Page 68 - Neuropsychiatric.indd

ั
ั
ุ
ี
่
่
ึ
่
ชัวโมงภายหลงหยดยา และยาทคาครงชีวิตยาว เช่น clonazepam และ diazepam จะพบอาการวิตกกงวล โรคทางรางกายอื่น ๆ เชน โรคหัวใจ ไทรอยดเปนพิษ น้ําตาลในเลือดต่ํา โลหิตจาง เกลือแรในรางกายไมสมดุล
่
ั
ิ
ิ
ิ
ภายใน 2-3 วันภายหลังหยุดยา โรคระบบทางเดนอาหาร และวนจฉยแยกโรคจากอาการทางจิตเวชชนิดอื่น เชน ภาวะซึมเศรา 2,22,23
ุ
การจัดการอาการวิตกกังวลจากยา คือ หยุดยาที่เปนสาเหต หรือปรับลดขนาดยา รวมกับพิจารณาให
ตารางที่ 2.7 ยาที่สามารถท าให้เกิดอาการวิตกกังวล การรักษาดวยการใหคําปรึกษาหรือจิตบําบัด ซึ่งโดยทั่วไปผูปวยจะมีอาการดีขึ้น กรณีมีสาเหตุจากยารักษาโรค
ยา กลไก จิต อาจแกไขโดยการปรับลดขนาดยาหรือเปลียนไปใชยาทีมีฤทธ dopaminergic antagonist ต่ําลง กรณที่มี
ิ
์
ี
่

่
ยากันชัก: gabapentin, phenytoin รบกวน GABA สาเหตจากการหยุด benzodiazepines กะทันหัน แกไขโดยให benzodiazepines กลับเขาไปในระดบทีใช 
ุ

่
ั
ยาต้านมาลาเรีย: mefloquine ยากอนหนา แลวจึงคอยลดขนาดยา โดยควรคอย ๆ ลดขนาดยาลงในอัตราประมาณรอยละ 25 ของขนาดยา


ยาขยายหลอดลม: salbutamol, theophylline เพิ่ม norepinephrine



decongestant: pseudoephedrine ทั้งหมดตอสัปดาห จากนั้นลดขนาดยาชาลง เชน รอยละ 1020 ของขนาดยาในชวงกอนหนาตอสัปดาห และ
28
thyroid hormone หากผูปวยมีอาการวิตกกังวลขึ้นมาใหคงระดับยาที่กอนหนา แลวจึงคอยลดขนาดยา
22,28,29

ยารักษาโรคจิต รบกวน dopamine กรณีที่ผูปวยจําเปนตองไดรับยาเพื่อรักษาอาการวิตกกังวล ควรเลือกใช benzodiazepines ที ่
ยารักษาโรคพาร์กินสัน: dopamine agonist ออกฤทธิ์นาน เพื่อลดความเสี่ยงตอการเกิดภาวะพึ่งยา เพราะภาวะดังกลาวมักเกิดเมื่อใชยาที่มีคาครึ่งชีวิตสั้น
ยาเลิกบุหรี่: varenicline ขนาดยาที่สูง และใชยาตอเนื่องนาน ยาที่แนะนําคือ diazepam ขนาด 510 มิลลิกรัม กอนนอน เพื่อชวยการ
ฮอร์โมน: estrogen, leuprorelin, progesterone, testosterone รบกวนระบบฮอร์โมน นอนหลับและลดอาการวิตกกังวลในชวงกลางวัน โดย diazepam มีคาครึงชีวตยาว (2070 ชัวโมง) และความ
่
ิ
่
ยากลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์ เพิ่มระดับ cortisol แรงตํา หากผูปวยอาการดีข้นและตองการหยุดยา ควรคอย ๆ ลดขนาดลงรอยละ 25 ทุก 12 สัปดาห จน
่
ึ
ยาต้านแบคทีเรีย: fluoroquinolones ไม่ทราบกลไกที่ชัดเจน
ยาต้านมะเร็ง: vinblastine สามารถหยุดยาไดใน 48 สัปดาห
benzodiazepines หยุดยากะทันหัน
GABA, gamma-aminobutyric acid 3.4 ตัวอยางกรณีศึกษา
5
ที่มา : Gupta และคณะ , Dopheide และคณะ และ Casagrande Tango R Munjal และคณะ ไดรายงานกรณีศึกษาอาการวิตกกังวลจาก ciprofloxacin ซึ่งเปนยาตาน
28
31
32
แบคทีเรียกลุม fluoroquinolones ในผูปวยหญิงอายุ 85 ป ซึ่งมีประวัตเจ็บปวยดวยโรควิตกกังวลชนิด
ิ
ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดอาการวิตกกังวลจากยา ได้แก่ มีความวิตกกังวลอยู่เดิม หรือเคยมีประวัติเป็น
ุ

