail/9310 [เข้าถึงเมื่อ 18 มกราคม 2564] และ Wells PS และคณะ 8 หรือไม่
ค าอธิบาย ไม่ทราบเนื่องจากไม่มีการปรับเพิ่มขนาดยาหรือลดขนาดยา
3) การจัดการ 9. ผู้ป่วยเคยมีปฏิกิริยาที่เหมือนหรือคล้ายคลึงกันนี้มาก่อน ในการได้รับยาครั้ง +1 0 0 0
การจัดการเมื่อเกิด DVT ท าโดยให้การรักษาเพื่อป้องกันภาวะแทรกซอนที่รุนแรงคือ ลิ่มเลือดอุดตันใน ก่อน ๆ หรือไม่
้
ปอด (pulmonary embolism) ซึ่งท าให้ผู้ป่วยเสียชีวิตได้ ยาที่คาดว่าเป็นสาเหตุ คือ fluorouracil ซึ่งผู้ป่วย ค าอธิบาย ไม่มี เนื่องจากผู้ป่วยได้รับ fluorouracil ในรอบที่ 5 แล้วจึงเกิด DVT
ได้รับยาเมื่อ 1 สัปดาห์ก่อน ซึ่งเป็นรอบที่ 5 ของการได้รับยาเคมีบ าบัดสูตร FAC ส าหรับการรักษาคือ การให้ 10. อาการไม่พึงประสงค์นี้ ได้รับการยืนยันโดยหลักฐานที่เป็นรูปธรรม +1 0 0 +1
(objective evidence) หรือไม่
ยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดฉีด ซึ่งในผู้ป่วยรายนี้ได้รับ enoxaparin ขนาด 40 มิลลิกรัม/0.4 มิลลิลิตร ฉีด ค าอธิบาย ผลการตรวจร่างกาย ผลการประเมินความน่าจะเป็นของการเกิด
ั
ิ
ื
ิ
ื
่
็
ใต้ผิวหนังทุก 12 ชั่วโมง ติดต่อกัน 6 วัน และเรมยาต้านการแขงตัวของเลอดชนดรบประทาน คอ warfarin DVT โดยใช Wells scoring system และการตรวจด้วย venous duplex
้
ก่อนที่จะหยุดยาชนิดฉีดทางหลอดเลือดด าประมาณ 4-5 วัน จนกระทั่ง INR อยู่ในช่วง 2-3 โดยผู้ป่วยรายนี้ได้ ultrasound ที่ขา
่
เริ่มยา warfarin ขนาด 3 มิลลิกรัม วันละครั้งกอนนอน โดยเริ่มยาวันที่ 2 ของการให้ enoxaparin ผู้ป่วยราย รวม 4
นี้เป็น DVT ครั้งแรก และเป็น DVT บริเวณต่ ากว่าเข่า ซึ่งจะได้รับ warfarin ต่อเนื่องนานอย่างน้อย 6 สัปดาห์ DVT, deep vein thrombosis
4) การประเมินอาการไม่พึงประสงค์จากยา
ิ
ผลการประเมนความสัมพนธ์ระหว่างยาที่สงสัย คือ fluorouracil กับการเกด DVT ได้เท่ากับ 4 5) บทบาทของเภสัชกร
ิ
ั
์
ิ
ั
่
ี
ี
ี
่
ึ
่
ิ
ิ
่
้
ั
ี
็
่
ื่
ี
คะแนน มความเปนไปไดในระดบอาจจะใช่ (ตารางท 5.15) เนื่องจากผู้ป่วยรายนี้มีปัจจัยเสี่ยงอนร่วมด้วย คือ การเกดอาการไมพงประสงคจากยาทมความเสยงต่อการเกด DVT อาจพบภายหลงจากเรมใช้ยาเป็น
ั
ี
ี
โรคมะเร็ง โดยมีความเสี่ยงในระดับปานกลาง ระยะเวลานาน เช่น ในกรณน้พบหลงจากการใช้ยาประมาณ 4 เดือน ทั้งนี้อาจมีหลายปัจจัยที่เป็นสาเหตุร่วม
ึ
ในการป้องกันอาการไม่พงประสงค์จากยา เภสัชกรควรติดตามการใช้ยาในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูง และแจ้ง
216 217
217