Page 69 - Neuropsychiatric.indd

4. อาการชัก
อาการชัก (seizure) เป็นความผิดปกติที่เกิดจากการท างานของเซลล์สมองมีการเปลี่ยนแปลงอย่าง

ุ
่
่
ุ
้
ื
ั
เฉยบพลน และปลดปลอยคลนไฟฟาที่ผิดปกติจ านวนมากพร้อม ๆ กัน จากสมองจดใดจดหนึ่งหรือทั้งหมด
ี
ู
ิ
่
ิ
่
ี
ื
ส่งผลให้เกดการเปลยนแปลงความร้สต การเคลอนไหว การรับความร้สก ระบบประสาทอตโนมต และด้าน
ั
ั
ึ
ู
ิ
จิตใจ 34,35
ิ
่
ความผดปกติของสารสือประสาทในระบบประสาทส่วนกลางอาจเป็นสาเหตุให้เกิดอาการชัก โดยสาร
สื่อประสาทหลักที่เกี่ยวข้องกับการชัก คือ สาร glutamate ซึ่งเป็นสารสอประสาทชนดกระตน (excitatory
ิ
่
ื
้
ุ
์
activity) ออกฤทธิผ่าน NMDA receptor, alpha-amino-3-hydroxy-5-methyl-4-isoxazoleproprionic
์
้
acid และ kainate receptors ส่งผลให้เกิดการน า Na และ Ca เขาเซลลประสาทและก่อให้เกิด
+
2+
depolarization ในขณะที่ GABA เป็นสารสื่อประสาทชนิดยับยั้ง (inhibitory activity) ที่ออกฤทธิ์ผ่านตัวรับ
-
หลักคือ GABAA receptors ส่งผลให้เกิดการน า Cl เข้าเซลล์ประสาท จึงเหนี่ยวน าให้เกิด hyperpolarization
ดังนั้นหากมี glutamate มากเกินไป หรือ NMDA ถูกกระตุ้น หรือ GABA น้อยเกินไป หรือเกิดความบกพร่อง
ของตัวรับ GABA จากการใช้ยาที่มีฤทธิ์เป็น GABAA antagonist จะท าให้เกิดอาการชักได้ ยาที่มีฤทธิ์เป็น
ิ
GABAB agonist เช่น baclofen มีผลท าให้ชักได้เช่นกัน ความผดปกติของสารสื่อประสาทอน ๆ ที่ท าให้ชัก
ื่
ได้แก่ norepinephrine, dopamine, serotonin, acetylcholine, histamine และ adenosine 34,36,37
นอกจากนี้ อาการชักอาจมีสาเหตุจากเซลล์ประสาทมีความไวต่อการกระตุ้นให้เกิดอาการชัก

4.1 ยาที่เป็นสาเหตุ
กลไกการเกิดอาการชักจากยา 34,36-40 (รูปที่ 2.3 และตารางที่ 2.8) ได้แก่ 1) ท าให้ seizure threshold
ี
ลดต าลง เช่น ยามฤทธิ์เปน GABA antagonist ได้แก่ ยาต้านแบคทเรยกลุ่ม beta-lactams (penicillins,
็
่
ี
ี
cephalosporins และ carbapenems) โดยเฉพาะการใช้ยาในขนาดสง ยาในกลุ่ม penicillins ที่มีความ
ู
่
เสยงต่อการชักมากที่สุด คือ penicillin G ยาอ่น ๆ ที่พบได้แก่ amoxicillin, ampicillin และ piperacillin
ื
ี
และยาที่มีความเสี่ยงน้อยมาก คือ dicloxacillin 40,41 ยาในกลุ่ม cephalosporins ที่มีความเสี่ยงต่อการชัก
ได้แก่ cefazolin และ cefepime ยาในกลุ่ม carbapenems มีฤทธิ์เป็น NMDA agonist ร่วมด้วย โดยยาที่มี
ความเสี่ยงสูง คือ imipenem ซึ่งเข้าสมองได้ดี 40,41 ยาในกลุ่ม fluoroquinolones มีฤทธิ์เป็น GABA
41
ั
antagonist และ NMDA agonist เช่นกน isoniazid มผลรบกวนการเมแทบอลซึมของ pyridoxine ท าให้
ิ
ี
ขาด pyridoxal-5 phosphate ซึ่งเป็น cofactor ส าหรับการสังเคราะห์ GABA ในสมอง จึงท าให้ฤทธิ์
inhibitory activity ลดลง theophylline มผลรบกวนการเมแทบอลิซึมของ pyridoxine เช่นกัน pethidine
ี
์
(หรือ meperidine) มีเมแทบอไลต คือ normeperidine ซึ่งมีผลเพม excitation activity และมฤทธิ์
ิ่
ี
serotonergic effect ส่วน tramadol มฤทธิยับยั้งการ reuptake ของ noradrenaline และ serotonin
ี
์
ยาต้านซึมเศร้ามีผลเพม noradrenergic activity โดย TCAs (ยาที่มีความเสี่ยงสูง คือ clomipramine
ิ่
รองลงมา คอ amitriptyline และ imipramaine) และ bupropion มีความเสี่ยงสูงกว่า SSRIs และ SNRIs
ื
ั
ยารกษาโรคจตมีฤทธิยับยั้ง dopaminergic receptors, histamine receptors และ acetylcholine-
์
ิ
muscarinic receptors ยารักษาโรคจิตกลุ่มใหม่ที่มีความเสี่ยงสูงสุดต่อการเกิดอาการชักคือ clozapine และ
ิ่
ยาที่มีความเสี่ยงน้อยที่สุดคือ risperidone และ paliperidone ยากันชักซึ่งปกติมีผลเพม seizure
threshold แต่ในกรณีระดับยาในเลือดสูงเกินขนาดส่งผลให้เกิดฤทธิ์ตรงกันข้าม เช่น carbamazepine,
ื
gabapentin และ lamotrigine ยาอ่น ๆ ที่สามารถลด seizure threshold เช่น NSAIDS ยาต้านมาลาเรย
ี
48
48