ิ
้
็
็
้
โรควิตกกังวล เจบป่วยดวยโรคทางจตเวช เจบป่วยดวยโรคเรื้อรัง ใช้ยาหรือสารเสพติดที่ท าให้เกิดอาการวิตก generalized anxiety disorder แตปจจุบันควบคมอาการไดดี โดยใช clonazepam เฉพาะชวงที่มีอาการ
ื
่

้

ั
28
กังวล หรือหยุดใช้ benzodiazepines กะทันหัน วิตกกังวล ประมาณ 12 ครังตอเดอน เมือ 5 วนกอน ผูปวยไดรับ ciprofloxacin ชนิดรับประทาน สําหรับ
ิ
รักษาภาวะติดเชื้อแบคทีเรียในทางเดินปสสาวะ ภายหลังเริ่มใชยา ผูปวยเริ่มมีอาการวิตกกังวลมากผิดปกต แต 
ี้
ิ
3.2 ข้อแนะน าเพื่อการป้องกัน ไมมีอารมณซึมเศรา วันนผูปวยจึงมาพบแพทยที่แผนกฉุกเฉน จากการตรวจรางกาย ผูปวยใหความรวมมือด ี

่
ิ
28
ี
ข้อแนะน าเพื่อป้องกันการเกิดอาการวิตกกังวลจากยา (ตารางที่ 2.7) มดังนี้ ไมมีความคดอยากฆาตัวตาย ไมมีหูแววหรือมองเห็นภาพหลอน สามารถระบุสถานที เวลา และบุคคลได 


่
ี
o ประเมนปัจจัยเสยงกอนเร่มใช้ยา หากผู้ป่วยมีความเสี่ยงต่อการเกิดกลุ่มอาการวิตกกังวล ควร ถูกตอง แพทยจึงใหการรักษาอาการวิตกกังวลดวยยาเดิมที่ผูปวยใช คือ clonazepam ขนาด 0.125 มิลลิกรัม
ิ
่
ิ
ิ

หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่มีความเสี่ยงดังกล่าว โดยเลือกใช้ยาชนิดอื่นแทน วันละ 2 ครั้ง โดยผูปวยยังคงใช ciprofloxacin จนครบระยะเวลาการรักษา และอาการวตกกังวลหายไป
33

o ค่อย ๆ ปรับขนาดยา หากต้องเพิ่มขนาดยา และติดตามผู้ป่วยสม่ าเสมอ และแนะน าให้ผู้ป่วยหรือ Kandasamy และคณะ ไดรายงานกรณีศึกษาอาการวิตกกังวลจาก levofloxacin ในผูปวยชาย
ื
ิ

ญาติสังเกตอาการผิดปกติ อายุ 32 ป ไดรับ levofloxacin ชนดรับประทาน ขนาด 750 มิลลิกรัม/วัน สําหรับรักษาโรคติดเช้อทางเดิน
่
ื

ี
้
ั
ิ
ิ
้
o หลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกันหลายขนาน เพ่อปองกนอันตรกรยาระหว่างยาทจะทาใหเกดอาการ หายใจสวนลาง ภายหลังจากเริ่มใชยาประมาณ 46 ชั่วโมง เริ่มมีอาการอยูไมสุข และนอนไมหลับตลอดทั้งคืน
ิ


ิ
ิ
วิตกกังวล รูสึกหงุดหงิด ในวันตอมา จึงมาพบจิตแพทย และไดรับการวนจฉัยวามีอาการวิตกกังวล โดยคาดวาเกิดจาก
o ปรับขนาดยาให้เหมาะสมในผู้ป่วยที่ไตหรือตับทางานบกพรอง เช่น ยาต้านแบคทีเรียกลุ่ม levofloxacin จึงหยุดยาดังกลาว และในวันตอมาผูปวยหายจากอาการวิตกกังวล
่

fluoroquinolones จากทั้งสองกรณีศึกษาขางตน จะเห็นไดวาภาวะวิตกกังวลจากการใชยาตานแบคทีเรียกลุม

fluoroquinolones คอ ciprofloxacin และ levofloxacin เกิดขึ้นไดภายใน 1 วัน ถึงสัปดาห ภายหลังเริ่มใช 
ื
3.3 การจัดการเมื่อเกิดอาการไม่พึงประสงค์ ยา และผูปวยมีอาการดีขึ้นภายหลังจากหยุดยาดังกลาว
ผู้ป่วยที่มีอาการวิตกกังวลอาจมาพบแพทย์ด้วยอาการทางกาย แพทย์จะท าการประเมินโดยซักประวัติ
ิ
ตรวจรางกาย ตรวจทางจตและประสาท และตรวจทางห้องปฏิบัติการที่จ าเป็นในกรณีที่สงสัยว่าผู้ป่วยอาจมี
่

46 50
47